Iwan Maksimowicz Poddubny (ur. w Kraseniwce, zm. 8 sierpnia 1949 w Jejsku) – ukraiński zapaśnik i artysta cyrkowy. W ciągu swojej ponad czterdziestoletniej kariery stał się kultową postacią znaną w całym Imperium Rosyjskim i późniejszym Związku Radzieckim; został odznaczony różnymi radzieckimi odznaczeniami oraz czterokrotnie zdobył puchar świata w zapasach.
Życiorys Urodził się 18 października 1871 we wsi Kraseniwce w guberni połtawskiej w Imperium RosyjskimP.H. Usenko, Піддубний Іван Максимович, [w:] Encykłopedija istoriji Ukrajiny, t. 8, s. 234. (tereny dzisiejszej Ukrainy). Jego rodzina wywodziła się z kozaków zaporoskich. Jak twierdził sam Poddubny, wysoki wzrost oraz wyjątkowe siła fizyczna i wytrzymałość były normą w jego rodzinie, a jedyną znaną mu osobą silniejszą od niego miał być jego ojciec, Maksim Iwanowicz Poddubny. Jako dziecko Iwan śpiewał w chórze kościelnym. W wieku 12 lat pracował jako najemny pracownik farmy.
mały|lewo|Iwan Poddubny z braćmi mały|Iwan Poddubny w stroju zapaśniczym mały|Walka Poddubnego z Le Boucherem W latach od 1893 do 1896 pracował jako tragarz portowy w Sewastopolu i Teodozji, a od 1896 do 1897 był komiwojażerem w firmie Livas. W wolnym czasie chętnie uczęszczał na przedstawienia cyrku Beskaraweni, który znajdował się w Teodozji. Pewnego dnia poprosił o pozwolenie na wzięcie udziału w organizowanych przez cyrk zapasach. W 1896 w cyrku tym pokonał słynnych wówczas zapaśników: Luricha, Borodanowa, Razumowa i Pappiego. Jest to uznawane za początek jego kariery. Od 1897 występował w cyrkach jako siłacz, uprawiając pokazowo podnoszenie ciężarów oraz wrestling. Ważył wówczas 130 kilogramów i był wegetarianin. Podróżował i występował w Rosji oraz za granicą; odwiedził 50 miast w czternastu państwach. Przez kilka lat występował w cyrku Truzzi w Taganrogu.
W 1903 brał udział w turnieju o mistrzostwo świata w Paryżu i przegrał tylko z Raulem Bouchetem „Le Boucher”, który według Poddubnego miał oszukiwać, smarując swoje ciało przed walką śliskim olejkiem. Le Boucher zwyciężył na punkty (2:0), przyznane za skuteczne unikanie ataków. Po tej porażce Poddubny wycofał się z turnieju. Decyzja sędziów wywołała oburzenie opinii publicznej, a Poddubny był tak głęboko wstrząśnięty niesprawiedliwym sędziowaniem, że rozważał zakończenie kariery zapaśniczej. Jednak wsparcie przyjaciół i kolegów skłoniło go do zmiany decyzji; podczas turnieju w Petersburgu zrewanżował się Le Boucherowi, zmuszając Francuza do pozostawania w pozycji na czworakach przez dwadzieścia minut – przy gwizdach i drwinach publiczności – aż sędziowie zlitowali się nad francuskim zapaśnikiem i przyznali zwycięstwo Poddubnemu. Porażka ta wprawiła Le Bouchera w stan histerii.
W 1904 roku nie rozegrano mistrzostw świata. W 1905 roku Poddubny dotarł do finału mistrzostw świata w Paryżu, gdzie 12 grudnia pokonał mistrza świata z 1903 roku, Jessa Pedersena. Po zdobyciu tytułu mistrza świata Poddubny zaczął częściej startować poza granicami Rosji, odbywając tournée po Francji, Belgii i Włoszech. Wielokrotnie wygrywał Puchar Świata w zapasach w stylu klasycznym, między innymi w Paryżu w 1905, 1906, 1907 i 1908.
W 1910 postanowił zawiesić swoją karierę i wrócić do rodzinnej wsi. Ożenił się, kupił kilka akrów ziemi i zbudował dom oraz parę młynów. Jego przedsiębiorstwo zbankrutowało, w związku z czym w 1913 wrócił do kariery wrestlerskiej.
W maju 1915 pokonał mistrza Aleksandra Garkawienkę (zwanego Czarną Maską), a dwa dni później w Jekaterynosławiu innego mistrza, Iwana Zaikina.
W czasie wojny domowej w Rosji pracował w cyrkach w Żytomierzu i Kerczu. W 1920 został aresztowany przez radziecką policję polityczną Czeka i skazany na rozstrzelanie, ale ostatecznie go wypuszczono.
mały|Francuski plakat z Iwanem Poddubnym z 1909 W 1922 dołączył do Cyrku Moskiewskiego. Przez około rok występował z nim w Niemczech. Od 1923 do 1924 pracował w Rosyjskim Cyrku Państwowym, a następnie przez trzy lata podróżował po Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Posługiwał się tam pseudonimem ringowym Ivan the Terrible, co jest przetłumaczonym na język angielski imieniem cara Iwana IV Groźnego. Był też nazywany mistrzem mistrzów i rosyjskim Herkulesem Геркулесъ: Журналъ спорта. Петроградъ: Изд. домъ Ф. М. Кноппа, 1915. С. 122..
Podpisał kontrakt z promotorem Jackiem Pfeferem i 20 listopada 1925 roku wypłynął z Hamburga do Nowego Jorku. Zgodnie z amerykańskimi przepisami zawodnicy powyżej 38. roku życia mogli rywalizować jedynie za zgodą komisji lekarskiej – wymóg ten spełnił 54-letni wówczas Poddubny. W tamtym okresie amerykański wrestling zawodowy stawał się coraz bardziej wyreżyserowanym widowiskiem; Poddubnego promowano jako zapaśnika „starej daty”, musiał on również opanować styl catch. 19 stycznia pokonał Władka Zbyszkę w ciągu 44 minut. Promotor Jack Curley zorganizował dla Poddubnego walkę o mistrzostwo: 2 lutego 1926 roku w Nowym Jorku Poddubny przegrał z mistrzem świata wagi ciężkiej Joe Stecherem – wynik ten amerykańska prasa określiła mianem pierwszej porażki Poddubnego od 25 lat. 16 czerwca Stecher ponownie pokonał Poddubnego w hali Olympic Auditorium w Los Angeles na oczach 10-tysięcznej publiczności. 20 listopada 1926 roku dziennik „The New York Times” doniósł o zwycięstwie Tommy’ego Draaka nad Poddubnym w Newark.
Mimo namów, by pozostać w Stanach Zjednoczonych, w lutym 1927 roku wrócił do ZSRR. Po powrocie do kraju został powitany jak bohater. 17 czerwca 1927 roku w Ogrodzie Taurydzkim Poddubny zmierzył się na otwartej estradzie ze znanym moskiewskim zapaśnikiem Aleksandrem Kaliszewiczem i odniósł zwycięstwo. Przebywając w Leningradzie, wyraził chęć znalezienia następcy i trenował z młodymi zapaśnikami. W 1928 roku amerykański promotor Rudolf Miller ponownie zaprosił go do Stanów Zjednoczonych, oferując 65 procent udziału w wpływach z biletów, jednak Poddubny odrzucił tę propozycję. Pod koniec września 1928 roku otrzymał zaproszenie do udziału w walkach w stylu francuskim w cyrku braci Taiti w Kursku; pokonał tam wielu zapaśników, lecz przegrał z Łotyszem Klementijsem Buļsem.
W listopadzie 1939 został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy, za wyjątkowe osiągnięcia w rozwoju radzieckiego sportu, oraz tytułem Zasłużonego Artysty RFSRR.
Zakończył karierę sportową w 1941, w wieku 70 lat. W czasie II wojny światowej przebywał w okupowanym przez Niemców mieście Jejsk. Odmówił przeprowadzenia się do Niemiec w celu szkolenia tamtejszych sportowców, mówiąc, że jest rosyjskim zapaśnikiem i takim pozostanie.
W 1945 został uhonorowany tytułem Zasłużonego Mistrza Sportu ZSRR.
Ostatnie lata życia spędził w skrajnej biedzie. Żeby nie głodować, sprzedał swoje nagrody. Zmarł na zawał mięśnia sercowego. Został pochowany w jejskim parku, później nazwanym jego imieniem. Został w nim ustawiony pomnik Poddubnego. W pobliżu znajduje się też muzeum jego pamięci i szkoła sportowa jego imienia. Na jego grobie umieszczono napis Tu leży rosyjski bohater.
Ordery i odznaczenia Legia Honorowa (1911) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1939) Zasłużony Artysta Federacji Rosyjskiej (1939) Zasłużony Mistrz Sportu ZSRR (1945)
Pamięć W 2014 roku nakręcono o nim film dokumentalny Żelazny Iwan, z Michaiłem Porieczenkowem w roli tytułowej.
Przypisy
Kategoria:Artyści cyrkowi Kategoria:Kozacy zaporoscy Kategoria:Radzieccy zapaśnicy Kategoria:Rosyjscy strongmani Kategoria:Rosyjscy wrestlerzy Kategoria:Rosyjscy zapaśnicy Kategoria:Ukraińscy strongmani Kategoria:Ukraińscy wrestlerzy Kategoria:Ukraińscy zapaśnicy Kategoria:Zasłużeni Artyści RFSRR Kategoria:Zasłużeni Mistrzowie Sportu ZSRR Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1949