thumb|Karta ze Srebrnej Biblii Język gocki – wymarły język wschodniogermański, który był używany przez germańskie plemię Gotów. Jest on znany głównie dzięki tłumaczeniu Biblii dokonanemu przez biskupa Wulfilę w IV wieku n.e.
Wyróżniane są dwa dialekty: wizygocki (używany na terenie dzisiejszej Hiszpanii do VII/VIII wieku) i ostrogocki (przetrwał na Krymie być może do XVII/XVIII wieku). Około 70 słów i szereg konstrukcji gramatycznych tego dialektu zapisał w XVI wieku Ogier Ghiselin de Busbecq, flamandzki dyplomata w służbie austriackiej. Wcześniejszych i późniejszych relacji o języku gockim na Krymie brak.
Fonetyka Samogłoski Monoftongi200px Dyftongi200px
Samogłoski /i/, /a/ oraz /u/ mogły być długie lub krótkie, lecz Goci zaznaczali różnice w długości jedynie w przypadku /i/, zapisując długie /i:/ jako <ei>, imitując greckie ει. We współczesnym zapisie często oznacza się długie samogłoski przy użyciu makronu, rzadziej cyrkumfleksu. Długie /e:/ i /o:/ były zapisywane jako <e> i <o>, np. wens [we:ns] „nadzieja”. Krótkie /ε/ i // zapisywano dwuznakami <ai> i <au>, np. taihun [tεhun] „dziesięć”. Współcześnie umieszcza się często znak akcentu nad drugą samogłoską dwuznaku (taíhun) dla odróżnienia od prawdziwych dyftongów /ai/ i /au/. Krótkie /ε/ i // są często allofonami /i, u/ przed /r, h, /. Także ai w sylabach reduplikowanych czasowników VII koniugacji najprawdopodobniej oddaje właśnie /ε/. Wreszcie, /ε/ i // występują w zapożyczeniach z greki, np. aípiskaúpus „biskup”. Pragermańskie dyftongi ai i au pozostały w gockim jako ai i au; są one zapisywane ze znakiem akcentu na pierwszej samogłosce dla odróżnienia z ai i au z pragermańskim *i/e, *u. Niektóre dowody każą podejrzewać, że wymawiane były wciąż jak dyftongi, ale wedle innych przeszły one w długie /ε:/ i /:/. W tekstach łacińskich imiona gockie z pragermańskim au są zapisywane przez au do IV stulecia n.e., zaś później przez o. Długie /ε:/ i /:/ były także allofonami /e:/ i /o:, u:/ przed następująca samogłoską, np. saian [sεːan] „siać”, bauan [bːan] „budować”. Samogłoska /y/ (brzmiąca jak niemieckie ü) występowała tylko w wyrazach zapożyczonych. Zapisywana była jako w: azwmus [azymus] „nienapoczęty chleb”. Reprezentuje greckie υ (y) lub οι (oi), które to oba wymawiane były ówcześnie jak /y/. W wyrazach gockich był prawdopodobnie wymawiany przez /i/. /iu/ jest dyftongiem opadającym, czyli wymawianym przez niezgłoskotwórcze u.
Spółgłoski Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne Wargowo-miękkopodniebienneKrtanioweZwarte p b t d ?ddj k g q gw Szczelinowe f b [] þ d [] s z g, h [] g [] h Półotwarte j w Nosowe m n g, n Boczne l Uderzeniowe r
Biblia Wulfila miał niezwykle trudne zadanie, ponieważ był prawdopodobnie pierwszym, który podjął się zapisu w języku germańskim. Znaki zapożyczył z alfabetu greckiego, gdyż nie mógł użyć run. Kolejnym problemem dla Wulfili były braki w terminologii związanej z Biblią, dlatego też słownictwo musiało zostać poszerzone poprzez zapożyczenia z łaciny i greki oraz słowotwórstwo, w tym złożenia. Budowę zdania oparł na składni greckiej.
Gramatyka thumb|220px|Codex Ambrosianus B
Deklinacja Liczba Przypadek Określony/an-stem Nieokreślony/a-stem Rzeczownik Przymiotnik Rzeczownik Przymiotnik temat M. N. F. temat M. N. F. Singularis Nom. guma blind- -a -o -o dags blind- -s -ø -a Acc. guman -an -o -on dag -ana -ø -a Gen. gumins -ins -ons dagis -is -áizos Dat. gumin -in -on daga -amma ái Pluralis Nom. gumans blind- -ans -ona -ons dagos blind- -ái -a -os Acc. gumans -ans -ona -ons dagans -ans -a -os Gen. gumane -ane -ono dage -áize -áizo Dat. gumam -am -om dagam -áim
Czasy gramatyczne w języku gockim Końcówki czasownika różnią się w zależności od liczby i osoby. W języku gockim istnieją dwa czasy: przeszły i nieprzeszły, który odnosi się zarówno do teraźniejszości, jak i do przyszłości. Gocki czas przeszły praeteritum odpowiada niderlandzkiemu i niemieckiemu czasowi przeszłemu niedokonanemu, dokonanemu czasowi teraźniejszemu oraz dokonanemu czasowi przeszłemu.
Początki analityczności: strona bierna Początek analityczności w języku gockim możemy dostrzec w stronie biernej. Podobnie jak w łacinie, w gockim stronę bierną w czasie teraźniejszym (tak w trybie oznajmującym, jak i w koniunktiwie) tworzą odpowiednie końcówki, natomiast stronę bierną czasu przeszłego tworzy się już za pomocą czasowników posiłkowych wisan („być”) i wairþan („być, stawać się”) w kombinacji z participium.
Gocki a inne języki germańskie Należy zauważyć, że choć gocki jest najstarszym językiem germańskim, którego zabytki się zachowały, to żaden ze współczesnych języków germańskich nie pochodzi bezpośrednio od niego. Istniały także inne języki wschodniogermańskie, takie jak burgundzki, longobardzki, wandalski, lecz nie ostały się żadne dokumenty zapisane w tych językach. Współczesne istniejące języki germańskie dzieli się na dwie grupy: północne (skandynawskie) i zachodnie.
Ojcze nasz po gocku +Ojcze nasz po gocku Gocki Dosłowne tłumaczenie Transliteracja IPA Transkrypcja 1. Ojcze nasz, który w niebie, 1. Atta unsar þu in himinam 1. 2. święć się imię Twoje. 2. weihnai namo þein 2. 3. przyjdź królestwo Twoje, 3. qimai þiudinassus þeins 3. 4. niech się dzieje wola Twoja, 4. wairþai wilja þeins 4. 5. jak w niebie, tak i na ziemi. 5. swe in himina jah ana airþai. 5. 6. Chleba naszego, codziennego, daj nam dzisiaj, 6. hlaif unsarana þana sinteinan gif uns himma daga 6. 7. I odpuść nam, nasze winy, 7. jah aflet uns þatei skulans sijaima 7. 8., jak i my odpuszczamy naszym winowajcom. 8. swaswe jah weis afletam þaim skulam unsaraim 8. 9. I nie wódź nas na pokuszenie, 9. jah ni briggais uns in fraistubnjai 9. 10., ale nas zbaw ode złego. 10. ak lausei uns af þamma ubilin 10. 11. Bo Twoje jest królestwo i moc 11. unte þeina ist þiudangardi jah mahts 11. 12. i chwała na wieki. 12. jah wulþus in aiwins. 12.
Zobacz też alfabet gocki Biblia gocka Documentum Neapolitanum Wikipedia w języku gockim Instalacja czcionek dla języka gockiego dialekt starogotlandzki
Bibliografia Geschiedenis van het Nederlands M. van der Wahl (we współpracy z Cor van Bree). Mikhail Kotin: Gotisch: Im (diachronischen und typologischen) Vergleich. Heidelberg: Universitätsverlag Winter, 2012. ISBN: 9783825359911,
Linki zewnętrzne Kurs języka gockiego The Gothic Bible. Based on the edition of Wilhelm Streitberg (1919) Project Wulfila – University of Antwerp (Belgium), 2001. Roland Schuhmann, Historische Gotische Grammatik (Vorfassung)