Anna Jadwiga Proszkowska, ps. Hanka, Bogusz (ur. 15 czerwca 1925 w Kielcach, zm. 8 marca 2019 we Wrocławiu) – polska aktorka i reżyserka lalkowa, pedagog Wydziału Lalkarskiego we Wrocławiu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie oraz Akademii Teatralnej Vaasa w Finlandii.
Życiorys Urodziła się w rodzinie Mariana Kisielewskiego (1896–1986), pułkownika Wojska Polskiego, i Eugenii z Lewandowskich (1903–1981).
W wieku 17 lat zaczęła działać w Armii Krajowej w wywiadzie i jako łączniczka Oddziału „Sosna” w 2 Pułku Piechoty Legionów AK, posługując się pseudonimami Hanka i Bogusz; pozostała w szeregach do końca II wojny światowej.
Od 1947 zajmowała się amatorsko teatrem lalkowym, organizowała nowe zespoły współpracując z Teatrem Młodego Widza we Wrocławiu. Eksternistyczny egzamin aktorski teatru lalek zdała w teatrze Groteska w Krakowie. W latach 1961–1981 pracowała na stanowisku aktora-lalkarza we Wrocławskim Teatrze Lalek (do 1962 pod nazwą Scena Lalkowa Teatru Rozmaitości, a do 1976 jako Teatr Lalek „Chochlik”). Tam zajmowała się także reżyserią i adaptacją (sztuka na podstawie Kubusia Puchatka), a w 1980 pełniła funkcję dyrektora. Uczyła w ramach Studium Aktorskiego Teatrów Lalkowych przy teatrze „Chochlik”, a w latach 1972–2008 wykładała na Wydziale Lalkarskim we Wrocławiu w Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (dawna Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna), gdzie w latach 1978–1981 była prodziekan do spraw studenckich. Wykładała także na Akademii Teatralnej Vaasa w Finlandii; także tam – w latach 90. – pracowała jako aktorka i reżyserka.
Była żoną Michała Proszkowskiego, matka Andrzeja i Kaliny.
Zmarła 8 marca 2019 we Wrocławiu, pochowana 16 marca 2019 na cmentarzu Kiełczowskim (na Psim Polu) (Pole 1U-D-183)Zarząd Cmentarzy Komunalnych we Wrocławiu - wyszukiwarka grobów [dostęp 2025-01-07]..
Praca artystyczna Role teatralne 1966: Niech żyje król!, aut.: Klemens Krzyżagórski, reż.: Stanisław Stapf; Teatr Lalek „Chochlik” (dzisiaj: Wrocławski Teatr Lalek) 1967: Momento de verdad, aut.: Federico García Lorca, reż.: Andrzej Rettinger; Teatr Lalek „Chochlik” 1969: Noc cudów, aut.: Józef Ratajczak, reż.: Zbigniew Kopalko; Wrocławski Teatr Lalek 1969: Smocza legenda, aut.: Hanna Januszewska, reż.: Włodzimierz Dobromilski; Wrocławski Teatr Lalek 1969: Gra o prawdziwej miłości, aut.: anonim, Federico García Lorca, reż.: Andrzej Dziedziul; Wrocławski Teatr Lalek 1971: Baśń o dwóch nieustraszonych rycerzach, aut.: Jan Ośnica, reż.: Włodzimierz Dobromilski; Wrocławski Teatr Lalek 1971: Czarownice, aut.: Wiesław Hejno i Jan Kurowicki, reż.: Wiesław Hejno; Wrocławski Teatr Lalek 1971: Miłość do trzech pomarańcz, aut.: Joanna Walter, reż.: Włodzimierz Dobromilski; Wrocławski Teatr Lalek 1977: Opera za trzy grosze, aut.: Bertolt Brecht, reż.: Wiesław Hejno; Wrocławski Teatr Lalek 2016: Yemaya Królowa Mórz, aut.: Małgorzata Sikorska-Miszczuk, reż.: Martyna Majewska; Wrocławski Teatr Lalek (rola gościnna)
Reżyseria 1984: Kubuś Puchatek, A.A. Milne; Wrocławski Teatr Lalek, Teatr Lalek Arlekin, Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu, Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki 1995: Sen nocy letniej, aut.: William Shakespeare; Lubuski Teatr w Zielonej Górze 1996: Ale kino, aut.: Marek Wojtach; Teatr Lalek Arlekin 2000: Kot w butach, aut.: Jan Brzechwa; Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy 2002: Czarodziejski flet, aut.: Wolfgang Amadeus Mozart; Teatr Dzieci Zagłębia 2004: Czerwony Kapturek, Kichawka i Gburek, aut.: Agnieszka Zaskórska; Wrocławski Teatr Lalek
Źródło.
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1949) Złoty Krzyż Zasługi (1976) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1948) Srebrny Krzyż Zasługi (1971) Krzyż Armii Krajowej (1964) Medal Komisji Edukacji Narodowej (2002) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1974) Medal „Zasłużony dla Wrocławia – Merito de Wratislavia” (2018) Medal PWST w Krakowie (2008) Srebrna Odznaka Zasłużony dla Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia (1982)
Źródło:Odeszła Pani Profesor Anna Proszkowska Akademia Sztuk Teatralnych w Krakowie, 9 marca 2019 [dostęp 2025-01-07]..
Nagrody
wyróżnienie w Konkursie na Indywidualne Występy z Lalką w Warszawie (1966) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za osiągnięcia artystyczne i dydaktyczno-wychowawcze (1976) Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1980) „Złota Pacynka” - nagroda przyznana przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci za całokształt pracy aktorskiej (1981) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia (1988) nagroda Prezydenta Wrocławia z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru za wybitne osiągnięcia artystyczne (2002) nagroda katowickiego Oddziału Międzynarodowej Unii Lalkarskiej „POLUNIMA” na III Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Katowice-Dzieciom” w Katowicach za pielęgnowanie tradycyjnych wartości sztuki lalkarskiej (2004) Nagroda HENRYK za wybitne osiągnięcia artystyczne w dziedzinie teatru lalek (2010) Statuetka WENA i Nagroda Marszałka Województwa Dolnośląskiego (2012)
Przypisy
Kategoria:Aktorki związane z Wrocławiem Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Psim Polu we Wrocławiu Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polskie aktorki-lalkarki Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Zmarli w 2019