Ányos István Jedlik (węg. IPA [ˈaːɲoʃ ˈiʃtvaːn ˈjɛdlik]) ur. 11 stycznia 1800 w Szimő, dziś w powiecie Nové Zámky; zm. 13 grudnia 1895 w Győrze, był węgierskim fizykiem i wynalazcą.
Życiorys Ányos István Jedlik pochodził z prostej rodziny chłopskiej, uczęszczał do benedyktyńskiego gimnazjum w Pozsonyu, Austro-Węgry). Po ukończeniu gimnazjum wstąpił w 1817 r. do zakonu benedyktynów i został w wieku 25 lat księdzem. W latach 1831–1839 był nauczycielem w Pozsonyu, po czym objął pieczę nad gimnazjum w Győrze, gdzie regularnie przeprowadzał eksperymenty fizyczne. Następnie w latach 1840–1879 był profesorem na Uniwersytecie w Budapeszcie, a także w l. 1848/49 dziekanem wydziału filozoficznego i w roku 1863/64 rektorem. Na emeryturze od 1880 r. zamieszkał w klasztorze benedyktynów w Győrze.
Wynalazki 1829 skonstruował silnik na prąd stały 1861 skonstruował dynamo elektryczne (5 lat przed Wernerem Siemensem i Charlesem Wheatstone'm)
Swoje wynalazki Jedlik przedstawił w 1873 r. w czasie piątej wystawy światowej w Wiedniu. W 1841 wstąpił do Węgierskiego Towarzystwa Nauk Przyrodniczych, w 1858 został członkiem Węgierskiej Akademii Nauk.
Jedlik zajmował się nie tylko fizyką, lecz także chemią i medycyną, gdzie przyczynił się znacząco do leczenia cholery, m.in. dając chorym do picia nieznaną na Węgrzech wodę gazowaną (sodową) czy szprycer – mieszaninę wina z wodą mineralną bądź gazowaną (nazwa węg. fröccs). W 1841 r. jego urządzenie znalazło zastosowanie w pierwszej na Węgrzech wytwórni wody sodowej, 14.12.2025.).
Przypisy
Linki zewnętrzne HPO – Hungarian Inventors and Inventions – ÁNYOS JEDLIK (1800 – 1895)
Kategoria:Węgierscy fizycy XIX wieku Kategoria:Węgierscy wynalazcy Kategoria:Węgrzy pochodzenia słowackiego Kategoria:Ludzie związani z Győrem Kategoria:Urodzeni w 1800 Kategoria:Zmarli w 1895