thumb|Ourisia simpsonii Ouryzja (Ourisia) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych. Obejmuje 28–32 gatunków. Najwięcej z nich, co najmniej 15, rośnie w Andach w Ameryce Południowej, 12 gatunków występuje na Nowej Zelandii (z czego 11 na Wyspie Południowej), a jeden na Tasmanii. Gatunki andyjskie tworzą dwie grupy zasięgowe – w środkowym Chile i dalej na południu rośnie 10 gatunków, 5 gatunków rośnie w Andach od północnych krańców Chile i Boliwii po Kolumbię i Wenezuelę. Z badań molekularnych wynika, że rodzaj wyewoluował w Andach w środkowej części Chile i stąd rozprzestrzenił się na południe pasma górskiego, a następnie skolonizował Andy w północnej części kontynentu i wyspy nowozelandzkie wraz z Tasmanią (tasmański gatunek jest siostrzany dla wszystkich nowozelandzkich). Mechanizm dyspersji przez Pacyfik (6 tys. km) nie jest znany, nie wyklucza się roli Antarktydy jako pomostu, ale z pewnością dyspersja nastąpiła po rozpadzie Gondwany i raczej za pomocą wiatru (nasiona Ourisia są bardzo drobne). Rośliny te zasiedlają tereny skaliste, zwykle miejsca wilgotne, najczęściej w górach. Sięgają nawet do rzędnych 5000 m n.p.m., ale na wyższych szerokościach geograficznych rosną też na poziomie morza.

Niektóre gatunki i mieszańce (także między gatunkami nowozelandzkimi i andyjskimi) są uprawiane jako rośliny ozdobne w klimacie chłodnym i wilgotnym. W Polsce uprawiane w ogrodach skalnych lub nieogrzewanych szklarniach.

Morfologia thumb|Ourisia coccinea Pokrój Byliny (rzadko drewniejące u nasady) o płożącym zwykle na powierzchni gleby kłączu, w efekcie tworzące często darnie z pędami kwiatostanowymi osiągającymi do 60 cm wysokości. Liście Naprzeciwległe lub w okółkach, długoogonkowe, pojedyncze, całobrzegie lub karbowane, z wyraźnym użyłkowaniem. Kwiaty Wyrastają w okółkach lub parach w górnej części łodygi zebrane w baldachokształtne grona, rzadziej pojedynczo w kątach liści. Działek kielicha jest pięć i zrośnięte są tylko u nasady. Płatki korony zrośnięte są na większej ich długości w rurkę. Trzy płatki na końcu tworzą dolną wargę, dwa – górną. Rurka korony ucięta, wewnątrz owłosiona. Płatki mają barwę białą, różową lub czerwoną. Pręciki są cztery, w dwóch parach, osadzone u nasady rurki korony. Piąty pręcik zredukowany do drobnego prątniczka. Zalążnia górna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami i pojedynczą, długą szyjką słupka zakończoną główkowatym znamieniem. Owoce Torebki otwierające się dwoma klapami, zawierające liczne i drobne nasiona.

Systematyka Rodzaj z rodziny babkowatych Plantaginaceae, dawniej w szeroko ujmowanej rodzinie trędownikowatych Scrophulariaceae. Dzieli się na dwa podrodzaje – subg. Suffruticosae (trzy gatunki krzewinkowe ze środkowego Chile, siostrzane wobec reszty rodzaju) i subg. Ourisia (rośliny zielne).

Wykaz gatunków

Przypisy

Kategoria:Babkowate (rośliny)