32 Dywizjon Artylerii Lekkiej

32 dywizjon artylerii lekkiej (32 dal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego.

Historia oddziału W 1924 II dywizjon 28 pułku artylerii polowej został przeniesiony z Zajezierza k. Dęblina do Rembertowa, gdzie pełnił rolę manewrowego pododdziału artylerii Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia. W zatwierdzonej 4 grudnia 1928 przez ministra spraw wojskowych nowej organizacji Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia stwierdzono, że komendantowi centrum podlegają bezpośrednio: baon manewrowy i dyon jednego z pułków artylerii polowej wyznaczony jako manewrowyDz. Rozk. MSWojsk. Nr 34 z 4 grudnia 1928 roku, poz. 365..

Na przełomie 1930 i 1931 na bazie Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia zostało utworzone Centrum Wyszkolenia Piechoty. Równocześnie przeprowadzono reorganizację 10 i 28 pułków artylerii polowej polegającą na tym, że: II/28 pap w Rembertowie został przemianowany na dywizjon manewrowy artylerii – jednostkę wyszkoleniową i mobilizacyjną podległą administracyjnie komendantowi Centrum Wyszkolenia Piechoty, a pod względem wyszkolenia dowódcy 1 Grupy Artylerii, wchodzące w skład II/28 pap 5. i 6. baterie, przemianowane odpowiednio na 2. i 3. baterię, utworzono pluton łączności dywizjonu manewrowego artylerii, III/10 pap w Różanie został przemianowany na II/28 pap, 9. bateria 10 pap została przemianowana na 1. baterię dywizjonu manewrowego artylerii i 5 lutego 1931 dyslokowana z Różana do Rembertowa, w Łodzi na bazie I i II dywizjonów 10 pap został zorganizowany nowy III dywizjon tego oddziału.

3 stycznia 1931 dowódca dywizjonu manewrowego artylerii podpisał pierwszy został dzienny.

Nowo powstała jednostka kontynuowała tradycje powstałego w marcu 1919 we Włoszech III dywizjonu 2 pułku artylerii polowej oraz III dywizjonu 7 pułk artylerii polowej utworzonego na terytorium Francji, który po przybyciu do kraju i zjednoczeniu Armii Polskiej we Francji z armią krajową został przemianowany na III dywizjon 113 pułku kresowego artylerii polowej, 7 marca 1920 przemianowany na III dywizjon 18 pułku artylerii polowej, w końcu 7 września 1921 w Zambrowie wcielony w skład nowo powstałego 28 pułku artylerii polowej.

Głównym zadaniem dywizjonu była obsługa Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia, a później Centrum Wyszkolenia Piechoty. W szczególności oddział brał udział w ćwiczeniach specjalnych (doświadczalnych), których zadaniem było wypracowanie nowych zasad walki oraz współpracy piechoty i kawalerii z artylerią. Ponadto dywizjon brał udział w ćwiczeniach pokazowych, organizowanych dla oficjeli krajowych i zagranicznych, a także w badaniach nowego sprzętu artyleryjskiego tak krajowego jak i zagranicznego.

31 grudnia 1931 na podstawie rozkazu B. Og. Org. 1120 – 18 Org. ministra spraw wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego dywizjon manewrowy artylerii przy CWPiech. został przemianowany na 32 dywizjon artylerii lekkiejDz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931, poz. 473..

Na podstawie rozkazu I wiceministra spraw wojskowych L.dz. 265/Tjn. Org. Og. z 14 marca 1935 dywizjon otrzymał prawa jednostki administracyjnej.

W tym samym roku Wojskowe Biuro Historyczne wydało „Zarys historji wojennej 32–go dywizjonu artylerji lekkiej”. Autorem opracowania był por. art. Edward Tadeusz Korczowski, oficer 32 dal, zamordowany wiosną 1940 w Charkowie.

30 kwietnia 1936 minister spraw wojskowych ustalił dzień 6 czerwca, jako datę święta dywizjonuDz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 30 kwietnia 1936, poz. 69.. Oddział miał obchodzić swoje święto w rocznicę bitwy pod Oratowem, lecz 20 lutego 1937 minister spraw wojskowych zmienił datę święta na dzień 24 majaDz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 20 lutego 1937, poz. 19., w rocznicę wyjazdu jednostki z Francji do Polski.

Z dniem 1 października 1937 3. bateria została przezbrojona w 100 mm haubice wz. 14/19P, natomiast armaty będące dotychczas na jej uzbrojeniu zostały zakonserwowane i zdeponowane w magazynach mobilizacyjnych.

Mobilizacja Dywizjon był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjny „W” dowódca dywizjonu był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji 32 pułku artylerii lekkiej (bez II dywizjonu) oraz 41 dywizjonu artylerii lekkiej. Pierwszy z wymienionych wyżej oddziałów był formowany w mobilizacji niejawnej (alarmowej), w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, natomiast 41 dal w I rzucie mobilizacji powszechnej.

24 sierpnia 1939 o godz. 4.00 rozpoczęto mobilizację 32 pal. Dowództwo pułku razem z I dywizjonem mobilizowało się w koszarach w Rembertowie, natomiast III dywizjon w rejonie Zielonej i Kawęczyna. 26 sierpnia mobilizacja została zakończona.

30 sierpnia 1939 ogłoszono mobilizację powszechną. Następnego dnia rozpoczęto mobilizację 41 dal. Dywizjon formował się w Zielonej, a jego organizację zakończono 3 września.

Oddział Zbierania Nadwyżek 32 dal 6 września 1939, po zakończeniu mobilizacji, pozostałości dywizjonu zorganizowane w Oddział Zbierania Nadwyżek, wymaszerowały do Zajezierza pod Dęblinem, gdzie organizował się Ośrodek Zapasowy Artylerii Lekkiej nr 1 pod dowództwem ppłk. Edmunda Bartkowskiego. Oddział marszem pieszym przemieszczał się szosą lubelską. W rejonie Ryk oddział otrzymał rozkaz marszu do Lublina. 5 podchorążych z OZN 32 dal posiadających konie wierzchowe dołączyło do improwizowanego szwadronu kawalerii składającego się z podchorążych, dzieląc dalsze losy z Grupą „Kowel” płk. dypl. Leona Koca. Po dojściu na Lubelszczyznę nie są znane dalsze losy oddziału.

Żołnierze +Dowódcy dywizjonuStopień, imię i nazwiskoOkres pełnienia funkcjimjr armii francuskiej Wolford1919mjr art. Mikołaj Alikow1919 – I 1920kpt. / mjr art. Władysław DawidajtisI 1920 – XI 1922kpt. / mjr art. Mieczysław Karaszewicz15 XI 1922 – XI 1927mjr art. Karol I LewandowskiI 1931 – VII 1935mjr / ppłk art. Edward Błaszczykod 1 X 1935mjr / ppłk dypl. art. Tadeusz TabiszewskiIV 1938 – VIII 1939Zastępcy dowódcy dywizjonu (w latach 1938–1939 I zastępca dowódcy dywizjonu)mjr art. Antoni Tomaszewskiod XI 1935mjr art. Walerian Bartkiewiczdo VIII 1939

+Organizacja pokojowa i obsada personalna w marcu 1939Przydziały mobilizacyjnedowódca dywizjonuppłk dypl. art. Tadeusz Tabiszewskidowódca 32 palI zastępca dowódcy dywizjonumjr art. Walerian Bartkiewiczdowódca I/32 palII zastępca dywizjonu (kwatermistrz)mjr art. Stefan Hernikdowódca 41 daloficer gospodarczykpt. int. Bolesław BronowskiOddział Zbierania Nadwyżek 32 daloficer żywnościowypor. adm. (art.) Władysław SłuczanowskiOZN 32 dallekarz weterynariipor. lek. wet. dr Tadeusz Daniel Jachimowiczlekarz weterynarii 32 paldowódca plutonu łącznościpor. art. Tomasz Bonardowódca 3/32 palkomendant szkoły podoficerskiejkpt. art. Jakub Gabryeldowódca 1/32 palp.o. dowódcy 1 bateriippor. art. Henryk Kencikoficer łączności 32 paldowódca plutonuppor. Alfons Wiktor Maćkowiakoficer zwiadowczy 9/32 paldowódca 2 bateriikpt. art. Józef Ambroży Rylski41 daldowódca plutonupor. art. Józef Kotowiczoficer zwiadowczy 32 paldowódca 3 bateriipor. art. Zbigniew Rawicz-Twarógdowódca 8/32 paldowódca plutonuppor. art. Leon Czengerydowódca plutonu topograficzno-ogniowego 32 palna kursiepor. art. Józef Piotr Burdyndowódca 2/32 pal

+Kawalerowie Virtuti MilitariŻołnierze III/18 pap odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1920mjr Władysław Dawidajtisst. ogn. Walenty Ceglarekplut. Paweł Wachbomb. Antoni Andrzejewski

Symbole Sztandar

4 grudnia 1937 Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru dla 32 dywizjonu artylerii lekkiej. Sztandar wręczył gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki na Polu Mokotowskim w Warszawie 26 maja 1938, podczas uroczystości wręczenia sztandarów oddziałom artylerii OK Warszawa i Łódź oraz oddziałom pancernym z całej Polski. O losach sztandaru brak wiadomości.

Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczone były na tarczachDz. Rozk. MSWojsk. Nr 18 z 31 grudnia 1937, poz. 233.: w prawym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, w lewym górnym rogu – wizerunek św. Barbary, w prawym dolnym rogu – godło Mazowsza, w lewym dolnym rogu – odznaka pamiątkowa 32 dal,

na ramionach krzyża kawalerskiego: na górnym – „La Mandria di Chivasso 15.II.1919”, na dolnym – „Dubno 13.VII.1920”, na lewym – „Oratów 6.VI.1920”, na prawym – „Sarnowa Góra 17-18.VIII.1920”.

Odznaka pamiątkowa 30 kwietnia 1936 minister spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 32 dalDz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 30 kwietnia 1936, poz. 70.. Odznaka jednoczęściowa o wymiarach 41x41 mm ma kształt krzyża maltańskiego. Ramiona krzyża pokryteciemnozieloną emalią. Krawędzie ramion złote. Na środku krzyża nałożona okrągła tarcza, emaliowana, ciemnozielona. W otoku tarczy złoty wieniec laurowy. W centrum tarczy złocony numer i inicjały dywizjonu „32 DAL”. Wykonawcą srebrnych, złoconych i emaliowanych odznak oficerskich był Wiktor Gontarczyk z Warszawy. Łącznie nadano 581 odznak.

Barwy 10 czerwca 1931 minister spraw wojskowych ustalił, że oficerowie i szeregowi dyonu manewrowego artylerii przy CWPiech. mieli nosić łapki i wypustki w takich samych kolorach jak obowiązujące w pułkach artylerii polowej, lecz bez numerów na naramiennikachDz. Rozk. MSWojsk. Nr 15 z 10 czerwca 1931, poz. 191..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dywizjony artylerii lekkiej II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Rembertowie Kategoria:Polskie dywizjony artylerii lekkiej z okresu kampanii wrześniowej Kategoria:Polskie jednostki artylerii rozwiązane w 1939 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1931