thumb|Pięknotka amerykańska thumb|Kwitnąca pięknotka Bodiniera Pięknotka, poładnia (Callicarpa L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 140–170 gatunków.

Rośliny te występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej, zwłaszcza w południowej i południowo-wschodniej Azji (w samych Chinach 48 gatunków) oraz północnej Australii. Mniej liczne gatunki rosną w tropikalnej Afryce i Ameryce Środkowej, a bardzo nieliczne w strefie klimatu umiarkowanego w Azji wschodniej (po Japonię na północy) i w Ameryce Północnej.

Różne gatunki z tego rodzaju uprawiane są jako ozdobne, w szczególności za efektowną z powodu wielkiej ilości fioletowych owoców uważana jest pięknotka Bodiniera w odmianie Giralda (var. giraldii). Ze względu na konieczność zapylenia krzyżowego dla zawiązania owoców zalecane jest sadzenie krzewów z tego rodzaju w grupach. W strefie klimatu umiarkowanego przemarzają podczas surowszych zim, przy czym za gatunek najbardziej odporny na mrozy uchodzi zarazem najbardziej ozdobny, czyli pięknotka Bodiniera.

Niektóre gatunki (m.in. pięknotka amerykańska) są wykorzystywane jako rośliny lecznicze, inne do wyrobu trucizn na ryby.

Morfologia thumb|Owoce pięknotki japońskiej odm. luxurians thumb|Kwiaty Callicarpa mollis Pokrój Krzewy do 3 m wysokości i niewysokie drzewa, rzadziej liany. Pędy okrągłe lub czterokanciaste pokryte włoskami gwiazdkowatymi lub tarczkowatymi, rzadziej pojedynczymi lub haczykowatymi.

Liście Ulistnienie naprzeciwległe (czasem liście wyrastają po trzy w okółku). Liście opadające zimą lub zimozielone, wyraźnie ząbkowane lub piłkowane i zaostrzone, zwykle owłosione. Osadzone na krótkich ogonkach.

Kwiaty Drobne, wonne, zebrane w gęstych lub luźnych wierzchotkach wyrastających w kątach liści, wsparte lancetowatymi przysadkami. Kielich zrosłodziałkowy, dzwonkowaty, z 4 ząbkami na szczycie (nie powiększa się w czasie owocowania). Korona różowa lub jasnoniebieska. U nasady zrośnięte płatki tworzą rurkę, czasem dzwonkowato rozszerzającą się ku gardzieli, zakończoną czterema łatkami niewiele wystającymi ponad kielich (korona promienista). Cztery pręciki na cienkich nitkach, zwykle wystają rurki korony, z pylnikami jajowatymi lub podługowatymi, otwierającymi się podłużnymi pęknięciami lub okrągłymi porami. Zalążnia złożona z dwóch komór, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, dłuższa od pręcików, rozgałęziona palczasto w obrębie znamienia.

Owoce Mięsiste, kuliste pestkowce, zawierające cztery pestki z pojedynczymi nasionami.

Systematyka thumb|Callicarpa shikokiana thumb|Callicarpa tomentosa Rodzaj umieszczany był w obrębie rodziny werbenowatych Verbenaceae, później jasnotowatych Lamiaceae jako takson o niejasnej pozycji taksonomicznej (incertae sedis). Na The Angiosperm Webpage klasyfikowany jest w obrębie jasnotowatych do monotypowej podrodziny Callicarpoideae Bo Li & Olmstead.

Wykaz gatunków

Przypisy

Kategoria:Jasnotowate