Bratnia Pomoc Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie – stowarzyszenie pomocowe studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powstało w 1857 roku. Statut został zatwierdzony przez Namiestnictwo w 1865 roku. Do 1929 roku nosiło nazwę Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Działało do 1950 roku.
Historia 1859–1866 Gdy w 1854 roku wprowadzono na uczelni język niemiecki jako wykładowy, młodzież skupiła się w kółkach samokształceniowych. Inicjatorem powstania Bratniej pomocy był student medycyny Stanisław Loewenhardt. Organizacja powstała w 1859 przy Uniwersytecie Jagiellońskim jako tajna i była zarządzana przez Komitet, w skład którego wszedł inicjator. Prezesem został Mieczysław Brzeski, student prawaJubileusz 60-cio lecia ... s. 9. Z inicjatywy Komitetu założono Czytelnię Akademicką. Fundusze potrzebne na działalność pochodziły ze składek członków. Opracowano statut, który przedstawiono rektorowi UJ i po jego zatwierdzeniu przez Senat uczelni organizacja rozpoczęła działalność. Na pierwszym legalnym zebraniu wybrano władze. Prezesem został Juliusz Walewski, wiceprezesem Leon Blumenstock, skarbnikiem został Kazimierz Straszewski, a sekretarzem Jan Gawlik. Organizacja nie była legalna do momentu uzyskania zatwierdzenia jej przez władze. Dlatego w 1861 roku statut wysłano do Namiestnictwa, które go nie zatwierdziło żądając oddzielenia Towarzystwa od Czytelni AkademickiejJubileusz 60-cio lecia... s. 12. Mimo poprawek zatwierdzony statut został przekazany dopiero w 1865 rokuKronika miejscowa i zagraniczna. Kraków Czas 1866 nr 56 z 3 marca s. 3, a za datę rozpoczęcia oficjalnej działalności przyjmuje się dzień 24 stycznia 1866.
Po wybuchu powstania większość członków Zarządu Towarzystwa wzięła udział w powstaniu. W bitwie pod Miechowem zginęli m.in.: Jan Nowiński (prawnik, podoficer kosynierów), Kazimierz Straszewski (kapitan kosynierów, jeden z założycieli Towarzystwa), Emanuel hr Moszyński (podpułkownik Żuławi), Władysław Majewski, Michał Borejsza, Józef Zbrożek, Stefan Giebułtowski, Jan Tomkowicz, Feliks Rehman. Po zakończeniu powstania na 20 lat więzienia został skazany Alfred Szczepkowski, a na 5 lat Ludwik KubalaLXXV jubileuszowe sprawozdanie Bratniej Pomocy Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (dawniej Towarzystwa Wzajemnej Pomocy U.U.J.) za rok administracyjny 1933/34 Kraków 1935 s. 93.
1866–1929 21 czerwca 1891 roku zostały zorganizowane obchody dwudziestopięciolecia powstania Bratniej Pomocy. Zorganizowano je w rocznicę zatwierdzenia statutów w 1866 roku. Uroczystość rozpoczęło nabożeństwo w kościele św. Anny z udziałem zaproszonych gości, m.in. Józefa Majera i prezydenta Krakowa Feliksa Szlachtowskiego. Prezes Bratniej Pomocy przedstawił historię organizacji, a w części artystycznej udział wzięli: były prezes Franciszek Bylicki, który zagrał koncert na fortepianie, chór akademicki i W. Bojarski (recytacje). Wieczorem odbył się komersJubileusz Towarzystwa wzaj. pom. uczniów Uniw. Jagiel. Czas. 1891, nr 140 z 23 czerwca s. 2. Z okazji jubileuszu została wydana Historia założenia i rozwoju Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego, której autorem był Damazy MiśkoJubileusz 60-cio lecia ... s. 18-20.
W 1903 roku powstała biblioteka, która przed wybuchem I wojny liczyła 2000 woluminów. Członkowie Towarzystwa mogli korzystać z czytelni, w której udostępniano sto kilkadziesiąt czasopism krajowych i zagranicznych. Dodatkowo mogli korzystać z bezpłatnych wizyt u 30 lekarzy, a dzięki Akademii Umiejętności raz w roku organizowano dla członków kolonię wypoczynkową w willi pod Aniołem Stróżem w Szczawnicy.
Wraz z wybuchem wojny Uniwersytet został zamknięty, a studenci i profesorowie powołani w szeregi armii austriackiej. Część studentów wstąpiło do Legionów Piłsudskiego. Dom akademicki został zajęty przez wojsko. Towarzystwem zarządzał mianowany przez Senat Zarząd tymczasowy. Miał on ograniczone uprawnienia, ale nawet po wznowieniu pracy Uniwersytetu w 1915 roku nie udało się zwołać Walnego zgromadzenia i przeprowadzić wyborów nowego zarządu.
W 1916 roku Zarząd uzyskał od wojska odszkodowanie za zajęcie budynku akademika w wysokości 30 000 koron, co wykorzystano na spłatę części kredytu i drobnych długów. Część pieniędzy zachowano na remont domu akademickiego po opuszczeniu przez wojsko. Dom Akademicki po opuszczeniu go przez wojsko austriackie został zajęty przez wojsko polskie i dopiero starania Zarządu Towarzystwa pozwoliły na jego odzyskanie. Budynek wymagał jednak remontu i deratyzacji. Tymczasem rosły potrzeby członków, których Towarzystwo po wojnie liczyło 3 tysiące członków. Aby zaspokoić potrzeby mieszkaniowe dzięki wsparciu Józefa Piłsudskiego uzyskało Towarzystwo 9 sal w koszarach przy ulicy Rajskiej. Sale zostały wyposażone przez krakowską Y.M.C.A, a zamieszkało w nich 160 studentów. Uruchomiono kuchnię, która wydawała dziennie 1000 obiadów. W 1921 roku nadbudowano dwa piętra w I Domu Akademickim, a w latach 1924–1926 zbudowano wschodnie skrzydło II Domu Akademickiego. W 1926 roku z okazji obchodów 60–lecia istnienia została wydana publikacja Jubileusz 60-cio lecia Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie : 1866-1926 : księga pamiątkowa pod redakcją członka zarządu Juliana Szweda.
20 kwietnia 1929 roku zgodnie ze zmianą wprowadzoną 15 lutego 1929 roku do statutu Uniwersytetu Jagiellońskiego została zmieniona nazwa stowarzyszenia z Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie na Bratnia Pomoc Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
1929–1939 alt=Dyplom ozdobiony na górze znakiem Bratniej Pomocy UJ po bokach którego umieszczono dwa zdjęcia. Ozdobna ramka zakończona na dole zdjęciem domu akademickiego otacza tekst. Poniżej okrągła lakowa pieczęć.|mały|Dyplom członka honorowego Bratniej Pomocy UJ przyznany marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu w 1932 roku Ponieważ aż do 1937 roku wybory do zarządu Bratniej Pomocy Studentów UJ wygrywali przedstawiciele Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej, gdy władzę przejęli narodowcy, sympatycy i członkowie ZPMD rozpoczęli 16 marca okupację budynku Domu Akademickiego, w którym mieściła się siedziba ZarząduWybory do Bratniej Pomocy UJ Ilustrowany Kurier Codzienny 1937 nr 75 z 16 marca s. 8. Trwała ona nawet podczas Świąt Wielkanocnych z udziałem około 300 mieszkańców akademika i zakończyła się dopiero 29 marcaNowy kurator Bratniej Pomocy Czas 1937 nr 87 z 30 marca s. 5. Wśród protestujących znalazł się prawie cały Zarząd Bratniaka z prezesem Zychem na czele. Zażądano unieważnienia wyborów i rozpisania nowych argumentując, że „przewaga listy przeciwników została uzyskana głosami studentów posiadających własne domy, korzystających ze świadczeń we własnych organizacjach samopomocowych (klerycy 240 głosów, medycy 300 głosów)”Blokada I Domu Akademickiego w Krakowie wywolana wynikiem wyborów do Bratniej Pomocy Ilustrowany Kurier Codzienny 1937 nr 76 z 17 marca s. 19.
Okres II wojny światowej Kurator Bratniej Pomocy prof. Mieczysław Małecki na początku września zorganizował akcję zabezpieczania mienia organizacji. Uzyskanym dla Bratniej Pomocy lokal przy ul. Podwale 2 stał się bazą do organizacji podziemnego nauczania. Zorganizowano tu kancelarię tajnego uniwersytetu. Rektor tajnego UJ prof. Władysław Szafer zgodził się na reaktywację Bratniej Pomocy studentów UJ, która miała za zadanie pomoc w organizacji tajnego nauczania. Dopiero w kwietniu 1943 roku za zgodą rektora zreorganizowano władze tak, aby Bratnia Pomoc mogła zająć się również samopomocą. Zgodnie z hasłem „Każdy akademik członkiem Bratniaka" do organizacji należeli prawie wszyscy studenci tajnego nauczania. O ile w Krakowie studia były bezpłatne, członkowie Bratniej Pomocy płacili składki 20-30 zł miesięcznie, z których wypłacano stypendia i zapomogi. Po zmianach prezesem pozostał Józef Trojanowski, wiceprezesem Adam Raczyński, sekretarzem Janina Oborska, a skarbnikiem Roman Stankiewicz. Od 1943 roku kuratorem został prof. Stanisław Pigoń Alma Mater 2007 nr 4 s. 43-46.
Okres powojenny
mały|Zaświadczenie o przynależności do Bratniej Pomocy podczas II wojny światowej Na UJ Bratnia Pomoc wznowiła swoją działalność już w lutym 1945 roku. Nie pozwolono jednak na wznowienie działalności oddziałów działających na wydziałach: teologii, medycyny, a także Stowarzyszenia Studentek "Jedność". Nie pozwolono też przeprowadzić wyborów do Zarządu, a jego skład został wyznaczony przez kuratora. Został nim delegat ministra ds. opieki nad młodzieżą UJ. Podejmował on też decyzje o przydziale akademików i stypendiów, pozostawiając Zarządowi BP opiniowanie wniosków. Do Bratniej Pomocy należeli wszyscy studenci. W roku akademickim 1946/1947 na uczelni studiowało ponad 12 tysięcy studentów.
Bratnia Pomoc UJ wzięła w 1946 roku czynny udział w obchodach święta 3 maja. Do udziału miały zachęcać plakaty, które wydrukowano w Drukarni Bratniej Pomocy Medyków UJ. Ponieważ władze nie zgadzały się na organizację w tym dniu jakichkolwiek pochodów, doszło w tym dniu do zamieszek. Podczas próby przejścia ze sztandarami z kościoła na teren Uniwersytetu zostały (prawdopodobnie przez funkcjonariuszy UB) oddane w kierunku tłumu strzały, w wyniku których raniono 2 osoby. Mediacje z UB prowadził prezes Bratniej Pomocy Jan Deszcz. Po południu funkcjonariusze UB otoczyli kordonem II Dom Akademicki. Zarzucono mieszkańcom, że strzelali do przejeżdżającego patrolu i w wyniku po rewizji aresztowano większość znajdujących się tam studentów. Umieszczono ich na terenie koszar na Zakrzówku. Już 6 maja Bratnia Pomoc zorganizowała pomoc dostarczając w workach żywność. Studenci i uczniowie podjęli strajk absencyjny. Protest wspierali studenci z innych uczelni w kraju. 4 maja delegat Bratniej Pomocy UJ wziął udział w nadzwyczajnym posiedzeniu Wojewódzkiej Międzypartyjnej Porozumiewawczej Komisji Stronnictw Demokratycznych, które nie przyniosło ono żadnych rezultatów. Także nie udało się osiągnąć porozumienia podczas spotkanie prezesów Bratniej Pomocy zwołanego 11 maja przez wojewodę. Wtedy Komisja Międzyuczelniana wysłała specjalną delegację do premiera Edwarda Osóbki-Morawskiego, w której skład wszedł prezes Bratniej Pomocy UJ Jan Deszcz. Gdy 17 maja Senat UJ podjął decyzję o wznowieniu zajęć, poparł go Zarząd Bratnich Pomocy Studentów Wyższych Uczelni w Krakowie. Według historyków obawiano się decyzji o relegowaniu biorących udział w wystąpieniach antyrządowych studentów z uczelni i umieszczania ich w obozach pracy przymusowej. W czerwcu zatrzymany został prawdopodobnie za niekorzystne dla UB zeznania prezes BP Jan Deszcz. Jego zwolnienia domagali się wojewody i w WUBP zarówno rektor UJ jak i przedstawiciele Bratniej Pomocy. Został on zwolniony dopiero 21 czerwca po spotkaniu w Krakowie premiera Osóbki-Morawskiego z prezesami Bratnich Pomocy i reprezentantami uczelni. Podczas spotkania wysłuchał on informacji o działalności UB i prośby o zwolnienie Deszcza. Po interwencji premiera zwolniono go samego dnia.
W 1947 roku ogłoszono nowy statut Bratniej Pomocy, a walne Zgromadzenie członków odbyło się tylko jeden raz 15 maja 1947 rokuHübner P. Atak na tradycję Forum Akademickie 2013 nr 11.