Octavio Paz Lozano (ur. 31 marca 1914 w Meksyku, zm. 19 kwietnia 1998 tamże) – meksykański poeta, eseista, krytyk i dziennikarz. W latach 1945–1968 pracował w służbie dyplomatycznej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1990.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Octavio Paz urodził się 31 marca 1914, w czasie trwania Rewolucji meksykańskiej. Jego ojciec, adwokat, był przedstawicielem Emiliano Zapaty. Jego matka mieszkała w czasie rewolucji w domu teścia, Ireneo Paz, w Mixcoac, wtedy wioski znajdującej się w pobliżu miasta Meksyk. Pozostali tam do czasu kiedy Octavio Paz Solórzano wraz z reprezentantami ruchu zapatystów musiał szukać azylu w Los Angeles, w Stanach Zjednoczonych, gdzie pozostał aż do 1919.
W tym czasie pozostawał pod opieką swojej matki Josefina Lozano, ciotki Amalia Paz Solórzano i dziadka, Ireneo Paz (1836–1924) byłego żołnierza wojsk Porfirio Díaz. Jego ojciec, Octavio Paz Solórzano (1883–1935), najmłodszy z siedmiorga rodzeństwa, pracował jako notariusz i prawnik dla Emiliano Zapaty, był zaangażowany w reformę rolną, która nastąpiła po Rewolucji. Brał czynny udział w ruchu Vasconcelosego.
W 1931 zakłada wraz z grupą przyjciół pismo literackie Barandal. Debiutuje w 1933 tomikiem wierszy Luna silvestre. Przerywa studia na Uniwersytecie w Meksyku, wyjeżdża na półwysem Jukatan, gdzie zakłada szkołę dla dzieci robotników i chłopów.
Późniejsze życie W 1937 wyjeżdża na kongres pisarzy w Hiszpanii, znajdującej się w wtedy w trakcie wojny domowej. Spotyka tam poetów i artystów obszaru języka hiszpańskiego. Do Meksyku wraca w 1938, rozpoczynając działalność polityczno-publicystyczną w środowiskach socjalistycznych.
W 1943 dzięki stypendium Guggenheima wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych. Po powrocie do Meksyku wstępuje do meksykańskiej służby zagranicznej. W 1945 wyjeżdża na placówkę dyplomatyczną do Francji.
W 1962 zostaje ambasadorem Meksyku w Indiach. Podaje się do dymisji w 1968 w odpowiedzi na użycie broni palnej przez meksykańską policję wobec protestujących w przeddzień otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich (Masakra w Tlatelolco).
Stopniowo zyskuje też międzynarodowy rozgłos literacki. Jest wielokrotnie nagradzany i w 1990 otrzymuje Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.
W 1965 żeni się z Francuzką, Marie-José Tramini.
Po rezygnacji z kariery dyplomatycznej wykłada na Universytecie w Cambridge i Uniwersytecie Harvarda.
Umiera na raka, 19 kwietnia 1998.
Nagrody i wyróżnienia 1956 Premio Xavier Villaurrutia, 1967 zostaje członkiem meksykańskiego Colegio Nacional, 1977 Premio Nacional de Ciencias y Artes, 1977 Nagroda Jerozolimska, 1978 doktorat honorowy Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku, 1980 doktorat honorowy Uniwersytetu Harvarda 1980 Premio Ollin Yoliztli, 1981 Nagroda Cervantesa, 1982 Neustadt International Prize for Literature, 1984 Nagroda Pokojowa Księgarzy Niemieckich, 1985 Premio Internacional Alfonso Reyes, 1987 Premio Internacional Menéndez Pelayo, 1989 Prix Alexis de Tocqueville, 1990 Nagroda Nobla w dziedzinie literatury, 1991 Wielki Oficer Orderu Zasługi Republiki Włoskiej 1991, 1993 Nagrody Księżnej Asturii dla założonego przez niego pisma Vuelta. Upamiętnienie Jego wizerunek znajdował się na meksykańskiej monecie okolicznościowej o nominale 20 peso bitej w latach 2000-2001.
Twórczość Jego twórczość ulegała wielu wpływom, m.in. marksizmu, surrealizmu i mitologii Azteków.
W poemacie Piedra de sol (Kamień słońca, 1957) posługuje się kontrastowymi obrazami, koncentrującymi się na azteckim kamieniu kalendarzowym (przedstawiającym wszechświat), symbolizującymi samotność jednostki i jej poszukiwania więzi z innymi. Wątkiem jego twórczości są rozważania nad rolą poezji w świecie oraz analiza związku między historią a charakterem.
Poezje Dziki księżyc (1933) – debiut No pasaran! (Nie przejdą, 1937) Człowieczy korzeń (1937) W twym jasnym cieniu i inne wiersze o Hiszpanii (1937) Wolność na słowo (Libertad bajo palabra, 1949) Salamandra (1962) Biel (Blanco, 1967) Małpa gramatyczna (1974) Z prochu jesteśmy • Od romantyzmu do awangardy (1974) Pochmurno (1987) Inny głos (1990)
Eseje Labirynt samotności (1950) Postdata (1968) Podwójny płomień • Miłość i erotyzm (1993)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Narodowego Uniwersytetu Meksykańskiego Kategoria:Członkowie PEN Clubu Kategoria:Doktorzy honoris causa Harvard University Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Meksykańscy dziennikarze Kategoria:Meksykańscy dyplomaci Kategoria:Meksykańscy eseiści Kategoria:Meksykańscy krytycy literaccy Kategoria:Meksykańscy pisarze Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Laureaci Nagrody Cervantesa Kategoria:Odznaczeni Orderem Alfonsa X Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Pisarze hiszpańskojęzyczni Kategoria:Poeci XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1998 Kategoria:Ludzie urodzeni w Meksyku (mieście)