Alopoglossidae – monotypowa rodzina jaszczurek z nadrodziny Gymnophthalmoidea w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce Centralnej (Kostaryka i Panama) i Południowej (Kolumbia, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Peru i Boliwia).
Systematyka Rodzinę wyróżnił w 2016 roku międzynarodowy zespół herpetologów – Hiszpanie Noemí Goicoechea, Ignacio J. De la Riva i José Manuel Padial, Amerykanie Darrel Richmond Frost i Jack Walter Sites oraz Brazylijczycy Katia Cristina Machado Pellegrino i Miguel Trefaut Rodrigues – w artykule zatytułowanym Systematyka molekularna jaszczurek tejowatych (Teioidea/Gymnophthalmoidea: Squamata) na podstawie analizy 48 loci w ramach porównań drzew filogenetycznych i porównań podobieństwa, opublikowanym w czasopiśmie „Cladistics”. Rodzaj Alopoglossus zdefiniował w 1885 roku belgijsko-brytyjski zoolog George Albert Boulenger w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Katalog jaszczurek w Muzeum Brytyjskim (Historii Naturalnej). Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Alopoglossus copii.
Etymologia Alopoglossus: alōpos ‘jak lis’ (tj. w kolorze lisa, rudy), od αλωπηξ alōpēx, αλωπεκος alōpekos ‘lis’; γλωσσα glōssa ‘język’. Ptychoglossus: ptux, πτυχος ptukhos ‘fałda, warstwa’, od πτυσσω ptussō ‘sfałdować’; γλωσσα glōssa ‘język’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ptychoglossus bilineatus Boulenger, 1890. Diastemalepis: gr. διαστημα diastēma ‘odległość, przerwa’; λεπις lepis, λεπιδος lepidos ‘łuska, płytka’, od λεπω lepō ‘łuszczyć’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Diastemalepis festae Peracca, 1896. Gonioptychus: gr. γωνια gōnia ‘kąt, róg’; πτυξ ptux, πτυχος ptukhos ‘fałda, warstwa’, od πτυσσω ptussō ‘sfałdować’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Gonioptychus bicolor Werner, 1916.
Podział systematyczny Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Moralesa i współpracowników (2020) wynika, że przedstawiciele rodzaju Ptychoglossus nie tworzą kladu, do którego nie należeliby również przedstawiciele rodzaju Alopoglossus; na tej podstawie autorzy uznali rodzaj Ptychoglossus za młodszy synonim rodzaju Alopoglossus i przenieśli do tego ostatniego rodzaju gatunki zaliczane we wcześniejszych publikacjach do rodzaju Ptychoglossus; w takim ujęciu do rodziny należy jeden rodzaj Alopoglossus wraz z następującymi gatunkami:
Przypisy
Bibliografia