thumb|Prosopis juliflora Jadłoszyn (Prosopis L.) – rodzaj rośliny z rodziny bobowatych (podrodzina brezylkowe, dawniej w mimozowych). Obejmuje 44 gatunki. W większości rosną one w Nowym Świecie – na obszarze od Stanów Zjednoczonych na północy po Patagonię na południu, przy czym najbardziej zróżnicowane są w Argentynie. W Ameryce Środkowej rośnie tylko jeden gatunek. Nieliczne gatunki rosną poza tym w południowo-zachodniej części Azji oraz w Afryce. Niektóre gatunki są inwazyjne, np. w Afryce, Australii i na Hawajach. Prosopis glandulosa uznany został za jeden ze 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie.
Są to drzewa i krzewy rosnące często na siedliskach suchych, na wydmach, w ciernistych zaroślach, ale też w lasach liściastych i w zaroślach nadrzecznych, a nawet w namorzynach. P. tamarugo jest jedynym drzewem rosnącym na pustynnych solniskach w północnym Chile, gdzie opady roczne wynoszą 70 mm, glebę przykrywa półmetrowa warstwa soli, a poziom wód gruntowych znajduje się 20 m pod poziomem gruntu.
Ze względu na często niewielkie wymagania ekologiczne rośliny z tego rodzaju odgrywają znaczącą rolę jako źródło drewna i paszy na terenach rolniczych w klimacie suchym. Często też dostarczają jadalnych owoców (np. P. chilensis, P. cineraria, P. juliflora, P. pallida, P. velutina) i są miododajne. Jadłoszyn baziowaty był na suchych terenach dzisiejszych południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych i Meksyku jedną z podstawowych roślin jadalnych (a przed udomowieniem kukurydzy – podstawową). Z jego strąków wyrabiano mąkę i wypiekano z niej placki i pieczywo. Z gatunku tego uzyskuje się także substancję kleistą o właściwościach zbliżonych do gumy arabskiej. Niektóre gatunki (np. P. velutina) wykorzystywane są także jako lecznicze.
Morfologia thumb|Prosopis velutina thumb|Prosopis caldenia thumb|Strąki Prosopis farcta thumb|Strąki i nasiona Prosopis articulata Pokrój Rośliny bardzo zmienne, stąd często problematyczne jest dokładne oznaczenie gatunku. Drzewa i krzewy o pędach pokrytych cierniami, także z ciernistymi przylistkami lub, rzadziej, bez cierni. Liście Podwójnie pierzaste – z listkami pierzastymi, składającymi się z kilku do wielu listków drugiego rzędu. Poszczególne listki drobne, zwykle nagie, rzadziej owłosione. Przylistki zmodyfikowane jako ciernie, czasem drobne lub brak ich zupełnie. Kwiaty Bardzo drobne i liczne, zebrane w wyrastające w kątach liści kwiatostany główkowate, kłosokształtne lub groniaste. U Prosopis velutina liczba kwiatów na jednym drzewie może osiągać milion. Kwiaty motylkowe siedzące lub krótkoszypułkowe, o płatkach korony zwykle białych lub żółtych, nagich, lub wewnątrz owłosionych. Pręcików jest 10, wystają poza koronę i zwykle zakończone są relatywnie dużymi pylnikami. Słupek tęgi, zwieńczony drobnym znamieniem. Owoce Strąk o różnych kształtach – prosty lub skręcony, płaski lub wypukły. Nasiona owalne, spłaszczone.
Systematyka Rodzaj z rodziny bobowatych Fabaceae, tradycyjnie zaliczany do podrodziny mimozowych Mimosoideae z plemienia Mimoseae. W 2017 mimozowe umieszczone zostały w podrodzinie brezylkowych Caesalpinioideae.
Wykaz gatunków Prosopis abbreviata Benth. Prosopis affinis Spreng. Prosopis africana (Guill. & Perr.) Taub. Prosopis alba Griseb. Prosopis alpataco Phil. Prosopis argentina Burkart Prosopis articulata S.Watson Prosopis burkartii O.Muniz Prosopis caldenia Burkart Prosopis calingastana Burkart Prosopis campestris Griseb. Prosopis castellanosii Burkart Prosopis chilensis (Molina) Stuntz Prosopis cineraria (L.) Druce Prosopis denudans Benth. Prosopis elata (Burkart) Burkart Prosopis farcta (Banks & Sol.) J.F.Macbr. Prosopis ferox Griseb. Prosopis fiebrigii Harms Prosopis flexuosa DC. Prosopis glandulosa Torr. Prosopis globosa Gillies ex Hook. & Arn. Prosopis hassleri Harms Prosopis humilis Hook. Prosopis juliflora (Sw.) DC. – jadłoszyn baziowaty Prosopis koelziana Burkart Prosopis kuntzei Kuntze Prosopis laevigata (Willd.) M.C.Johnst. Prosopis nigra Hieron. Prosopis nuda Schinini Prosopis pallida (Willd.) Kunth Prosopis palmeri S.Watson Prosopis pubescens Benth. Prosopis pugionata Burkart Prosopis reptans Benth. Prosopis rojasiana Burkart Prosopis rubriflora Hassl. Prosopis ruizlealii Burkart Prosopis ruscifolia Griseb. Prosopis sericantha Hook. Prosopis stephaniana (M. Bieb.) Kunth ex Spreng. Prosopis strombulifera (Lam.) Benth. Prosopis tamarugo Phil. Prosopis tamaulipana Burkart Prosopis torquata (Lag.) DC. Prosopis velutina Wooton Prosopis vinalillo Stuck.
Przypisy
Kategoria:Mimozowe