mały|Oznaki rui u klaczy. „błyskanie sromem” i wydalanie śluzu oraz moczu. Ruja, cieczka, estrus () – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych. Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.
Ruja występuje cyklicznie – raz (ssaki monoestralne) lub kilka (ssaki poliestralne) razy w roku – u psów zwykle dwa razy w roku, u innych psowatych i większości ssaków drapieżnych jeden raz, a u myszowatych kilka razy w roku. Poza okresem rui samice nie są zdolne do rozrodu, czy wręcz kopulacji.
Gatunki dzieli się na monoestralne (występowanie jednego cyklu rujowego w roku), diestralne (z dwoma cyklami) i poliestralne (z wieloma cyklami, jak u krów czy świń).
Cykl rozrodczy Pełny cykl rozrodczy składa się z czterech faz:
Proestrus – faza przedrujowa W efekcie zmian hormonalnych następuje obrzęk, twardnienie i przekrwienie sromu i wydzielanie z pochwy krwistej wydzieliny zawierającej feromony, które przywabiają samce. W tej fazie dojrzewają pęcherzyki Graafa. Dodatkowo występują charakterystyczne dla gatunku zmiany w zachowaniu samic. Za początek fazy przedrujowej (łac. ) przyjmuje się dzień, w którym pojawiło się krwawienie.
Estrus – ruja właściwa thumb|300px|Pozycja lordosis u gazeli. Estrus (łac. ) to okres, w którym samica osiągnęła gotowość do rozpoczęcia kopulacji i jest zdolna do zapłodnienia, inicjuje zachowania seksualne samców przez eksponowanie sromu i wyginanie kręgosłupa (pozycja lordosis). U niektórych gatunków srom czerwienieje, ustępuje jego twardnienie i obrzęk, wydzielina zmienia się z krwistej na śluzową. U większości gatunków następuje spontaniczna owulacja. U kotów owulacja wywoływana jest przez kopulację.
Metestrus – faza porujowa Metestrus (łac. ) trwa od 1–5 dni. W tej fazie kształtują się ciałka żółte i rozpoczyna się produkcja progesteronu. W tym czasie następuje zapłodnienie komórki jajowej, a w jego konsekwencji – ciąża.
Anestrus – faza spoczynku jajników Anestrus (łac. ) Okres braku aktywności płciowej, w którym organizm regeneruje się i przygotowuje do kolejnej ciąży.
Ruja pozorna Początkowy przebieg (proestrus i estrus) przebiegają bez zmian, ale nie następuje zapłodnienie (może nawet nie dojść do kopulacji). W dalszym przebiegu obserwowana jest ciąża urojona (ciąża rzekoma).
Psy Osiąganie dojrzałości płciowej, częstotliwość cieczki oraz czas trwania poszczególnych jej faz przebiega u psów odmiennie w zależności od rasy, a dokładniej od wielkości psa. Psy ras większych później osiągają dojrzałość, ich cieczka występuje zwykle rzadziej (u niektórych nawet jeden raz w roku) niż u psów małych.
Proestrus u psów trwa zwykle od 2–15 dni. Owulacja następuje po 2-4 dniach trwania fazy estrus. Zapłodnienie może nastąpić pomiędzy 4. a 18. dniem rui. Czas trwania okresu cieczki właściwej zależny jest od wielkości (zwykle rasy) psa i wynosi od 3–21 dni (przeciętnie około 9 dni). Okres od pojawienia się krwawienia do zakończenia fazy estrus trwa zwykle około trzech tygodni.
Ciąża trwa od ok. 60–70 dni.
Koty Koty domowe osiągają dojrzałość płciową między 5 i 12 miesiącem życia (zwykle między 6 i 9 miesiącem).
Proestrus trwa około dwóch dni, objawia się wzmożonym pozostawianiem śladów zapachowych (ocieranie o przedmioty) i częstszym miauczeniem.
Estrus trwa od 3–10 dni (obecność samca skraca tę fazę o kilka dni).
Anestrus trwa około 8 tygodni, chociaż zdarza się, że kotka wchodzi w fazę proestrus zaraz po porodzie.
Ciąża trwa od 60–70 dni.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Fizjologia zwierząt Kategoria:Biologia rozrodu