Penstemon, wąsatka, żółwik (Penstemon) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych. Obejmuje ok. 250–271 gatunków. Występują one w Ameryce Północnej, zwłaszcza w jej zachodniej części. Centrum zróżnicowania stanowi Kalifornia, gdzie rośnie 58 gatunków z tego rodzaju. Wiele gatunków ma bardzo ograniczony obszar występowania – około 100 jest endemitami pojedynczych stanów w USA. Obok rodzaju pokoślin Eriogonum jest najbardziej zróżnicowanym gatunkowo rodzajem endemicznym dla Ameryki Północnej. Zaliczany tu dawniej jeden gatunek występujący na azjatyckim Dalekim Wschodzie – P. frutescens, wyodrębniony został w osobny, monotypowy rodzaj jako Pennellianthus frutescens. Rośliny z rodzaju penstemon zasiedlają różne siedliska od widnych lasów, poprzez zbiorowiska zaroślowe i trawiaste, po siedliska na terenach skalistych i półpustynnych. Zapylane są przez różne rodziny owadów, ale 40 gatunków przystosowanych jest do zapylania przez kolibrowate. Ze względu na długotrwałe kwitnienie wiele gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne. Niektóre gatunki mają lokalne znaczenie jako rośliny lecznicze. Do szczególnie popularnych roślin ozdobnych, zwłaszcza w USA, należy penstemon krzewiasty P. fruticosus, którego wyhodowano ponad 130 odmian ozdobnych.
Morfologia thumb|Penstemon acaulis thumb|Penstemon fruticosus thumb|Penstemon acuminatus Pokrój Byliny, rzadziej krzewy osiągające do 1,5 m wysokości. Rośliny bardzo zróżnicowane morfologicznie – od okazałych krzewów po formy niskie, poduszeczkowate. Liście Naprzeciwległe lub w ogółkach, górne jednak zwykle skrętoległe, pojedyncze. Kwiaty Wyrastają zebrane w szczytowe grona i wiechy, czasem kłosowato lub główkowato skupione. Działek kielicha jest pięć i zrośnięte są tylko u nasady. Płatki korony zrośnięte są zwykle na większej ich długości w długą rurkę. Dolne trzy płatki na końcu tworzą wywiniętą mniej lub bardziej wargę. Płatki mają barwę czerwoną, purpurową, różową, białą, niebieską lub żółtawą. Pręciki są cztery, w dwóch parach, osadzone u nasady rurki korony. Piąty pręcik zredukowany do prątniczka mającego postać długiej, zwykle owłosionej nitki. Zalążnia górna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami i pojedynczą szyjką słupka. Owoce Wielonasienne torebki otwierające się dwoma klapami.
Systematyka thumb|Penstemon albidus thumb|Penstemon ambiguus thumb|Penstemon bicolor thumb|Penstemon digitalis thumb|Penstemon eatonii thumb|Penstemon eriantherus thumb|Penstemon haydenii Rodzaj z rodziny babkowatych Plantaginaceae (dawniej tradycyjnie w szeroko ujmowanej rodzinie trędownikowatych Scrophulariaceae), należący do plemienia Cheloneae. W obrębie rodzaju wyróżnia się 6 podrodzajów, w tym dwa monotypowe – subg. Cryptostemon i subg. Dissecti, a poza tym subg. Penstemon (ok. 182 gatunków), subg. Habroanthus (ok. 50), subg. Saccanthera (ok. 28) i subg. Dasanthera (ok. 9).
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Babkowate (rośliny)