Ajsymneta (gr. αἰσυμνήτης aisymnetes, lm. αἰσυμνήται aisymnetaiDosłownie „pamiętający o słuszności” – od αἶσα – „los, słuszność” i μνήμη „pamięć”.) – w starożytnej Grecji mąż zaufania, rozjemca wybierany w sytuacji konfliktowej w celu zaprowadzenia porządku w państwiePoczątkowo (Odyseja, Pieśń VIII, 258) określenie to oznaczało jurorów: Teraz dziewięciu stróżów powstało z swej ławy: Lud ich wybrał, im oddał porządek zabawy..
Ajsymneci byli rozjemcami i reformatorami pochodzącymi z wyboru. Wybierały ich skłócone ugrupowania w obliczu groźby wojny domowej spośród ludzi cieszących się dużym autorytetem i szacunkiem. Otrzymywali specjalne, nieograniczone pełnomocnictwa na czas określony (niekiedy dożywotnio), aby móc przeprowadzić zmianę ustroju lub skodyfikować prawo. Instytucja ta była rodzajem tyranii z wyboru (αιρετή τυραννίς), jak to wyraził Arystoteles w PolityceKsięga III,14 (tekst gr., przekład ang.) i IV,10 (tekst gr., przekład ang.).. Dionizjusz z Halikarnasu przyrównywał ten urząd do rzymskiej dyktatury, przypuszczając, że Rzymianie przejęli go od GrekówStarożytności, Księga V, 73 (tekst gr., przekład ang.)..
Ajsymnetami byli prawdopodobnie Zaleukos z Lokrów Epizefyryjskich, Filolaos w Tebach, Drakon w Atenach, a na pewno Pittakos w Mitylenie. Najbardziej znanym ajsymnetą był ateński mąż stanu, poeta i prawodawca – Solon.
W późniejszych czasach podobną rolę odegrał Timoleon.
Zobacz też astynomowie
Przypisy
Bibliografia
Wielka historia świata (red. A. Krawczuk). Tom 3: Świat okresu cywilizacji klasycznych. Warszawa: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 55, .
Kategoria:Urzędy i instytucje publiczne starożytnej Grecji