Gwara piwniczańska, gwara Górali Nadpopradzkich, gwara Czarnych Górali – gwara pasa Pogórza dialektu małopolskiego języka polskiego. Posługują się nią rdzenni mieszkańcy okolic Piwnicznej-Zdroju – górale nadpopradzcy (Czarni Górale).

Klasyfikacja Zaliczana jest do gwar pasa Pogórza (inne nazwy: pas karpacko-podgórski, pas góralsko-lachowski, dialektu małopolskiego języka polskiego.

Zasięg Zasięg tej gwary według prof. dr. hab. Józefa Kąsia pokrywa się z etnograficznym zasięgiem Górali Nadpopradzkich. Prof. dr hab. Eugeniusz Pawłowski, wyznaczając południową granicę gwary podegrodzkiej, w regionie Piwnicznej-Zdroju tutejszej gwarze pozostawił jedynie miasto Piwniczną-Zdrój oraz wieś Łomnicę-Zdrój.

Fonetyka

W gwarze piwniczańskiej występują takie zjawiska fonetyczne jak:

mazurzenie; udźwięcznienie międzywyrazowe; występowanie samogłosek pochylonych: a pochylone, realizowane jako o; o pochylone, realizowane jako ů – dźwięk pośredni pomiędzy o i u; e pochylone, realizowane jako y, występuje zarówno po samogłoskach twardych, jak i miękkich; rezonans nosowy: w pozycji śródgłosowej: przed spółgłoską zwartą. W tej pozycji występują grupy y+N i o+N.; przed spółgłoską szczelinową. W tej pozycji występuje rezonans nosowy synchroniczny.; w pozycji wygłosowej: odpowiednik ogólnopolskiego ę: -e w 1. os. l. poj. czasu teraźniejszego; -e w bierniku l. poj. rzeczowników rodzaju żeńskiego; odpowiednik ogólnopolskiego ą: -õ || -o w 3. os. lm czasu teraźniejszego; -o w bierniku l. poj. przymiotników, liczebników, zaimków rodzaju żeńskiego; -o w narzędniku l. poj. rzeczowników, przymiotników, liczebników i zaimków rodzaju żeńskiego; występowanie spółgłosek protetycznych: labializacja; przydech (rzadki); prejotacja; przejście wygłosowego -χ w -f || -k. Zachodzi to w: w wygłosie rdzeni; końcówkach fleksyjnych: w końcówce -ach w Miejscowniku l. mn. rzeczowników; w końcówce -ych (|| -ich) w Dopełniaczu i Miejscowniku l. mn. przymiotników, zaimków itd.; w końcówce 1. os. l. poj. czasu przeszłego; w partykule ńek (niech); przejście -χ w -k w określonych grupach spółgłoskowych, np. krzest, krzon;

Zobacz też gwara góralska Czarni Górale Piwniczna-Zdrój

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Góralszczyzna Kategoria:Dialekty małopolskie Kategoria:Kultura w Piwnicznej-Zdroju