Sąd Konstytucyjny, Trybunał Konstytucyjnyalternatywna nazwa stosowana przez część autorów w polskojęzycznej literaturze przedmiotu (słoweń. Ustavno sodišče Republike Slovenije, US RS) – sąd konstytucyjny Słowenii z siedzibą w Lublanie.

Historia W wyniku uchwalenia w 1963 roku nowej konstytucji SFRJ przeprowadzającej reformę ustrojową Jugosławii, zostały utworzone sądy konstytucyjne federalnych jednostek Jugosławii w tym Sąd Konstytucyjny Socjalistycznej Republiki Słowenii. 5 czerwca 1963 roku został powołany pierwszy skład sędziowski (przewodniczący i 8 sędziów). W wyniku ogłoszenia niepodległości Republiki Słowenii 25 czerwca 1991 roku dotychczasowy sąd konstytucyjny republiki stał się sądem konstytucyjnym suwerennego państwa, a na mocy konstytucji Słowenii z 23 grudnia 1991 roku wprowadzającej trójpodział władzy stał się niezależnym i najwyższym organem sądowym w zakresie konstytucyjnym.

Skład Zgodnie z konstytucją Sąd Konstytucyjny składa się z dziewięciu sędziów wybranych przez Zgromadzenie Państwowe spośród kandydatów przedstawionych przez prezydentaart. 163 Konstytucji Republiki Słowenii. Kandydatem może być zawodowy prawnik, który ukończył 40. rok życiaart. 9 ZUstS (Uradni list RS, št. 64/2007 – uradno prečiščeno besedilo in 109/2012). Sędzia wybierany jest na dziewięcioletnią kadencję bez możliwości reelekcji. Po upływie tego okresu nadal sprawuje swój urząd do czasu wyboru swojego następcyart. 165 Konstytucji Republiki Słowenii. Sędziom przysługuje immunitet taki jak posłom Zgromadzenia Państwowegoart. 167 Konstytucji Republiki Słowenii. Opróżnienie urzędu sędziego przed upływem dziewięciu lat może nastąpić jedynie w przypadku zrzeczenia się sędziego, skazania go na karę pozbawienia wolności za przestępstwo karne lub uznanie trwałej niezdolności do pełnienia urzęduart. 164 Konstytucji Republiki Słowenii. Stanowiska sędziego Sądu Konstytucyjnego nie można łączyć ze sprawowaniem funkcji lub pracą w organach państwowych, władzach samorządowych, partiach politycznych i związkach zawodowych oraz członkostwem w organach zarządzających lub kontrolujących spółki, instytuty i spółdzielnie, jak i pracą zawodową i zarobkową, z wyjątkiem zawodu nauczyciela akademickiegoart. 16 ust. 1 ZUstS (Uradni list RS, št. 64/2007 – uradno prečiščeno besedilo in 109/2012).

Sędziowie ze swojego grona wybierają Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego na trzyletnią kadencję.

+Sędziowie Sądu Konstytucyjnego (Sodniki Ustavnega sodišča)Lp.SędziaOkres pełnienia funkcjiUwagioddo1.dr. Janez Šinkovec25 czerwca 1991od 9 stycznia 1990 sędzia Sądu Konstytucyjnego Socjalistycznej Republiki Słowenii8 stycznia 19982. zastępca przewodniczącego (1997–1998)2.dr. Lovro Šturm25 czerwca 1991od 30 października 1990 sędzia Sądu Konstytucyjnego Socjalistycznej Republiki Słowenii19 grudnia 19981. przewodniczący (1991–1994)3.dr. Peter Jambrek25 czerwca 199119 grudnia 19983. przewodniczący (1997–1998)4.dr. Anton Perenič25 czerwca 199130 września 19925.dr. Anton Jerovšek25 czerwca 199119 grudnia 19982. przewodniczący (1994–1997)6.mag. Matevž Krivic25 czerwca 199119 grudnia 19983. zastępca przewodniczącego (1998)7.mag. Janez Snoj12 lutego 199231 marca 19988.dr. Lojze Ude25 maja 199324 maja 20024. zastępca przewodniczącego (1998–2001)9.dr. Boštjan Zupančič25 maja 199331 października 199810.Franc Testen25 maja 199324 maja 20024. przewodniczący (1998–2001)1. zastępca przewodniczącego (1994–1997)11.dr. Miroslava Geč-Korošec9 stycznia 19981 października 200012.prof. dr. Dragica Wedam Lukić1 kwietnia 199831 marca 20075. przewodniczący (2001–2004)13.prof. dr. Janez Čebulj31 października 199827 marca 20086. przewodniczący (2004–2007)5. zastępca przewodniczącego (2001–2004)sekretarz generalny (1993–1998)14.Lojze Janko31 października 199830 października 200715.prof. dr. Mirjam Škrk31 października 199827 marca 20086. zastępcaprzewodniczący (2004–2007)16.Milojka Modrijan31 października 199820 listopada 200717.prof. dr. Zvonko Fišer18 grudnia 199827 marca 200818.prof. dr. Ciril Ribičič19 grudnia 200018 grudnia 20097. zastępcaprzewodniczący (2007–2009))19.Jože Tratnik25 maja 200215 lipca 20117. przewodniczący (2007–2010)20.mag. Marija Krisper Kramberger25 maja 200213 września 201021.prof. dr. Franc Grad1 kwietnia 200731 stycznia 200822.mag. Miroslav Mozetič31 października 200730 października 20169. przewodniczący (2013–2016)8. zastępca przewodniczącego (2010–2013)23.mag. Marta Klampfer20 listopada 200719 listopada 201624.dr. Mitja Deisinger27 marca 200826 marca 201725.Jasna Pogačar27 marca 200826 marca 201726.Jan Zobec27 marca 200826 marca 201727.prof. dr. Ernest Petrič25 kwietnia 200824 kwietnia 20178. przewodniczący (2010–2013)28.dr. Jadranka Sovdat19 grudnia 200918 grudnia 201810. przewodniczący (2016–2018)9. zastępca przewodniczącego (2013–2016)sekretarz generalny (1999–2009)29.dr. Etelka Korpič – Horvat28 września 201027 września 201910. zastępca przewodniczącego (2016–2019)30.dr. Dunja Jadek Pensa15 lipca 201110 listopada 202131.doc. dr. Špelca Mežnar31 października 2016nadal32.Marko Šorli20 listopada 2016nadal33.akad. prof. dr. Marijan Pavčnik27 marca 2017nadal34.prof. dr. Matej Accetto27 marca 2017nadal12. przewodniczący (2021–nadal)11. zastępca przewodniczącego (2019–2021)35.prof. dr. dr. Klemen Jaklič27 marca 2017nadal36.prof. dr. Rajko Knez27 marca 2017nadal11. przewodniczący (2019–2021)37.prof. dr. Katja Šugman Stubbs19 grudnia 2018nadal38.doc. dr. Rok Čeferin28 września 2019nadal12. zastępca przewodniczącego (2021–nadal)39.prof. dr. Rok Svetlič11 listopada 2021nadal

Kompetencje Do głównych kompetencji Sądu Konstytucyjnego należy badanie zgodności umów międzynarodowych z konstytucją, ustaw z konstytucją, umowami międzynarodowymi i zasadami prawa międzynarodowego, aktów normatywnych niższego rzędu niż ustawa i aktów normatywnych samorządów lokalnych z konstytucją i ustawami oraz aktów wykonawczych z konstytucją, ustawami i aktami normatywnymi niższego rzędu. Sąd Konstytucyjny rozpatruje również skargi konstytucyjne dotyczące naruszenia praw człowieka i podstawowych wolności. Rozstrzyga spory kompetencyjne pomiędzy władzami państwowymi a samorządowymi, samorządami, sądami a pozostałymi organami państwa oraz między Zgromadzeniem Państwowym, Prezydentem Republiki i Rządem. Sąd Konstytucyjny orzeka również w sprawach sprzeczności działalności partii politycznych z konstytucjąart. 160 Konstytucji Republiki Słowenii.

Sąd Konstytucyjny rozpatruje również skargi dotyczące decyzji o stwierdzeniu prawidłowości wyboru posłaart. 82 Konstytucji Republiki Słowenii. Sąd Konstytucyjny jest też sądem właściwym do rozpatrywania postawienia przez Zgromadzenie Państwowe w stan oskarżenia Prezydenta Republiki, Premiera lub ministra z powodu naruszenia konstytucji lub ustawy w związku z pełnieniem urzędu (popełnienie deliktu konstytucyjnego)art. 109 i 119 Konstytucji Republiki Słowenii.

Zgodnie z konstytucją Sądowi Konstytucyjnemu w drodze ustawy można powierzyć inne sprawy nieokreślone w Konstytucji. Na podstawie tego zapisu rozpatruje on odwołania od decyzji Zgromadzenia Państwowego w sprawie wyboru posła do Parlamentu Europejskiego, odwołania od decyzji Rady Państwa w sprawie niepotwierdzenia mandatu jej członków, na wniosek Zgromadzenia Państwowego ocenia konstytucyjne konsekwencje wynikające z odroczenia wprowadzenia ustawy lub jej odrzucenia, orzeka o ważności decyzji Zgromadzenia Państwowego o niezwołaniu referendum w celu zmiany Konstytucji oraz o konstytucyjności decyzji Zgromadzenia Państwowego o rozwiązaniu rady gminy lub odwołaniu burmistrza. Na wniosek rady gminy ocenia konstytucyjność i legalność decyzji tej rady o zwołanie referendum.

Organizacja Sąd Konstytucyjny podejmuje decyzje większością głosów wszystkich sędziów, z wyjątkiem skarg konstytucyjnych, które mogą być rozpatrywane w pomniejszonym składzieart. 162 Konstytucji Republiki Słowenii oraz procesu usunięcia prezydenta, premiera lub ministra z urzędu, gdzie jest potrzeba większości 2/3 wszystkich sędziów. Sąd Konstytucyjny orzeka podczas sesji plenarnych, w których poza sędziami uczestniczą również Sekretarz Generalny Sądu Konstytucyjnegobez prawa udziału w głosowaniu i doradca Sądu Konstytucyjnego, któremu przydzielono sprawę. Obradom przewodniczy Przewodniczący Sądu Konstytucyjnego, a w przypadku jego nieobecności jest zastępowany według starszeństwa sędziów, określonego w następującej kolejności:art. 5 ust. 2 Regulaminu postępowania przed Sądem Konstytucyjnym (Uradni list RS, št. 86/07, 54/10, 56/11 in 70/17) Przewodniczący Sądu Konstytucyjnego, Zastępca Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego, sędziowie Sądu Konstytucyjnego według kolejności rozpoczynania sprawowania urzędu sędziego Sądu Konstytucyjnego. W przypadku kilku sędziów, którzy rozpoczęli je w tym samym czasie decyduje kolejność urodzin. Decyzje w sprawach administracyjnych i organizacyjnych podejmowane są na sesjach administracyjnychart. 10 ust. 3 Regulaminu postępowania przed Sądem Konstytucyjnym (Uradni list RS, št. 86/07, 54/10, 56/11 in 70/17). Podczas nich dokonuje się także wyboru przewodniczącego, zastępcy, sekretarza generalnego.

Skargi konstytucyjne rozpatrywane są przez jedną z trzech trzyosobowych izb sądu konstytucyjnego: izby cywilnej, izby karnej i izby administracyjnejart. 10 ust. 2 Regulaminu postępowania przed Sądem Konstytucyjnym (Uradni list RS, št. 86/07, 54/10, 56/11 in 70/17).

Sprawy wpływające do Sądu Konstytucyjnego przypisywane są sędziemu tego sądu według alfabetycznie ułożonej listy sędziów. Skargi konstytucyjne przypisywane są w sposób analogiczny według alfabetycznych list danej izby. Do każdej sprawy sekretarz generalny przypisuje również doradcę Sądu Konstytucyjnego.

Przewodniczący Przewodniczący Sądu Konstytucyjnego (Predsednik Ustavnega sodišča) wybierany jest przez sędziów Sądu Konstytucyjnego spośród własnego grona w głosowaniu tajnym większością ponad połowy głosów wszystkich sędziów, przeprowadzonym podczas sesji administracyjnej. Kadencja przewodniczącego trwa trzy lata z możliwością reelekcjiart. 10 ust. 1 ZUstS (Uradni list RS, št. 64/2007 – uradno prečiščeno besedilo in 109/2012)art. 6 i 7 Regulaminu postępowania przed Sądem Konstytucyjnym (Uradni list RS, št. 86/07, 54/10, 56/11 in 70/17). Do zadań przewodniczącego, poza wykonywaniem obowiązków sędziego należy koordynowania prac Sądu Konstytucyjnego, zwoływanie i przewodniczenie sesjom sądu, podpisywanie decyzji i orzeczeń Sądu Konstytucyjnego, reprezentowanie Sądu Konstytucyjnego w kontaktach z innymi organami władzy państwowej, kierowanie współpracą z zagranicznymi sądami konstytucyjnymi i organizacjami międzynarodowymi oraz nadzorowanie administracji sądowejart. 8 Regulaminu postępowania przed Sądem Konstytucyjnym (Uradni list RS, št. 86/07, 54/10, 56/11 in 70/17).

+Przewodniczący Sądu Konstytucyjnego (Predsedniki Ustavnega sodišča)Lp.Okres pełnienia funkcjiSędziaOkres zasiadania w Sądzie Konstytucyjnymoddooddo1.25 czerwca 1991 24 kwietnia 1994dr. Peter Jambrek25 czerwca 199119 grudnia 19982.25 kwietnia 199424 kwietnia 1997dr. Anton Jerovšek25 czerwca 199119 grudnia 19983.25 kwietnia 199730 października 1998dr. Lovro Šturm25 czerwca 199119 grudnia 19984.11 listopada 199810 listopada 2001Franc Testen25 maja 199324 maja 20025.11 listopada 200110 listopada 2004prof. dr. Dragica Wedam Lukić1 kwietnia 199831 marca 20076.11 listopada 200410 listopada 2007prof. dr. Janez Čebulj31 października 199827 marca 20087.11 listopada 200710 listopada 2010Jože Tratnik25 maja 200215 lipca 20118.11 listopada 201010 listopada 2013prof. dr. Ernest Petrič25 kwietnia 200824 kwietnia 20179.11 listopada 201330 października 2016mag. Miroslav Mozetič31 października 200730 października 201610.31 października 201618 grudnia 2018dr. Jadranka Sovdat19 grudnia 200918 grudnia 201811.19 grudnia 201815 grudnia 2021prof. dr. Rajko Knez25 kwietnia 2017nadal12.15 grudnia 2021nadalprof. dr. Matej Accetto27 marca 2017nadal

Zastępca Przewodniczącego