Spichlerz Mariacki w Braniewie – zabytkowy spichlerz w Braniewie. Pochodzi z 1831 roku. 5 lipca 1989 roku został wpisany do rejestru zabytków pod pozycją 127/89Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie.
Historia lewo|mały|Rzeka Pasłęka, niezachowany spichlerz „Pod Złotymi Lwami” (Löwenspeicher) położony obok spichlerza Mariackiego lewo|mały|Spichlerz Mariacki, ok. 1981 lewo|mały|Towarzystwo Miłośników Braniewa, wykład w spichlerzu, 2018Od średniowiecza Braniewo było miastem portowym. W połowie XIV wieku zostało włączone do słynnego związku miast portowych – Hanzy, przez to stanowiło dla całej Warmii okno na świat, pośrednicząc w warmińskim handlu zagranicznym; posiadało również prawo składu (w całych Prusach tylko sześć miast należało do tego związku). Port braniewski był jedynym hanzeatyckim portem Warmii. W Prusach Królewskich przyznawano mu czwarte miejsce, bezpośrednio po trzech tzw. wielkich miastach pruskich, tj. po Gdańsku, Toruniu i Elblągu. Głównym produktem eksportowym był len. Prócz niego w spichlerzach braniewskich składowano i przygotowywano do załadunku na statki produkty rolne, wosk, skóry i miód. Do Braniewa przypływały w zamian zagraniczne wina, przyprawy, broń, miedź, stal, szkło, olej i papier. Rozwój w XIX wieku kolei żelaznych kształtuje nowy układ szlaków komunikacyjnych. 19 października 1852 roku dociera do Braniewa pierwsza linia kolejowa, łącząca miasto z Malborkiem przez Elbląg. Przez Braniewo wytyczona została ważna magistrala kolejowa – Pruska Kolej Wschodnia, budowana przez państwo pruskie na podstawie ustawy sejmowej z 7 grudnia 1849 roku z Berlina do Królewca, a dalej aż do granicy prusko-rosyjskiej w Ejtkunach (obecnie Czemyszewskoje)Andrzej Piątkowski Z historii linii kolejowej Wystruć-Kłajpeda Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3, 425-453, 2000.
Sam Spichlerz Mariacki wybudowany został w Braniewie, zanim nowe środki transportu zawitały do miasta, w 1831 roku, jako ostatni w całym kompleksie spichlerzów magazynowych w nabrzeżu portowym miasta. Następnie, w II połowie XIX w., transport wodny zaczął ustępować kolei, port zaczął podupadać. W 1905 roku, 1916Drobne wiadomości. Nieszczęcia Gazeta Grudziądzka, środa 21 czerwca 1916. R.22 nr 73 + dodatek, s. 6 i po 1931 roku rozebrano trzy najstarsze spichrze z końca XVII wieku i pierwszej połowy wieku XVIII. Po II wojnie światowej, po 1954 roku, zlikwidowano trzy kolejne, tak że z dużego zespołu magazynów rozciągających się po obu stronach tej ulicy zachował się do dziś tylko najmłodszy ze spichlerzy – Spichlerz Mariacki. Uchwałą PWRN w Olsztynie z września 1968 konserwacja spichlerza została ujęta wśród zadań o charakterze inwestycyjno-remontowym w ramach obchodów Roku KopernikańskiegoKalendarium obchodów 500 rocznicy urodziń Mikołaja Kopernika [w:] Panorama Północy : tygodniowy magazyn ilustrowany, 1973.02.25 nr 8, s. 3. Projekt odbudowy spichlerza wykonał gdański architekt Kazimierz MacurPolski słownik biograficzny konserwatorów zabytków. Zeszyt 3, Pod redakcją Henryka Kondzieli i Hanny Krzyżanowskiej Warszawa 2009, s. 86.
W 1991 w odremontowanym przez prywatnego inwestora spichlerzu został otwarty duży sklep, prowadzony przez polsko-niemiecką spółkęDziennik Bałtycki, 14, 15 sierpnia 1991, nr 189, s. 6. W 2008 roku budynek został zakupiony przez kolejnego właściciela. Po wykonaniu renowacji obiektu i zaadaptowaniu go do nowych potrzeb powstała tu restauracja „Spichlerz Mariacki”Katalog zabytków sztuki. Województwo elbląskie. Braniewo, Frombork, Orneta i okolice. t. 2, zeszyt 1, Tekst, pod red. Mariana Arszyńskiego i Mariana Kutznera, Warszawa : Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1980, s. 30.
Przez wiele lat w Spichlerzu Mariackim organizowane były również cykliczne comiesięczne spotkania Towarzystwa Miłośników Braniewa.
Architektura Obiekt bez cech stylowych. Ustawiony szczytowo, piętrowy z trójkondygnacynym poddaszem. Wzniesiony jest na planie wydłużonego prostokąta – do wysokości pierwszej kondygnacji jest murowany z cegły, piętro i szczyt wykonane są w konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą. Na parterze znajdują się okna i wjazd o łuku odcinkowym, wyżej umieszczono prostokątne okna wietrznikowe. W przeszłości w ścianie szczytowej znajdowały się drzwi do poszczególnych komór i żuraw do wyciągania towarów. Drzwi wyciągu zamykane są okiennicami. Spichlerz nakryty jest dachem dwuspadowym z dachówki z charakterystycznymi lukarnami. Pomieszczenia wewnątrz przykryte zostały stropami belkowymi, wspartymi na dwu rzędach słupów.
W 1963 spichlerz został wpisany do grupy zabytków klasy IIDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie. 1963, nr 7 (29 czerwca) II. Wykaz zabytków nieruchomych województwa olsztyńskiego. Zabytki powiatu braniewskiego, s. 6 . 5 lipca 1989 roku obiekt został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków (nr 127/89).
Zobacz też
Ulica Portowa w Braniewie Spichlerz Pod Złotym Lwem w Braniewie
Przypisy
Linki zewnętrzne Leksykon Kultury Warmii i Mazur Spichlerz Mariacki w Braniewie Oficjalna strona Restauracja Spichlerz Mariacki Braniewo, ul. Portowa 6, Spichlerz Mariacki fotopolska.eu
Kategoria:Zabytki nieruchome w Braniewie Kategoria:Port w Braniewie Kategoria:Spichlerze w Braniewie