Magurski Park Narodowy – jeden z 23 parków narodowych na terenie Polski, utworzony w 1995 roku.
Park leży na granicy województw małopolskiego i podkarpackiego w samym sercu Beskidu Niskiego. Swoim zasięgiem obejmuje górne dorzecze Wisłoki oraz pasmo Magury Wątkowskiej. Tereny Magurskiego Parku Narodowego pełnią kluczową rolę ekologiczną, stanowiąc pomost pomiędzy innymi chronionymi obszarami polskich Karpat Zachodnich i Karpat Wschodnich.
Historia Pierwsze koncepcje powołania Parku pojawiły się już w połowie lat 70. XX w.Maria Bednarek: Zachodnia część Beskidu Niskiego... biała plama na mapie ochrony przyrody? [w:] "Parki Narodowe" nr 4/2005, ISSN 0867-6550, s. 8-13 Ostatecznie Magurski Park Narodowy utworzony został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1994 i miał początkowo obszar 199,62 km². Funkcjonowanie rozpoczął 1 stycznia 1995 r. W wyniku problemów z właścicielami gruntów został zmniejszony do obecnych 194,39 km². Otulina parku rozciąga się na dodatkowej powierzchni 229,69 km². 89,7% parku leży na terenie woj. podkarpackiego, a 10,3% na terenie woj. małopolskiego. Do dziś przebieg granic Parku jest mocno skomplikowany: ze względu na układ gruntów prywatnych granica jest bardzo rozwinięta, liczne są enklawy lasów gminnych i prywatnych oraz gruntów rolnych.
Od wschodu sąsiaduje z Jaśliskim Parkiem Krajobrazowym, od południa zaś, przez granicę państwową, ze słowackim Obszarem Chronionego Krajobrazu „Karpaty Wschodnie”.
Przyroda Magurski Park Narodowy (MPN) chroni przede wszystkim unikatowy w skali Karpat obszar przejściowy między Karpatami Zachodnimi i Karpatami Wschodnimi. Ponad 90% powierzchni parku zajmują lasy. Na jego terenie wyróżnić można dwa piętra roślinne: pogórza i regla dolnego. Piętro pogórza, zajmujące około 43% powierzchni parku i sięgające 530 m n.p.m., to głównie drzewostany sztuczne z przewagą sosny. Znajdują się tu też liczne łąki i pastwiska, a także torfowiska. Piętro regla dolnego, zajmujące około 57% powierzchni parku i sięgające od 530 m n.p.m. wzwyż (najwyższy szczyt w parku to Wątkowa 846 m n.p.m.), to głównie naturalne lasy bukowe (udział lasów sztucznych jest tu zdecydowanie mniejszy) z domieszką jedlin i rzadko występujących w Karpatach jaworzyn. Istnieją tu trzy obszary ochrony ścisłej: Magura Wątkowska (1189 ha), Kamień (378 ha) i Zimna Woda (841 ha), jest rezerwat skalny Kornuty, i pomnik przyrody Diabli Kamień.
W parku występuje prawie 800 gatunków roślin i prawie 200 gatunków zwierząt (nie licząc bezkręgowców). Wśród roślin 59 gatunków objętych jest ochroną ścisłą, 11 częściową, a 12 wpisanych jest do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin.
Niektóre z roślin występujących w MPN: cebulica dwulistna, berberys pospolity, modrzyk górski, języcznik zwyczajny, paprotnik Brauna, róża francuska, czosnek niedźwiedzi, kruszczyk błotny i około 20 innych gatunków z rodziny storczykowatych m.in.: gnieźnik leśny, storczyca kulista, buławnik mieczolistny, lilia złotogłów, kosaciec syberyjski, przebiśnieg, miesięcznica trwała, zimowit jesienny.
Grzyby (463 gatunki), 17 z nich podlega ochronie ścisłej m.in.: purchawica olbrzymia, szyszkowiec łuskowaty, gwiazdosz potrójny i frędzelkowany, smardz jadalny.
Ssaki (57 gatunków, w tym 10 gatunków nietoperzy) reprezentowane są w Parku m.in. przez: niedźwiedzia brunatnego, łosia euroazjatyckiego, wilka szarego, rysia euroazjatyckiego, żbika europejskiego, bobra europejskiego, jelenia szlachetnego, nietoperze, wydrę europejską, piżmaka, jenota azjatyckiego.Spośród ptaków gniazdujących w parku (117 gatunków) zauważyć trzeba występowanie: myszołowa zwyczajnego, którego zagęszczenie w MPN jest jednym z najwyższych w Polsce, orlika krzykliwego, którego zagęszczenie w MPN jest rekordowym w Polsce i jednym z największych w Europie krogulca zwyczajnego,
bociana czarnego, orła przedniego (nielicznie), puszczyka uralskiego, którego zagęszczenie w MPN jest rekordowym w Polsce i jednym z największych w Europie
trzmielojada zwyczajnego. Gady (6 gatunków), płazy (10 gatunków) i owady reprezentują m.in.: salamandra plamista, traszka karpacka i traszka górska, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, ropucha zielona, kumak górski, jaszczurka zwinka i jaszczurka żyworodna, zaskroniec, padalec, niepylak mnemozyna, pokłonnik osinowiec, nadobnica alpejska.
Ryby (12 gatunków) reprezentują: strzebla potokowa, kleń, śliz, głowacz pręgopłetwy, brzanka, pstrąg potokowy, piekielnica. thumb|Osada Żydowskie mały|Wodospad Magurski
Klimat Na obszarze MPN występują dwa piętra klimatyczne: piętro umiarkowanie ciepłe, piętro umiarkowanie chłodne.
Rozdziela je izoterma rocznej temperatury powietrza 6 °C.
Średnie roczne opady wahają się w granicach 800–900 mm (największe opady w lipcu).
Na terenie tym wieją również silne wiatry, które nasilają się przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym. Nazywane one są wiatrami dukielskimi bądź rymanowskimi.
Turystyka
Zabytki i atrakcje turystyczne Obiekty zabytkowe i warte zwiedzenia w obrębie MPN i w najbliższej okolicy:
Szlaki turystyczne
Ścieżki przyrodnicze i spacerowe Ścieżki dydaktyczno-przyrodnicze przebiegające na terenie Magurskiego Parku Narodowego: Czerwona ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza "Kiczera" im. prof. Jana Rafińskiego, rozpoczynająca się w miejscowości Żydowskie i przechodząca wokół góry Kiczera Żydowska; Czerwona ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza "Folusz", prowadząca m.in. przez Diabli Kamień oraz Wodospad Magurski, rozpoczynając i kończąc swój bieg w miejscowości Folusz; Czerwona ścieżka przyrodniczo-kulturowa "Świerzowa Ruska", przechodząca przez tereny nieistniejącej wsi Świerzowa Ruska; Czerwona ścieżka przyrodnicza "Buczynowa" rozpoczynająca się i kończąca w miejscowości Wapienne. Trasa ścieżki wiedzie przez takie szczyty jak Mały Ferdel oraz Ferdel; Żółta ścieżka przyrodnicza "Hałbów-Kamień", wychodząca z Krempnej i przechodząca przez Przełęcz Hałbowską oraz nasyp góry Kamień; Czarna ścieżka przyrodniczo-historyczna "Olchowiec", zrealizowana w formie pętli, rozpoczynająca się w Olchowcu i przechodząca przez szczyt Baranie; Zielona ścieżka spacerowa odchodząca od zielonego szlaku turystycznego Gorlice – Ożenna, na południowo-zachodnim zboczu góry Kornuty i prowadząca do Rezerwatu przyrody Kornuty oraz Jaskini Mrocznej. Ścieżka jak i sam rezerwat oraz jaskinia znajdują się na terenie otuliny Magurskiego Parku Narodowego; Niebieska ścieżka spacerowa w miejscowości Folusz opatrzona nazwą "Anielska ścieżka".
Dane teleadresowe Magurski Park Narodowy 38-232 Krempna 59
Dyrektorzy Parku 1995–2011 : Jan Szafrański 2011–2016 : Andrzej Czaderna od 2016 : Marian Stój
Zobacz też Ochrona przyrody w Polsce
Przypisy
Bibliografia Przewodnik po Beskidzie Niskim – ExpressMap, Warszawa 2007
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Magurskiego Parku Narodowego rezerwaty-podkarpackie.pl – Magurski Park Narodowy
Kategoria:Ochrona przyrody w Beskidzie Niskim Kategoria:Parki narodowe w Polsce Kategoria:Ochrona przyrody w powiecie gorlickim Kategoria:Ochrona przyrody w województwie podkarpackim