Sokół maltański (ang. The Maltese Falcon) – amerykański film kryminalny z 1941 roku w reżyserii i do scenariusza Johna Hustona na podstawie powieści Dashiella Hammetta pod tym samym tytułem, z Humphreyem Bogartem i Mary Astor w rolach głównych. Film jest debiutanckim dziełem reżyserskim i scenopisarskim Johna Hustona.
Film o tytule Sokół maltański był nakręcony dwa razy: w 1931 i 1941 roku. Fabuła filmu jest zbliżona do innego filmu z 1936 roku pt. Satan Met a Lady, w reżyserii Williama Dieterle z Bette Davis i Warrenem Williamem w rolach głównych, a także wielu filmów, które się wzorowały na Sokole maltańskim. Wersja z 1941 roku jest powszechnie znana i uważana za klasyczny film hollywoodzki tamtego okresu kina. Sam Spade, wiecznie zmęczony szary człowiek, cyniczny idealista w kapeluszu i płaszczu, z nieodłącznym papierosem w ustach, stał się pierwowzorem wielu innych bohaterów filmowych, jak i literackich.
Obraz zdobył trzy nominacje do Oscara, w kategoriach: najlepsze zdjęcia, najlepszy aktor drugoplanowy i najlepszy scenariusz adaptowany. Był pierwszym filmem noir i należy do klasyki tego gatunku. Rola w tym filmie, a także w Casablance, uczyniła Humphreya Bogarta gwiazdą.
W 1989 roku film został jednym z pierwszych 25 filmów wprowadzonych do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych jako „znaczących kulturowo, historycznie bądź estetycznie”.
Fabuła thumb|left|Scena z filmu mały|240x240px|Zwiastun filmu W biurze Samuela Spade’a i jego wspólnika Archera, prywatnych detektywów z San Francisco, zjawia się klientka i zleca im rozwiązanie banalnej, jak się wydaje, sprawy. Śledztwo prowadzi Archer i już pierwszej nocy zostaje zamordowany. Spade, pragnący wyjaśnić okoliczności śmierci współpracownika, bierze udział w niebezpiecznej grze, której reguł długo nie rozumie. Wokół niego pojawia się wiele dziwnych postaci, które łączy tylko jedno: obsesja zdobycia złotej statuetki, legendarnego sokoła maltańskiego.
Obsada Humphrey Bogart jako Sam Spade Mary Astor jako Brigid O’Shaughnessy Lee Patrick jako Effie Perine Sydney Greenstreet jako Kasper Gutman Peter Lorre jako Joel Cairo Elisha Cook Jr. jako Wilmer Cook Gladys George jako Iva Archer Barton MacLane jako detektyw Dundy
Nagrody i nominacje NagrodaKategoriaNominowaniWynikŹródłoNagroda Akademii FilmowejNajlepszy aktor drugoplanowySydney GreenstreetNominacjaNajlepszy scenariusz adaptowanyJohn HustonNominacjaNajlepsze zdjęcia (film czarno-biały)Arthur EdesonNominacja
Zobacz też Lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańskie filmy kryminalne Kategoria:Amerykańskie filmy noir Kategoria:Amerykańskie filmy z 1941 roku Kategoria:Amerykańskie filmy czarno-białe Kategoria:Amerykańskie adaptacje filmowe Kategoria:Filmy w reżyserii Johna Hustona Kategoria:Filmy wytwórni Warner Bros. Kategoria:Filmy w National Film Registry Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w San Francisco Kategoria:Pełnometrażowe debiuty reżyserów