thumb|Przebieg nerwu błędnego Nerw błędny, nerw X () – w anatomii człowieka nerw będący najdłuższym z nerwów czaszkowych. Jest nerwem mieszanym, prowadzi włókna czuciowe, ruchowe i przywspółczulne. Należy do autonomicznego układu nerwowego (AUN) o charakterze przywspółczulnym (parasympatycznym), podobnie jak okoruchowy, twarzowy i językowo-gardłowy.
Zwoje i jądra Zwoje i jądra czuciowe – zwój górny nerwu błędnego (łac. ganglion superius nervi vagi) położony w odcinku bocznym otworu żyły szyjnej; zwój dolny nerwu błędnego (łac. ganglion inferius nervi vagi) położony poniżej, przed wyrostkami poprzecznymi kręgów C1 i C2. Włókna dośrodkowe z tych jąder wchodzą przez bruzdę boczno-tylną do rdzenia przedłużonego, dochodzą pasmem samotnym do jądra pasma samotnego, a także do jego górnego przedłużenia – jądra pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego (łac. nucleus tractus spinalis nervi trigemini). Jądro ruchowe – jądro dwuznaczne, położone do tyłu od oliwki; włókna ruchowe wychodzą z rdzenia przedłużonego przez bruzdę boczno-tylną. Jądro przywspółczulne – jądro grzbietowe nerwu błędnego (łac. nucleus dorsalis nervi vagi); włókna parasympatyczne wychodzą z rdzenia przedłużonego wraz z jądrami ruchowymi przez bruzdę boczno-tylną.
Obszar unerwienia Nerw błędny zaopatruje: ruchowo mięśnie podniebienia mięśnie gardła wszystkie mięśnie krtani czuciowo oponę twardą tylnego dołu czaszki (opony mózgowo-rdzeniowe) tylny odcinek zewnętrznej powierzchni błony bębenkowej skórę ściany tylnej i dolnej przewodu słuchowego zewnętrznego przylegającą część małżowiny usznej krtań, parasympatycznie – wszystkie narządy klatki piersiowej (tchawica, oskrzela, opłucna, splot aortalny, przełyk, serce, osierdzie) i jamy brzusznej (żołądek oraz za pośrednictwem splotu trzewnego: trzustka, śledziona, wątroba, jelito cienkie, początkowy odcinek jelita grubego, nerki i nadnercza)
Przebieg Wyróżnia się cztery części (odcinki) nerwu błędnego: głowową, szyjną, piersiową i brzuszną.
Nerw błędny odchodzi od rdzenia przedłużonego za pośrednictwem kilku korzonków. Opuszcza czaszkę przez tylną, czyli boczną część otworu szyjnego w czaszce. W obrębie tego otworu część czuciowa nerwu tworzy niewielki zwój górny, a po wyjściu z otworu drugi, większy zwój dolny.
Po wyjściu z otworu żyły szyjnej nerw błędny biegnie pomiędzy tętnicą szyjną wspólną, a żyłą szyjną wewnętrzną we wspólnej pochewce powięziowej tworząc powrózek naczyniowo-nerwowy szyi. Z szyi przechodzi do śródpiersia górnego (warstwa nerwowa), a następnie tylnego, przy czym nerw błędny lewy krzyżuje się od przodu z łukiem aorty, przebiegając między tętnicą szyjną wspólną lewą i tętnicą podobojczykową lewą; prawy – przechodzi między tętnicą podobojczykową prawą i żyłą podobojczykową prawą. Dalej biegną za korzeniem płuca, po czym dochodzą do przełyku (nerw błędny lewy po stronie przedniej, prawy – tylnej; ma to związek ze skręceniem się trzewi w okresie życia płodowego), gdzie tworzą splot przełykowy, którego część przednia utworzona jest głównie z gałązek nerwu lewego, a część tylna, zwykle większa, z gałązek nerwu prawego. Nerwy błędne tworzą dwa pnie. Prawy pień błędny znajduje się na tylnej części przełyku, natomiast lewy na przedniej. Po przejściu do jamy brzusznej pnie błędne rozgałęziają się w ścianie żołądka, oddając gałęzie żołądkowe przednie i tylne (łac. rami gastrici anteriores et posteriores).
Gałęzie W części głowowej: gałąź oponowa (łac. ramus meningeus) gałąź uszna (łac. ramus auricularis) W części szyjnej: gałęzie gardłowe (łac. rami pharyngei) nerw krtaniowy górny gałęzie sercowe szyjne górne (łac. rami cardiaci cervicales superiores s. rami cardiaci superiores) nerw krtaniowy wsteczny przechodzący w nerw krtaniowy dolny W części piersiowej: gałęzie sercowe piersiowe (łac. rami cardiaci thoracici) (współtworzą splot sercowy) gałęzie tchawicze dolne (łac. rami tracheales inferiores) gałęzie oskrzelowe przednie i tylne (łac. rami bronchiales anteriores et posteriores) (współtworzą splot płucny przedni i tylny gałęzie przełykowe (łac. rami esophageales s. oesophageales) (tworzą splot przełykowy) gałęzie śródpiersiowe (łac. rami mediastinales) (współtworzą splot aortowy piersiowy, unerwiają opłucną śródpiersiową) gałęzie osierdziowe (łac. rami pericardiaci) W części brzusznej tworzą się pnie błędne (łac. trunci vagales).
Bibliografia
Kategoria:Nerwy czaszkowe