Agata, częściej Góra Agaty, Skała Agaty, Zamczysko – najwyższy punkt Gór Świętokrzyskich o wysokości 613,96 m n.p.m., będący wschodnim wierzchołkiem góry Łysicy (613,31 m n.p.m.).
Leży w odległości ok. 700 m na południowy wschód od „głównego” wierzchołka z dębowym krzyżem. Znajduje się w ostrej grańce, jaką tworzą tu wychodnie kambryjskich kwarcytów. Widać tu wyraźnie biegi poszczególnych warstw skalnych oraz ich upad. Skały, silnie potrzaskane, przedstawiają początkowe stadium wietrzenia mechanicznego.
Choć w przewodnikach i mapach turystycznych informacja o tym, że Agata jest punktem wyżej położonym niż zachodni wierzchołek Łysicy, była podawana wcześniej, twierdzenie to zweryfikowano po raz pierwszy dopiero w 2017 r. w trakcie badań prowadzonych przez dr. Macieja Hajdukiewicza i dr. inż. Ihora Romanyshyna z Katedry Geotechniki, Geomatyki i Gospodarki Odpadami Politechniki Świętokrzyskiej.
centruj|mały|330x330px|Łysica i Skała Agaty widziana z lotu ptaka
Według pomiarów satelitarnych określono wówczas dla Agaty wysokość 613,70 m, a dla Łysicy 613,35 m, natomiast według analizy numerycznego modelu terenu odpowiednio dla Agaty 613,40 m, a dla Łysicy 613,14 m. Pomiary niwelacyjne przeprowadzone w zamkniętym ciągu długości 1,6 km wykazały przewyższenie Agaty nad Łysicą wynoszące +0,37 m. W 2019 roku, w trakcie dalszych badań prowadzonych przez dr. Macieja Hajdukiewicza i dr. inż. Ihora Romanyshyna ustalono wysokość Agaty na 613,96 m n.p.m. (w zaokrągleniu: 614 m n.p.m.), a zachodniego wierzchołka („właściwej” Łysicy, z krzyżem) na 613,31 m n.p.m. centruj|mały|300x300px
Przypisy Sylwester Kowalczewski: Góry Świętokrzyskie. Przewodnik turystyczny, wydanie V. poprawione i rozszerzone, wy. Sport i Turystyka, Warszawa 1967, s. 106
M. Hajdukiewicz, I. Romanyshyn: An accuracy assessment of spot heights on digital elevation model (DEM) derived from als sutvey: case study of Łysiva massif, „Structure and Environment”, vol. 9, 2/2017, s. 125–132.
Tymoteusz Wróblewski: Agata ponad Łysicą, „Wierchy” R. 83 (2017), Kraków 2020, s. 207–210.
Kategoria:Szczyty Gór Świętokrzyskich