thumb|Logo Sporty olimpijskie – dyscypliny sportowe uprawiane podczas Letnich i Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Letnie Igrzyska Olimpijskie 2016 obejmowały 28 dyscyplin sportu, nowych 5 dyscyplin zostaną dodane do programu Letnich Igrzysk Olimpijskich 2020; Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2018 obejmowały siedem dyscyplin sportowych.
Liczba i rodzaje konkurencji mogą się nieznacznie zmieniać od jednej Olimpiady do drugiej. Każdy sport olimpijski jest reprezentowany przez międzynarodowy organ zarządzający, a mianowicie międzynarodową federację. Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) ustanawia hierarchię sportu, dyscyplin i konkurencji. Zgodnie z tą hierarchią każdy sport olimpijski można podzielić na wiele dyscyplin, które często są mylone jako odrębne sporty.
Olimpiady organizowane są co 4 lata od 1896 roku.
Letnie igrzyska olimpijskie Na pierwszych igrzyskach olimpijskich rywalizowano w dziewięciu dyscyplinach sportowych. Od tego czasu liczba dyscyplin sportowych rozgrywanych na Letnich Igrzyskach Olimpijskich stopniowo wzrosła do dwudziestu ośmiu w programie na lata 2000-2008.
Aby sport lub dyscyplina została uwzględniona na liście sportów letnich, musi być szeroko praktykowana w co najmniej 75 krajach, położonych na czterech kontynentach.
Program letnich sportów olimpijskich (w tym byłych) Następujące sporty (lub dyscypliny sportu) składają się na bieżący oficjalny program Letnich Igrzysk Olimpijskich i są wymienione alfabetycznie według nazwy używanej przez MKOl. Sporty z których zrezygnowano były wcześniej częścią programu Letnich Igrzysk Olimpijskich jako oficjalne sporty, ale nie są już obecne w programie. Liczby w każdej komórce wskazują liczbę konkurencji dla każdego sportu rozgrywanego na odpowiednich Igrzyskach; znak (•) oznacza, że sport został prezentowany jako sport pokazowy.
8 z 34 sportów olimpijskich składa się z wielu dyscyplin. Dyscypliny z tego samego sportu są pogrupowane pod tym samym kolorem:
Gimnastyka – Jeździectwo – Kajakarstwo – Kolarstwo – Koszykówka – Siatkówka – Sporty wodne – Zapasy
Sport (Dyscyplina) Organ 96 00 04 06 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 Aktualne dyscypliny sportów letnich Gimnastyka sportowa 17px FIG 8 1 11 4 2 4 4 9 8 11 9 9 15 15 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 Gimnastyka na trampolinie 17px 2 2 2 2 2 2 Gimnastyka artystyczna 17px 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 Jeździectwo / Konkurs 17px FEI 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Jeździectwo / Przeszkody 17px 3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Jeździectwo / Ujeżdżenie 17px 1 1 1 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Kajakarstwo (slalom) 17px ICF 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Kajakarstwo (sprint) 17px • 9 9 9 9 7 7 7 7 11 11 12 12 12 12 12 12 12 12 12 12 BMX freestyle 17px UCI 2 BMX racing 17px 2 2 2 2 Kolarstwo górskie 17px 2 2 2 2 2 2 2 Kolarstwo szosowe 17px 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 Kolarstwo torowe 17px 5 2 7 5 7 4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 5 4 4 5 6 7 8 12 12 10 10 10 12 Koszykówka 17px FIBA • • 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Koszykówka 3x3 17px 2 Piłka siatkowa (halowa) 17px FIVB • 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Piłka siatkowa (plażowa) 17px • 2 2 2 2 2 2 2 Skoki do wody 17px FINA 2 1 2 4 5 5 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 8 8 8 8 8 8 Maraton pływacki 17px 2 2 2 2 Pływanie 17px 4 7 9 4 6 9 10 11 11 11 11 11 11 13 15 18 29 29 26 26 29 31 31 32 32 32 32 32 32 35 Pływanie synchroniczne 17px 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 Piłka wodna 17px 1 • 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 Zapasy (styl klasyczny) 17px UWW 1 4 4 5 5 6 6 7 7 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 10 10 10 8 7 7 7 6 6 Zapasy (styl wolny) 17px 7 5 5 7 7 7 7 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 10 10 10 8 11 11 11 12 12 Badminton 17px BWF • • 4 5 5 5 5 5 5 5 Baseball 17px WBSCWorld Baseball Softball Confederation, która obecnie rządzi zarówno baseballem, jak i softballem, powstała w wyniku połączenia dwóch byłych władz w 2013 roku — International Baseball Federation oraz International Softball Federation • • • • • • • 1 1 1 1 1 1 Boks 17px AIBA 7 5 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 11 11 11 11 12 12 12 12 12 11 11 13 13 13 Golf 17px IGF 2 2 2 2 Hokej na trawie 17px FIH 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Judo 17px IJF 4 6 6 8 8 7 14 14 14 14 14 14 14 15 Karate 17px WKF 8 Lekkoatletyka 17px IAAF 12 23 25 21 26 30 29 27 27 29 29 33 33 33 34 36 36 38 37 38 41 42 43 44 46 46 47 47 47 48 Łucznictwo 17px WA 6 6 3 10 2 2 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 5 Pięciobój nowoczesny 17px UIPM 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 Piłka nożna 17px FIFA 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 Piłka ręczna 17px IHF 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Podnoszenie ciężarów 17px IWF 2 2 2 5 5 5 5 5 6 7 7 7 7 7 9 9 10 10 10 10 10 15 15 15 15 15 14 Rugby 7 17px WR 2 2 Skateboarding 17px WSPodczas włączenia dyscypliny do programu Letnich Igrzysk 2020, sport był zarządzany przez International Skateboarding Federation. We wrześniu 2017 połączyła się z Fédération Internationale de Roller Sports w World Skate. 4 Softball 17px WBSC 1 1 1 1 1 Strzelectwo 17px ISSF 5 9 16 15 18 21 10 2 3 4 7 7 6 6 7 8 7 7 11 13 13 15 17 17 15 15 15 15 Surfing 17px ISA 2 Szermierka 17px FIE 3 7 5 8 4 5 6 7 7 7 7 7 7 7 8 8 8 8 8 8 8 8 8 10 10 10 10 10 10 12 Taekwondo 17px WT • • 8 8 8 8 8 8 Tenis stołowy 17px ITTF 4 4 4 4 4 4 4 4 5 Tenis ziemny 17px ITF 2 4 2 4 6 8 5 5 • • 4 4 4 4 4 4 5 5 5 Triathlon 17px ITU 2 2 2 2 2 3 Wioślarstwo 17px FISA 4 5 6 4 4 5 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 Wspinaczka sportowa 17px IFSC 2 Żeglarstwo 17px ISAF 7 4 4 14 3 3 4 4 5 5 5 5 5 5 6 6 6 7 8 10 10 11 11 11 10 10 10 Zaprzestane dyscypliny sportów letnich Jeździectwo / Woltyżerka 17px FEI 2 Piłka ręczna / na trawie 17px IHF 1 • Rugby / Rugby union 17px WR 1 1 1 1 Basque pelota 17px FIPV 1 • • • Jeu de paume 17px • 1 • Krokiet 17px WCF 3 Krykiet 17px ICC 1 Lacrosse 17px FIL 1 1 • • • Polo 17px FIP 1 1 1 1 1 Przeciąganie liny 17px TWIF 1 1 1 1 1 1 Rackets 17px 2 Roque 17px 1 Sporty motorowodne 17px UIM • 3 Hokej na lodzie 17px IIHF 1 Przeniesiono do programu zimowych igrzysk olimpijskich Łyżwiarstwo figurowe 17px ISU 4 3 Liczba konkurencji 43 85 94 78 110 102 156 126 109 117 129 136 149 151 150 163 172 195 198 203 221 237 257 271 300 301 302 302 306 339 Sport (Dyscyplina) Organ 96 00 04 06 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20
Pokazowe sporty letnie Następujące sporty lub dyscypliny zostały pokazane na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w poszczególnych latach, ale nigdy nie zostały uwzględnione w oficjalnym programie olimpijskim:
Balon na ogrzane powietrze (1900) Bocce (1900) Budō (1964) Futbol amerykański (1932) Futbol australijski (1956) Futbol gaelicki (1904) Glima (1912) Hantle (1904) Hokej na rolkach (1992) Hurling (1904) Kaatsen (1928)
Korfball (1920 i 1928) Kręgle (1988) La canne (1924) Longue paume (1900) Narciarstwo wodne (1972) Pesäpallo (1952) Ratownictwo sportowe (1900) Savate (1924) Sport motorowy (1900) Szybownictwo (1936) Szwedzka (Linga) gimnastyka lecznicza (1948)
Zimowe igrzyska olimpijskie Przed 1924 rokiem, kiedy po raz pierwszy wystartowały Zimowe igrzyska olimpijskie, sporty zimowe, takie jak łyżwiarstwo i hokej na lodzie, były rozgrywane na Letnich igrzyskach olimpijskich. Te dwie dyscypliny zadebiutowały na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908 i 1920, a potem zostały na stałe włączone do programu Zimowych Igrzysk Olimpijskich od pierwszej edycji. Program pierwszych Zimowych Igrzysk Olimpijskich składał się z dziewięciu dyscyplin sportowych. Liczba sportów rozgrywanych na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich została zmniejszona do siedmiu, w sumie składa się z piętnastu dyscyplin.
Sport lub dyscyplina musi być szeroko praktykowana w co najmniej 25 krajach na trzech kontynentach, aby zostać włączonym do programu Zimowych Igrzysk Olimpijskich.
Program zimowych sportów olimpijskich (w tym byłych) Następujące sporty (lub dyscypliny sportu) stanowią aktualny oficjalny program Zimowych Igrzysk Olimpijskich i są wymienione w kolejności alfabetycznej, zgodnie z nazwą używaną przez MKOl. Liczby w każdej komórce wskazują liczbę konkurencji dla każdego sportu rozgrywanego na odpowiednich Igrzyskach; znak (•) oznacza, że sport został prezentowany jako sport pokazowy. W niektórych przypadkach rozgrywano zawody w sportach jak oficjalnych, tak i pokazowych, zarówno w tym samym sporcie na tych samych Igrzyskach.
3 z 7 sportów olimpijskich składa się z wielu dyscyplin. Dyscypliny z tego samego sportu są pogrupowane pod tym samym kolorem:
Bobsleje – Łyżwiarstwo – Narciarstwo
Sport (Dyscyplina) Organ 08 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 94 98 02 06 10 14 18 Biathlon 17px IBU 1 1 2 2 2 3 3 3 6 6 6 8 10 10 11 11 Bobsleje 17px IBSF 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 Skeleton 17px 1 1 2 2 2 2 2 Curling 17px WCF 1 • • • 2 2 2 2 2 3 Hokej na lodzie 17px IIHF 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 Łyżwiarstwo figurowe 17px ISU 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 5 5 Łyżwiarstwo szybkie 17px 5 4 4 4 4 4 4 8 8 8 8 9 9 9 10 10 10 10 10 12 12 12 14 Short track 17px • 4 6 6 8 8 8 8 8 Biegi narciarskie 17px FIS 2 2 2 3 3 4 6 6 7 7 7 7 7 8 8 10 10 10 12 12 12 12 12 Kombinacja norweska 17px 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 3 3 3 Narciarstwo alpejskie 17px 2 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 10 10 10 10 10 10 10 10 11 Narciarstwo dowolne 17px • 2 4 4 4 4 6 10 10 Skoki narciarskie 17px 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 3 3 4 4 Snowboarding 17px 4 4 6 6 10 10 Saneczkarstwo 17px FIL 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 Zaprzestane dyscypliny sportów zimowych Biathlon / Patrol wojskowy 17px IBU 1 • • • Liczba konkurencji 16 14 14 17 22 22 24 27 34 35 35 37 38 39 46 57 61 68 78 84 86 98 102
Patrol wojskowy został włączony do oficjalnego programu narciarskiego w 1924 roku, ale obecnie MKOl uważa, że jest to konkurencją biathlonu na tych Igrzyskach, a nie jako odrębny sport.
Pokazowe sporty zimowe Następujące sporty lub dyscypliny zostały pokazane na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w poszczególnych latach, ale nigdy nie zostały uwzględnione w oficjalnym programie olimpijskim::
Bandy (1952) Ice stock sport (1936, 1964) Narciarstwo szybkie (1992) Paraolimpijskie narciarstwo alpejskie (1984, 1988)
Pięciobój zimowy (1948) Ski ballet (acroski) (1988, 1992) Skijöring (1928) Zaprzęgi z psami (1932)
Zobacz też
Polski Komitet Olimpijski Letnie igrzyska olimpijskie Zimowe igrzyska olimpijskie
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego