thumb|Cerkiew w stolicy Karelii – Pietrozawodsku thumb|Jedna z wiosek w Karelii thumb|Karelskie skały Karelia (ros. Карелия, karel. i fiń. Karjala); oficjalna nazwa Republika Karelii (w urzędowym na terenie kraju języku rosyjskim – Республика Карелия – Riespublika Karielija, w karelskim Karjalan tazavaldu, fińskim – Karjalan tasavalta) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.
Geografia Położenie Karelia położona jest w północnej Europie, między Morzem Białym a Finlandią, na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, na wschodzie obszaru określanego niekiedy jako Międzymorze Fińsko-Karelskie.
Na zachodzie Karelia posiada 723 km granicę z Finlandią. Wewnątrz Federacji Rosyjskiej kraj graniczy na południu z obwodem leningradzkim i obwodem wołogodzkim, na północy z obwodem murmańskim, zaś na wschodzie z obwodem archangielskim. Część granic Karelii stanowią zbiorniki wodne: na wschodzie kraju znajduje się Morze Białe (linia brzegowa w Karelii ma 630 km długości), na południu – Jezioro Ładoga i Jezioro Onega.
Długość kraju z północy na południe wynosi 660 km, a ze wschodu na zachód – 424 km.
Historycznie Karelia obejmowała nieco większe terytorium, poza powierzchnią obecnej republiki składały się na nie także pewne obszary wchodzące obecnie w skład Finlandii i Rosji właściwej, a południowy skrawek kraju, zwany Przesmykiem Karelskim sięgał Morza Bałtyckiego.
Strefa czasowa Karelia należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK). UTC +4:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+3:00, a czas letni – UTC+4:00.
Przynależność administracyjna Karelia stanowi część utworzonego w 2000 rosyjskiego Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego.
Powierzchnia Karelia ma powierzchnię 180 500 km² (co stanowi 1,06% powierzchni Rosji), z czego 49% stanowią lasy, a 25% – wody.
Rzeźba terenu Rzeźbę terenu stanowią na ogół łagodnie pofałdowane równiny, na zachodzie przechodzące w wyżynę, określaną jako Wzniesienia Karelskie. Najwyższy punkt w kraju wznosi się na wysokość 576 m n.p.m.
Na powierzchni kraju wyraźnie widać ślady niedawnej działalności lodowców; krystaliczna rzeźba podłoża została silnie przekształcona przez lodowiec, zaś wzniesienia – wygładzone i zaokrąglone. Pozostałościami polodowcowymi są występujące w Karelii m.in. moreny, ozy i kemy. Także większość jezior ma polodowcowy charakter. thumb|Karelski wodospad thumb|Karelskie jezioro thumb|Jezioro Ładoga thumb|Jezioro Siamoziero
Wody Na terenie Republiki znajduje się ok. 66 tys. jezior, a także bardzo liczne rzeki i strumienie. W związku z tak wielkim nagromadzeniem cieków i zbiorników wodnych dość duże obszary kraju stanowią bagna i torfowiska.
Przez ziemie Karelii przepływa około 27 tysięcy rzek i strumieni. Rocznie przepływa przez nie 56 km³ wody. Zdecydowana część rzek należy do zlewiska Morza Białego, jedynie cieki wodne z południowo-zachodniej części kraju bezpośrednio lub pośrednio wpadają do Bałtyku. Największymi rzekami Karelii są Kiem, Kieriet, Suna, Szuja, Wodła i Wyg.
Na terenie Karelii znajduje się ponad 66 tysięcy większych i mniejszych jezior. Większość z nich jest pochodzenia lodowcowego. Wiele jezior tworzy powiązane ze sobą rzekami skomplikowane systemy wodne. Największymi zbiornikami wodnymi są leżące częściowo na terenie kraju dwa największe jeziora Europy – Onega i Ładoga. Poza nimi do największych jezior Karelii zalicza się Kieriet´, Kujto, Leksoziero, Niuk, Ondoziero, Piaoziero, Siegoziero, Suojarwi, Topoziero, Wodłoziero i Wygoziero.
Geologia Karelskie gleby należą do mało urodzajnych. Na terenie kraju przeważają gleby bielicowe i brunatne, które rozwinęły się na podłożu gliniastym i piaszczystym.
Pod względem geologicznym obszar Karelii należy do najstarszej części Europy – tarczy fennoskandzkiej (bałtyckiej). Obszar ten zbudowany jest w głównej mierze ze skał prekambryjskich: granitów, gnejsów i łupków. Całość została silnie przekształcona przez lodowiec.
Klimat thumb|Klimat regionu na przykładzie wielkości temperatur i opadów w stolicy kraju – Pietrozawodsku Karelia posiada względnie łagodny klimat. Należy on do klimatów umiarkowanych chłodnych, przechodnich między klimatem umiarkowanym chłodnym morskim a klimatem umiarkowanym chłodnym kontynentalnym.
Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 3 °C. Średnia temperatura najchłodniejszego miesiąca – lutego wynosi −11 °C, zaś najcieplejszego – czerwca 17 °C. Najniższa zanotowana na terenie kraju temperatura to −44 °C, zaś najwyższa 33 °C. W Karelii notuje się wysoki poziom opadów, głównie w postaci deszczu. Największy poziom opadów występuje w sierpniu.
Roślinność thumb|Karelski las Świat roślinny Karelii uformował się w ciągu minionych ok. 10–15 tys. lat, tj. po ustąpieniu ostatniego lądolodu. Na terenie republiki dominują lasy. Stanowią one 49% całej powierzchni kraju (65% powierzchni lądów). Są to lasy iglaste, na północy sosnowe, na południu sosnowo-świerkowe. Głównym gatunkiem jest sosna zwyczajna i świerk pospolity. Rzadziej występują świerk fiński (na północy kraju) i świerk syberyjski (na wschodzie).
Liściaste gatunki występują głównie na południu i należą do nich: brzoza omszona, brzoza brodawkowata, osika, rzadziej lipa, wiąz, klon i olcha czarna.
W runie karelskich lasów występują liczne rośliny o jadalnych owocach: dzikie jagody maliny, borówki, moroszki i żurawiny, a na południu także rośliny wytwarzające owoce typu jagoda (poziomki i dzikie porzeczki).
Świat zwierzęcy Skład karelskiej fauny ostatecznie ukształtował się po zakończeniu ostatniego zlodowacenia, a ponadto został w XX w. powiększony o aklimatyzowane gatunki z Ameryki Północnej i Azji.
Ssaki Na terenie Republiki występują 63 gatunki ssaków, spośród których wiele zapisanych jest w Czerwonej Księdze.
W licznych zbiornikach wodnych na terenie kraju występują bobry europejskie i kanadyjskie, a także piżmaki i norki amerykańskie. Trzy ostatnie z wymienionych gatunków są przedstawicielami północnoamerykańskiej fauny, sprowadzonymi do Karelii. Także jenoty, pochodzące z Dalekiego Wschodu, pojawiły się w lasach Republiki dopiero w XX w. Od lat 60. w Karelii żyją dziki. W całym kraju żyją łosie, na północy – renifery, a na południu – także sarny. W rzadko zaludnionych rejonach występują ponadto dość licznie duże drapieżniki: niedźwiedzie, wilki, rysie i borsuki. Na terenie całego kraju żyją licznie gryzonie, zające, wiewiórki, a także nietoperze.
Ptaki thumb|Pardwa mszarna – pospolity gatunek w Karelii W Karelii żyje 285 gatunków ptaków, spośród których 36 zagrożonych jest wyginięciem i zapisanych w Czerwonej Księdze.
Do najliczniej występujących gatunków należą zięby, a także kuropatwy. W lasach żyją jarząbki, cietrzewie, głuszce i pardwy. Corocznie z południa na okres lęgowy do Karelii przylatują liczne gatunki gęsi. Z ptaków drapieżnych kraj zamieszkują sowy, jastrzębie i błotniaki, a także występujące nielicznie orły. Ptactwo wodne poza wymienionymi już gęsiami reprezentują m.in. rozmaite gatunki dzikich kaczek, spośród których najliczniejsze są edredony, a ponadto nury i kuliki, oraz liczne gatunki mew.
Pozostałe zwierzęta W Karelii, podobnie jak w innych północnych krainach gady występują dość nielicznie, na terenie kraju żyje jedynie 5 gatunków tych kręgowców, m.in. żmija zygzakowata, zaskroniec i dwa gatunki jaszczurek.
W wodach Karelii żyją liczne gatunki ryb, z których wiele ma znaczenie gospodarcze.
W okresie letnim w powietrzu latają chmary owadów, spośród których wiele gatunków jest dokuczliwych dla człowieka, gdyż odżywia się krwią kręgowców. Należą do nich liczne odmiany komarów, meszek. Na południu kraju żyją też inne żywiące się krwią bezkręgowce – kleszcze. Poza nimi występują także nieszkodliwe dla człowieka gatunki pajęczaków. W Karelii spotyka się też motyle.
Ochrona środowiska W związku z planami przyciągnięcia turystów do Karelii (co ma wydobyć gospodarkę rejonu z zapaści), jak też w wyniku ogólnoświatowych trendów ukierunkowanych na ochronę przyrody w ostatnich latach władze karelskie podejmują starania mające na celu poprawę stanu środowiska naturalnego. Starania te paradoksalnie ułatwia panujący w Republice kryzys gospodarczy, w wyniku którego część zakładów przemysłowych upadła, a inne zmniejszyły poziom produkcji, co zaowocowało zmniejszeniem zanieczyszczenia środowiska, a także spadkiem emisji gazów, zwłaszcza przyczyniającego się do powstawania kwaśnych deszczów dwutlenku siarki.
W celu zapewnienia ochrony zagrożonych gatunków władze lokalne wzmogły wysiłki w walce z kłusownictwem.
Obszary chronione Obszary bezpośrednio chronione zajmują 957,5 tys. ha i stanowią 5,3% całej powierzchni Karelii, wraz z obszarami chronionymi częściowo powierzchnia ta wzrasta do 2.287 tys. ha (tj. 12,7% powierzchni kraju). Na terenie kraju znajdują się 4 parki narodowe (Ładoskie Szkiery, Kalewalskij, Paanajarvi i Wodłozierskij) oraz trzy zapowiedniki (Rezerwat przyrody „Kiwacz”, Rezerwat przyrody „Kostomukszskij”, Rezerwat Kandałakszański}, a ponadto 46 obszarów chronionego krajobrazu i 108 pomników przyrody.
Gospodarka Gospodarka Karelii po rozpadzie Związku Radzieckiego przeżywa kryzys. Jego skutkiem pozagospodarczym jest zmniejszanie się liczby ludności w wyniku emigracji zarobkowej. Zasadniczymi źródłami utrzymania ludności republiki jest praca w szeroko rozumianej sferze usług oraz przemysł, natomiast rolnictwo i chów zwierząt nie odgrywają poważniejszej roli.
Przemysł Przemysł Karelii jest dość słabo rozwinięty, powstał on późno, dopiero w latach 30. XX w. Bazuje głównie na miejscowych bogactwach naturalnych. Dość dobrze rozwinięty jest przemysł leśny i związany z wytwórstwem wyrobów z drewna, celulozowo-papierniczy, a także wydobywczy i budowlany. Ponadto istnieją przemysł elektromaszynowy i metalurgiczny; opierają się one na przywożonych spoza Karelii surowcach. Głównym centrum przemysłowym kraju jest stolica – Pietrozawodsk, a także inne większe miasta, m.in. Kondopoga, Kostomuksza i Sortawała. W położonych nad Morzem Białym miastach Kiem i Biełomorsk rozwinięte jest przetwórstwo ryb. W Karelii istnieje także drobny przemysł spożywczy, produkujący głównie na potrzeby lokalnego rynku. thumb|Typowa karelska wioska
Rolnictwo i rybołówstwo Uprawa ziemi Rolnictwo z powodu warunków klimatycznych nie odgrywa większej roli w gospodarce kraju, rozwija ono się głównie na południu kraju, w rejonie miasta Sortawała nad Jeziorem Ładoga i nad jeziorem Onega (m.in. w okolicach Pietrozawodska).
Uprawiane są zboża, głównie jęczmień, żyto i owies, a także ziemniaki i niektóre odporne na niekorzystne warunki gatunki warzyw.
Na obszarach wiejskich duże znaczenie gospodarcze w sezonie letnim ma zbieranie owoców runa leśnego (m.in. malin, borówek i jagód).
Chów Chów zwierząt, także prowadzony głównie na południu obejmuje bydło domowe i trzodę chlewną, a także drób. Bardziej na północ prowadzony jest chów głównie owiec, zaś na północnych krańcach kraju pojawiają się niekiedy renifery.
W Karelii duże znaczenie gospodarcze ma chów zwierząt futerkowych: pieśców (lisów polarnych), norek i tchórzy.
Rybołówstwo i myślistwo Dostęp do Morza Białego i za jego pośrednictwem także do nieco dalej położonych północnych łowisk powoduje, iż duże znaczenie w gospodarce Karelii posiada rybołówstwo morskie. Poławiane są głównie śledzie, łososie i dorsze.
Gęsta sieć rzek i jezior (stanowiących 1/4 powierzchni Karelii) stwarza dogodne warunki także do prowadzenia rybołówstwa śródlądowego.
Myślistwo dla gospodarki Karelii ma znaczenie marginalne, jednak z powodu małego zaludnienia i licznych lasów ta dziedzina gospodarki daje utrzymanie dość dużemu procentowi populacji, zwłaszcza zamieszkującej słabo zamieszkane obszary na wschodzie i północy kraju. Przedmiotem polowań są zarówno gatunki dostarczające mięsa, jak i zwierzęta futerkowe.
Turystyka