Maria Bugajska, z domu Wusatowska, ps. „Czarna Orlica”Nowosądeckie emancypantki z okresu I wojny światowej [dostęp 2020-03-19]. (ur. 28 grudnia 1885 w Dolnej Wsi, zm. 30 maja 1976 w Krakowie) – harcmistrzyni, jedna z twórczyń harcerstwa polskiego na terenie Sądecczyzny, nauczycielka, organistka, przewodniczka górska, działaczka społeczna i niepodległościowa.
Życiorys Urodziła się w Dolnej Wsi (obecnie część Myślenic) jako Maria Antonina Stanisława WusatowskaJ. Domoradzki „<Czarna Orlica>harcerstwa polskiego”, [w:] „Sądeczanin”, R. XI, Nr 10 , s. 40., córka Józefa Wusatowskiego (1849–1905), c.k. nadgeometry ewidencyjnegoJ. Domoradzki” <Czarna Orlica>harcerstwa polskiego”, [w:] „Sądeczanin”, R. XI, Nr 10 , s. 40., oraz Wiktorii z Brandysów Wusatowskiej (1859–1922), organizatorki harcerskiej i aktywistki społecznejSĄDECZANKI W WIELKIEJ WOJNIE – Jesień Niepodległości 1918-2018 [dostęp 2020-03-19]., nazywanej „Babcią Skautową”A. Totoń „Wiktoria Wusatowska – <Babcia Skautowa>”, [w:] Almanach Sądecki, R. XIX, Nr 3/4 (72/73), s. 43.. W 1906 r. została nauczycielką wychowania fizycznego w Żeńskiej Szkole Powszechnej im. św. Jadwigi Śląskiej w Nowym Sączu. Ponadto jest organistką i kierowniczką chóru młodzieżowego w kościele św. Kazimierza w Nowym Sączu oraz przewodniczką górską po Pieninach i Beskidzie SądeckimJ. Domoradzki „<Czarna Orlica>harcerstwa polskiego”, [w:] „Sądeczanin”, R. XI, NR 10 , s. 41.. Wraz z matką przyczyniła się do powstania harcerstwa żeńskiego na terenie SądecczyznySądeckie harcerstwo na drodze do niepodległości [dostęp 2020-03-19].. 7 maja 1913 r. została drużynową 1. Żeńskiej Drużyny Skautowej im. Królowej JadwigiM. Lorek „Dzieje Harcerstwa Żeńskiego w Nowym Sączu w latach 1913–1949”, [w:] „Almanach Sądecki, R. XXIV, NR 1/2 (90/91), s. 63., a w 1921 r. hufcową Hufca ŻeńskiegoŁ. Połomski „Między zacofaniem a nowoczesnością. Społeczeństwo Nowego Sącza w latach 1867–1939”, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Wydział Humanistyczny, Instytut Historii i Archiwistyki, Kraków 2017, s. 518.. W czasie I wojny światowej przewodniczyła Sekcji Odzieżowej sądeckiej Ligi Kobiet.
W latach 30. przeprowadziła się do Warszawy, gdzie została członkinią 16. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy CzarnegoJ. Domoradzki „<Czarna Orlica>harcerstwa polskiego”, [w:] „Sądeczanin”, R. XI, Nr 10 , s. 42., a także Działu Gospodarczego Głównej Kwatery Harcerek. W czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 r. uczestniczyła w pracach Pogotowia Harcerek – weszła w skład Komisji Rewizyjnej Komendy Pogotowia„Harcerki 1939-1945” (red.), PWN, Warszawa 1983, s. 33. oraz kierowała akcją pomocy przy baterii przeciwlotniczej na ul. Myśliwieckiej„Harcerki 1939-1945” (red.), PWN, Warszawa 1983, s. 54.. Po II wojnie światowej udała się wraz z mężem do Krakowa.
Jej mężem był Stanisław Bugajski, profesor gimnazjalny, podporucznik i kompozytorJ. Domoradzki „Rzecz o prof. Stanisławie Bugajskim”, [w:] „Sądeczanin”, Rok XI, Nr 9 , s. 39–41.. Mieli dwóch synów: Jana, podharcmistrzaRok 1938 [dostęp 2020-03-19]., studenta Politechniki Warszawskiej, więzionego na „Pawiaku”, zamordowanego 16 lipca 1943 r.J. Domoradzki „Rzecz o prof. Stanisławie Bugajskim”, [w:] „Sądeczanin”, R. XI, Nr 9 , s. 41., oraz Stanisława, aktora, reżysera, scenarzystę, dyrektora teatrów.
Maria Bugajska zmarła 30 maja 1976 r. w Krakowie, spoczywa wraz z mężem na cmentarzu Rakowickim.
Przypisy
Bibliografia J. Chrobaczyński „Nauczyciele w okupowanym Krakowie: 1939-1945”, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Kraków 1989. J. Domoradzki „«Czarna Orlica» harcerstwa polskiego”, „Sądeczanin”, R. XI, Nr 10 , s. 40–42. J. Domoradzki „Niezłomność ukryta w pokoleniach”, „Sądeczanin”, R. XIII, Nr 9 , s. 63–64. J. Domoradzki „Rzecz o prof. Stanisławie Bugajskim”, „Sądeczanin”, R. XI, Nr 9 , s. 39–41. „Harcerki 1939-1945” (red.), PWN, Warszawa 1983. A. Totoń „Wiktoria Wusatowska – «Babcia Skautowa»”, „Almanach Sądecki”, R. XIX, Nr 3/4 (72/73), s. 43–48. M. Lorek „Dzieje Harcerstwa Żeńskiego w Nowym Sączu w latach 1913–1949”, „Almanach Sądecki, R. XXIV, Nr 1/2 (90/91), s. 62–91. Ł. Połomski „Między zacofaniem a nowoczesnością. Społeczeństwo Nowego Sącza w latach 1867–1939”, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Wydział Humanistyczny, Instytut Historii i Archiwistyki, Kraków 2017.
Kategoria:Ludzie związani z Nowym Sączem Kategoria:Harcerstwo w Warszawie Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Ludzie związani z Myślenicami Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim