Kamienica pod Gutenbergiem – zabytkowa kamienica znajdująca się w Łodzi przy ulicy Piotrkowskiej 86, należąca pierwotnie do Jana Petersilgego, łódzkiego drukarza i wydawcy prasy.
Historia 15 grudnia 1893 parcelę wraz z istniejącymi na niej dotychczas budynkami odkupił Jan Petersilge i przystąpił do budowy frontowej kamienicy.
Kamienica została zbudowana w 1896 r. według projektu architektów – Kazimierza Pomian-Sokołowskiego i Franciszka Chełmińskiego.
W budynku tym przed I wojną światową mieściły się lokal Kompanii Singer, elegancka restauracja „Louvre”, klinika oraz szkoła dentystyczna, a także redakcja najstarszej łódzkiej gazety Lodzer Zeitung (od 1897 r.). W styczniu 1915 r. redakcję zamknęły niemieckie władze okupacyjne. Zastąpiono ją drukowaną przy ul. Piotrkowskiej 85 gazetą „Deutsche Lodzer Zeitung”, która ukazywała się do 1918 r. Natomiast w tym samym budynku od 30 grudnia 1915 r. działała redakcja „Godziny Polskiej”, ze względu na proniemieckie sympatie nazywanej „Gadziną Polską”. W okresie międzywojennym znajdowała się tutaj siedziba Stronnictwa Narodowego. W czasie bitwy nad Bzurą w kamienicy ulokowano sztab 8 Armii niemieckiej.
Po II wojnie światowej kamienica wraz z użytkowymi oficynami zostały znacjonalizowane i lokowano w nich przeróżne biura i redakcje, np. Głosu Robotniczego czy czasopisma satyrycznego Rózgi, natomiast w latach 1970–2020 swoją siedzibę, wraz z klubem i galerią, miał pod tym adresem Okręg Łódzki Związku Polskich Artystów Plastyków. Dziś na parterze słynnego domu mieści się jedna z najstarszych łódzkich księgarni – „Światowid” – działająca od 1968 roku.
Budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A/71 z 20.01.1971.
Architektura Kamienica „pod Gutenbergiem” była zamknięciem od strony reprezentacyjnej ulicy miasta długiej działki należącej do przedsiębiorcy, ciągnącej się do ulicy Sienkiewicza. Budynek ma eklektyczną elewację – łączy elementy neogotyku, neorenesansu, baroku i secesji. Powstały budynek posiada pięć kondygnacji z użytkowym poddaszem. Parter zajmują witryny sklepowe, a pierwsze piętro było antresolą przeznaczona na cele handlowe. Brama wysoka na dwie kondygnacje obejęta jest po bokach przez dwie granitowe kolumny z brązowego granitu. Elewacja jest bogato ornamentowana (liście, kwiaty, amorki, maszkarony, wieńce). W fasadzie dominującym jest środkowy wykusz ze szczytem ozdobionym wolutami. W części środkowej, w niszy, umieszczony został posąg Jana Gutenberga w stroju z epoki.
Dodatkowymi elementami zdobniczymi są rozmieszczone pod oknami czwartego piętra medaliony z reliefowymi wizerunkami ważnych postaci zasłużonych dla rozwoju sztuki drukarskiej Poczynając od lewej strony, przedstawiają one Karola Stanhope’a – wynalazcę maszyny drukarskiej – Petera Schöffera – ucznia i współpracownika Jana Gutenberga – oraz Louisa Jacques’a Daguerre’a – francuskiego malarza i dekoratora, jednego z wynalazców dagerotypii, czyli współczesnej fotografii. Po prawej stronie wykusza odnajdziemy portrety Breitkopfa, ponieważ autor płaskorzeźb, Władysław Wojtasiewicz, podpisał je tylko nazwiskami wyrzeźbionymi na tablicach, możemy jedynie się domyślać, czy chodzi o Bernharda Christophera Breitkopfa – założyciela najstarszego na świecie niemieckiego wydawnictwa muzycznego Breitkopf & Härtel – czy o jego syna, Johanna Gottloba – wynalazcę nowej techniki druku nutowego. Popiersie centralne to wizerunek Albrechta Dürera – jednego z najwybitniejszych artystów doby renesansu, niemieckiego malarza i grafika specjalizującego się zwłaszcza w drzeworycie i miedziorycie. Ostatni medalion, ulokowany w prawej, skrajnej osi elewacji, to najprawdopodobniej Alois Senefelder – wynalazca litografii i druku offsetowego.
Kamienicę tę w latach 70. XX w. w konkursie Dziennika Łódzkiego uznano za najpiękniejszą łódzką kamienicę, jednak z biegiem lat niszczała, również na skutek nieudolnie prowadzonych prac remontowych. W 2011 ukończono generalny remont elewacji kamienicy, przywracając jej pierwotny blask, w efekcie której fasada zyskała intensywną, różowo-żółtą kolorystykę. Podczas prowadzonych prac konserwatorskich odkryto namalowane na frontonie girlandy z dyniami, słonecznikami, winogronami i innymi owocami oraz kwiatami. Podczas remontu przywrócono również inne elementy, takie jak metalowe smoki z kulami i dzidami, oraz rośliny, a także balustrady z kutego żelaza.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Fotografie kamienicy
Kategoria:Johannes Gutenberg Kategoria:Kamienice przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi Kategoria:Zabytkowe kamienice w Łodzi Pod Gutenbergiem Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1896