thumb|Grób Ksawerego Liske na Cmentarzu Łyczakowskim Franciszek Ksawery Liske ps. „Poznańczyk”, „Renc” (ur. 18 października 1838 w Śląskowie, zm. 27 lutego 1891 we Lwowie) – polski historyk, twórca lwowskiej szkoły historycznej, założyciel oraz pierwszy prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego (1886–1891).
Życiorys Był synem Adolfa (dzierżawca folwarku) i Cecylii Michalskiej. Uczył się w gimnazjum w Lesznie. Na uniwersytecie we Wrocławiu studiował historię, historię sztuki i filozofię. Jako student uczestniczył w działaniach konspiracyjnych inicjowanych przez ludzi Ludwika Mierosławskiego. Brał udział w powstaniu styczniowym (naczelnik cywilny województwa bydgoskiego). Uwięziony przez Prusaków, następnie służył w armii lecz opuścił ją z powodu słabego zdrowia. Po studiach w Berlinie i Lipsku został doktorem filozofii. W 1868 przybył do LwowaW. Marmon, M. Komolka, Liske Ksawery, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2: L-Ż, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 862..
Tutaj stał się wybitnym historykiem, profesorem Uniwersytetu Lwowskiego, założycielem Towarzystwa Historycznego i „Kwartalnika Historycznego”A.F. Grabski, Zarys historii historiografii polskiej, wyd. 3, Poznań 2010, s. 134., wieloletnim dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie, prekursorem i organizatorem badań historycznych, cenionym wykładowcą i kierownikiem seminarium z historii powszechnej, na którym zapoznawał studentów z najnowszymi metodami badań, m.in. w zakresie dyplomatyki i paleografiiA. Kawalec, Seminarium historii powszechnej Ksawerego Liskego. Lista studentów i prac seminaryjnych, „Galicja. Studia i materiały”, 1, 2015, s. 358., uczył odczytywać i poddawać krytycznemu rozbiorowi źródła średniowieczne.
Wydał tom II i następne od roku 1870 "Akt Grodzkich i Ziemskich" z fundacji hrabiego A. Stadnickiego.
Pod jego kierunkiem rozwijały się takie indywidualności jak: Oswald Balzer, Wiktor Czermak, Ludwik Finkel, Stanisław Lukas, Saturnin Kwiatkowski, Antoni Prochaska, Adam Szelągowski. Wraz z Ludwikiem Finklem, Szymonem Askenazym i Stanisławem Zakrzewskim należał do wielkich organizatorów nauki historycznej, twórców polskiej historiografii neoromantycznej, przeciwstawiającej się pesymizmowi Krakowskiej Szkoły Historycznej. Był członkiem Akademii Umiejętności.
Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Prace naukowe Marcin Kromer, biskup warmiński – dziejopis wieku XVI, Poznań 1869. Bolesław Chrobry i Otto III w Gnieźnie, Lwów 1869. Austria wobec trzeciego rozbioru Polski, Lwów 1870. Szczerbiec i złote wrota kijowskie, Kraków 1869. Konstytucja 3 maja i mocarstwa niemieckie, Lwów 1873. Cudzoziemcy w Polsce, Lwów 1876 wersja elektroniczna. Elekcja w Rzeszy r. 1519, Warszawa 1876. Filip Auril i jego pobyt w Polsce, Warszawa 1877.
Przypisy
Bibliografia
Ksawery Liske – publikacje w bibliotece Polona Dzieła w Federacji Bibliotek Cyfrowych Dzieła w archive.org
Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Urodzeni w 1838 Kategoria:Zmarli w 1891 Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego Kategoria:Powstańcy styczniowi