Cmentarz przy ul. Elbląskiej w Braniewie – najmłodszy, a zarazem największy cmentarz komunalny w Braniewie.
Budowę cmentarza rozpoczęto w 1985, wykonawcą było braniewskie Przedsiębiorstwo Budownictwa KomunalnegoDziennik Urzędowy Województwa Elbląskiego. 1986, nr 25 (31 grudnia). Załącznik nr 3 do Uchwały nr X/87/86 WRN z dnia 28 stycznia 1986 r. w sprawie WPR na 1986 r. Wykaz zadań inwestycyjnych finansowych ze środków budżetowych oraz funduszy społecznych i celowych przewidzianych do realizacji w 1986 roku, s. 15 . Cmentarz został otwarty 23 sierpnia 1986 roku. W 2014 roku na cmentarzu pochowane były 2632 osoby. Alejki główne są utwardzone płytami betonowymi i częściowo trylinką, zaś drogi pomiędzy grobami stanowią alejki ziemne. Cmentarz posiada dwa letnie ujęcia wody z sieci wodociągowej. Przed bramą główną jest parking o utwardzonej nawierzchni oraz obiekty handlowe z kwiatami. W latach 1997–2023 przy cmentarzu znajdował się charakterystyczny dom przedpogrzebowy w kształcie piramidy. W związku z kończącym się miejscem na nowe groby w 2018 roku na cmentarzu przeprowadzone zostały prace ziemne w zakresie powiększenia terenu cmentarza, odwodnienia oraz wykonania alejek cmentarnych.
Cmentarz sąsiaduje z największą w Europie nekropolią żołnierzy Armii Czerwonej, którzy polegli w II wojnie światowej (spoczywają tam szczątki około 31 tys. żołnierzy)Rosjanie uczcili pamięć czerwonoarmistów na cmentarzu wojennym w Braniewie.
Dom przedpogrzebowy w kształcie piramidy Na początku 1992 dotychczasowy dom pogrzebowy mieszczący się przy ul. Kościuszki w Braniewie został zlikwidowany, a obiekt 16 lutego 1992 został przekazany grekokatolikom na cele sakralne (obecna cerkiew św. Trójcy)Kościół przekazany [w:] Ilustrowany Kurier Terenowy, nr 4 (26), 15–29 lutego 1992. W tym samym roku na zlecenie Urzędu Miasta w Braniewie rozpisano konkurs na projekt nowego obiektu o takim przeznaczeniu. Konkurs wygrali łódzcy architekci: Jolanta Kepler i Marek Solnica. Unikatowy kształt budowli w formie piramidy (czworościanu) miał tworzyć charakter uniwersalny dla zmarłych wszystkich wyznań. Budowę rozpoczęto w grudniu 1994 roku, lecz prace z powodów trudności finansowych w miejskiej kasie przeciągały się w czasieOryginalny dom przedpogrzebowy. Piramida w Braniewie [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 21 marca 1997.
Dom przedpogrzebowy został oddany do użytku 9 stycznia (lub 7 marcaOtwarcie domu przedpogrzebowego [w:] Gazeta Braniewska, 21 marca 1997 r., s. 1) 1997 roku, ale prace wykończeniowe obiektu prowadzono jeszcze do roku 2000Braniewo. Inwestycje budowlane. Pracowita dekada [w:] Dziennik Elbląski, 7 czerwca 2000, dodatek Budowlane, s. XII. Była to druga piramida w województwie warmińsko-mazurskim, pierwszą znaną była piramida w Rapie. Konstrukcja braniewskiej budowli została wykonana z żelbetonu i murowanych z cegły ścian, posiadała powierzchnię zabudowy 346,16 m² i kubaturę 1212 m³. Najważniejszą rolę w piramidzie spełniała strefa przechowywania i przygotowania zwłok wraz z chłodnią. Ponadto piramida posiadała strefę przeznaczoną do sprawowania ceremonii pogrzebowych oraz część socjalnąWarmia. Kraj piramid [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 16 kwietnia 1999, s. 7. Koszt całej inwestycji wyniósł pomiędzy 300 tys. a 950 tys. złotych. Zarządcą domu przedpogrzebowego była Administracja Budynków Mieszkalnych w Braniewie.
Ta budowla budziła od początku kontrowersje, była krytykowana między innymi ze względu na niedogodną lokalizację na obrzeżach miasta. Z tego modernistycznego obiektu zaprzestano korzystać w 2001 roku – od kiedy działalność w mieście rozwinęły prywatne firmy pogrzebowe. Od tego czasu piramida pozostawała nieużytkowana, niszczała i stopniowo popadała w ruinęBraniewo. Kaplica przedpogrzebowa niszczeje. Nikt nie chce cmentarnej piramidy [w:] IKAT. Gazeta Braniewska 27 marca–2 kwietnia 2009. Ostatecznie w 2023 roku burmistrz Braniewa podjął decyzję o rozebraniu tej budowli. Koszt rozbiórki wyniósł prawie 72 tys. złotych. Piramida zniknęła z krajobrazu miasta w październiku 2023 rokuPiramida przestanie straszyć [w: Nowiny Północne, nr 10/2023.
Pochowani na cmentarzu przy ul. Elbląskiej w Braniewie Walenty Bała (1908–1989) – działacz ruchów robotniczych we Francji, po wojnie pracownik samorządowy i spółdzielczy w Braniewie Jan Burzawa (1921–1996) – major Wojska Polskiego, uczestnik szlaku bojowego do Berlina, odznaczony Orderem Virtuti Militari Stanisław Kędziora (1923–1992) – polski inżynier chemii, żołnierz II wojny światowej, pracownik przemysłu garbarskiego Wiktor Klimkiewicz (1913–1995) – działacz partyjny i państwowy, sekretarz rolny w Braniewie Władysław Młodzianowski (1925–2018) – porucznik Wojska Polskiego, uczestnik szlaku bojowego do Berlina, odznaczony Orderem Virtuti Militari Czesław Staszczyński (1936–2016) – piłkarz i pierwszy trener Zatoki Braniewo, wieloletni szkoleniowiec drużyn młodzieżowych, animator sportu, organizator imprez sportowych i turniejów Jan Szczygieł (1902–1991) – major Wojska Polskiego, uczestnik I i II wojny światowej, odznaczony Orderem Virtuti Militari Stefan Wiśniewski (1924–2009) – porucznik Wojska Polskiego, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, po wojnie nauczyciel i organizator szkolnictwa w powiecie braniewskim, działacz społeczny i kombatancki Andrzej Zieliński (1954–2023) – artysta malarz, animator kultury w Braniewie Jan Zieliński (1926–2020) – braniewski strażak, społecznik
Galeria zdjęć
Dojazd Cmentarz znajduje się przy wjeździe do Braniewa, przy ul. Elbląskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 504: Elbląg – Frombork – Braniewo.
Zobacz też Cmentarz przy ul. Olsztyńskiej w Braniewie Cmentarz przy ul. Morskiej w Braniewie Cmentarz św. Jana w Braniewie Cmentarz św. Katarzyny w Braniewie Cmentarz zgromadzenia zakonnego sióstr św. Katarzyny w Braniewie Cmentarz żydowski w Braniewie Cmentarz ewangelicki w Braniewie Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie
Przypisy
Kategoria:Cmentarze komunalne w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Cmentarze w Braniewie Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Elbląskiej w Braniewie