I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Turku

I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Turku – najstarsza szkoła średnia w Turku założona w 1912 jako Progimnazjum Męskie.

Nazwa Od 1912 szkoła nosiła następujące nazwy:

1912–1916 – Progimnazjum Męskie w Turku, 1916–1918 – Gimnazjum Męskie w Turku im. Tadeusza Kościuszki, 1918–1920 – Gimnazjum Męskie im. Tadeusza Kościuszki w Turku Ziemi Kaliskiej, 1920–1921 – Gimnazjum Filologiczne Męskie im. Tadeusza Kościuszki w Turku, 1921–1924 – Gimnazjum Humanistyczne Męskie Sejmiku Powiatowego im. Tadeusza Kościuszki w Turku, 1924–1938 – Gimnazjum Koedukacyjne Humanistyczne Towarzystwa Szkolnego im. Tadeusza Kościuszki w Turku, 1938–1945 – Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Turku, 1945–1980 – Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Turku, 1980–2014 – Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Tadeusza Kościuszki w Turku, od 2014 – I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Turku.

Historia mały|Nowa hala sportowa Inicjatywa powołania w Turku szkoły średniej powstała w 1906 roku i była promowana przez Polską Macierz Szkolną, nie została jednak zrealizowana z powodu rozwiązania organizacji. Po 1907 roku Turek był jedynym większym miastem w guberni kaliskiej w którym nie istniała szkoła średnia. 10 maja 1908 roku powstał Komitet Założycielski szkoły w skład którego weszli: weterynarz Leon Lubomir Kruszyński, ziemianin Wincenty Orłowski, lekarze Edward Mader, Henryk Sachs i Leon Łączyński, oraz Rajnhold Szeffel, Tobiasz Kaczorowski, Edward York i Leon Hubner. W lipcu 1908 roku Komitet wydał odezwę Przez oświatę do kultury i dobrobytu, w której propagował ideę utworzenia szkoły. Poprzez loterie, zbiórki uliczne i datki zebrano kwotę w wysokości 7 tysięcy rubli. Za zebrane pieniądze zakupiono budynek przy ulicy Szkolnej 214 (obecnie ul. Szkolna 8).

Uroczyste otwarcie szkoły miało miejsce 2 września 1912 roku. Z okazji otwarcia szkoły przez miasto przeszedł pochód, a w uroczystości brała udział orkiestra oraz władze miasta i powiatu. Pierwszym dyrektorem szkoły został Wacław Sikorski. 7 listopada 1912 roku powstało także Towarzystwo Szkolne, które wspierało utrzymanie progimnazjum męskiego i żeńskiej szkoły handlowej.

Podczas I wojny światowej, od września 1914 roku do stycznia 1915 roku w budynku szkoły stacjonowali żołnierze niemieccy. W 1915 roku przy szkole powstała nielegalna drużyna skautowa, której pierwszymi drużynowymi byli Henryk Milewski i Czesław Grzybowski, a opiekunem Stanisław Kączkowski. W 1916 roku z inicjatywy Kączkowskiego powstało Koło Przyjaciół Harcerstwa. 8 lipca 1916 roku drużyna skautowa została włączona do Organizacji Skautowej, a w 1918 roku do Związku Harcerstwa Polskiego. W 1917 roku szkole nadano imię Tadeusza Kościuszki, w tym samym roku przystąpiono również do budowy sali rekreacyjnej i oficyny oraz do remontu budynku szkoły. 11 listopada 1918 roku skauci brali udział w przejmowaniu władzy od niemieckiej administracji i rozbrajaniu żołnierzy niemieckich w Turku. Podczas zamieszek pod budynkiem poczty zginął Stanisław Kączkowski, ugodzony kulą z oddanej przez niemieckich żołnierzy salwy ostrzegawczej.

W roku szkolnym 1919/1920 do szkoły uczęszczało 340 uczniów. Podczas wojny polsko-bolszewickiej uczniowie szkoły brali udział w działaniach wojennych w składzie 205 Pułku Piechoty i 201 Pułku Piechoty. Podczas wojny zginęło 6 uczniów gimnazjum. W 1920 roku dyrektor Wacław Sikorski opuścił Turek i przeniósł się do Kalisza, a stanowisko dyrektora objął Stanisław Wyrzykowski. Ze względu na trudne warunki finansowe, w latach 1921–1924 szkołą zarządzał Sejmik Powiatowy. W 1925 roku dla gimnazjum zakupiono pierwszy w Turku radiotelefon, a w szkole powstał Klub Radioamatorów. W 1924 roku nauczyciel gimnazjum, Józef Żołnierek, wydał podręcznik do nauki języka łacińskiego. W maju 1924 roku podjęto decyzję o połączeniu Gimnazjum Żeńskiego i Gimnazjum Męskiego w Turku w gimnazjum koedukacyjne, z powodu sprzeciwu rodziców i nauczycieli połączenie odroczono, wszystkie klasy połączono jednak już we wrześniu 1925 roku z powodu wysokich kosztów utrzymania dwóch budynków szkolnych.

Z powodu nieudolnej gospodarki finansowej szkoły, Stanisław Wyrzykowski został odwołany ze stanowiska dyrektora szkoły w 1927 roku, a stanowisko dyrektora objął Stanisław Filipek, nauczyciel języka łacińskiego. W roku szkolnym 1929/1930 do szkoły uczęszczało 137 uczniów. W 1929 roku dyrektorem został Wiktor Mondalski, który zmarł nagle 30 kwietnia 1930 roku. Podczas pełnienia funkcji dyrektora znacząco poprawił jednak sytuację finansową i poziom nauki w szkole. Po śmierci Mondalskiego dyrektorem został Andrzej Mazur, który pełnił tę funkcję do 1932 roku. Na przełomie 1932 i 1933 roku funkcję dyrektora pełnił Wiesław Gołaszewski, a w latach 1933–1936 Marian Cieplak, który podjął działania zmierzające do wybudowania nowego budynku szkolnego. Inicjatywa budowy nowej siedziby szkoły zyskała poparcie Felicjana Sławoja Składkowskiego, który pomógł szkole w uzyskaniu bezzwrotnej pożyczki w wysokości 300 tysięcy złotych. Kwota pożyczki przewyższała ówczesny roczny dochód miasta. Fundusze na budowę przekazała także Ada Sari. W 1936 roku dyrektorem szkoły został Kazimierz Skowroński.

Budowę nowego gmachu szkoły rozpoczęto w czerwcu 1937 roku, a 11 listopada 1937 roku pod budynek wmurowano akt erekcyjny i kamień węgielny. Budowę zakończono w czerwcu 1938 roku. W 1938 roku dyrektorem szkoły został Franciszek Stach. 4 września 1938 roku nowy budynek przekazano władzom szkoły, w uroczystości brali udział m.in. bp Karol Radoński, wicewojewoda Jan Łepkowski oraz starosta Wacław Sulkowski. Aula szkoły otrzymała imię Tomiły Składkowskiej, założycielki Żeńskiej Szkoły Handlowej. W tym samym roku szkoła została upaństwowiona, a liczba uczniów wzrosła do 240 osób. Przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego szkołę ukończyło 271 uczniów.

Podczas kampanii wrześniowej w budynku szkoły ulokowali się pełniący służbę przeciwlotniczą harcerze, a w październiku 1939 roku budynek został zajęty przez władze okupacyjne. Po opuszczeniu miasta przez wojska niemieckie, od 21 stycznia 1945 roku w budynku szkoły znajdował się radziecki szpital wojskowy i kwatery. W styczniu 1945 roku funkcję dyrektora szkoły powierzono poloniście Edmundowi Kaczorowskiemu, którego w marcu tego samego roku zastąpił Bronisław Kaszyński. W marcu 1946 roku szkoła otrzymała sztandar, ufundowany przez uczniów i rodziców. W 1947 roku, za pośrednictwem Konsula Generalnego RP w Chicago i byłego dyrektora szkoły, Mariana Cieplaka, szkoła otrzymała z USA 2 konie, które następnie sprzedano, a pieniądze przeznaczono na wykończenie budynku internatu.

W lipcu 1951 roku dyrektorem szkoły został Eugeniusz Miniszewski. We wrześniu 1963 roku oddano do użytku budynek nowego internatu na 180 miejsc. Rok później w dobudowanym skrzydle szkoły otwarto Technikum Mechaniczno-Elektryczne. We wrześniu 1971 roku dyrektorem szkoły został Jan Bonikowski. W kwietniu 1976 roku liceum otrzymało nowy sztandar, przy szkole odsłonięto także popiersie Tadeusza Kościuszki. W uroczystościach brał udział m.in. generał Henryk Antoszkiewicz. 9 stycznia 1981 roku budynek szkoły został podpalony, do 5 marca tego samego roku zajęcia odbywały się w budynku Szkoły Podstawowej nr 4. We wrześniu 1984 roku szkole nadano odznakę „Za zasługi dla Województwa Konińskiego”. 1 września 1986 roku dyrektorem szkoły został Edmund Ćwikliński. W październiku 1989 roku auli szkolnej ponownie nadano imię Tomiły Składkowskiej.

We wrześniu 1992 roku dyrektorem szkoły została Jolanta Rowińska, a w 1997 roku ponownie Edmund Ćwikliński. W 2000 roku stanowisko dyrektora objął Lech Zielony. W listopadzie 2004 roku w szkole odsłonięto tablicę pamiątkową upamiętniającą poległych za ojczyznę mieszkańców Turku. W 2014 roku dyrektorem szkoły została Danuta Szczepanik.

We wrześniu 2023 otwarto nową halę sportową.

Dyrektorzy szkoły Wacław Sikorski (1912–1920), Stanisław Wyrzykowski (1920–1927), Stanisław Filipek (1927–1929), Wiktor Mondalski (1929–1930), Wiesław Gołaszewski (1930, 1932–1933) Andrzej Mazur (1930–1932), Marian Cieplak (1933–1936), Kazimierz Skowroński (1936–1938), Franciszek Stach (1938–1939), Edmund Kaczorowski (1945), Bronisław Kaszyński (1946–1951), Eugeniusz Miniszewski (1951–1974), Jan Bonikowski (1974–1986), Edmund Ćwikliński (1986–1992, 1997–2000), Jolanta Rowińska (1992–1997), Lech Zielony (2000–2014), Danuta Szczepanik (od 2014). Wychowankowie i absolwenci Wychowankami i absolwentami szkoły, w całym okresie jej istnienia, byli m.in.: Andrzej Baraniecki (1934–2003) – polityk, nauczyciel akademicki, poseł na Sejm I kadencji. Zdzisław Czapla (ur. 1949) – górnik i samorządowiec, burmistrz Turku w latach 2002–2014 Elżbieta Frąckowiak (ur. 1950) – naukowiec, profesor nauk chemicznych, specjalizująca się w chemicznych źródłach prądu i elektrochemii. Zofia Gaszyńska (1924–1992) – bibliotekarka, kierownik Biblioteki Centralnej Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Adama Asnyka w Kaliszu. Tomasz Gatka (ur. 1974) – bobsleista, olimpijczyk z Nagano 1998 i Salt Lake City 2002. Krzysztof Kaszyński (1939–2019) – filozof, nauczyciel akademicki działacz partyjny i państwowy. Doktor habilitowany nauk filozoficznych, profesor nadzwyczajny i prorektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze, w latach 1985–1986 wicewojewoda zielonogórski. Marek Koter (ur. 1937) – geograf, profesor nauk o Ziemi. Bogumiła Krassowska (1930–1998) – bibliotekarka, bibliograf. Andrzej Ogrodowczyk (1952–2002) – poeta pokolenia „indywidualistów 1976–1989", prozaik, eseista, krytyk literacki, dramatopisarz. Tadeusz Pietrzak (1920–1942) – wojskowy, uczestnik konspiracji podczas II wojny światowej Kazimierz Rulka (ur. 1944) – duchowny katolicki, profesor Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku, dyrektor seminaryjnej biblioteki. Józef Rutkowski (1922-2002) – ekonomista i wykładowca akademicki, był m.in. kierownikiem Katedry Finansów Międzynarodowych w Zachodniopomorskiej Szkole Biznesu. Jan Sikorski (1898-1987) – nauczyciel, działacz społeczny związany ze Zgierzem. Mietek Szcześniak (ur. 1964) – piosenkarz, kompozytor i autor tekstów. Irena Tomaszak-Zesiuk (ur. 1954) – polityk, nauczycielka i samorządowiec, posłanka na Sejm VI i VII kadencji. Ryszard Trenkler (1912–1993) – duchowny luterański, proboszcz w Toruniu i Warszawie, senior diecezji pomorsko-wielkopolskiej i diecezji warszawskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, pisarz religijny. Marianna Zając (ur. 1937) – chemik i farmaceutka, kierownik Katedry Chemii Farmaceutycznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Strona internetowa I LO im. Tadeusza Kościuszki w Turku Stowarzyszenie Absolwentów i Sympatyków I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Turku

Turek Kategoria:Polskie licea ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki Turek Kategoria:Polskie gimnazja do 1948 roku Kategoria:Turek