(ur. 23 października 1957 w Krakowie) – polski piłkarz i trener piłkarski, uczestnik mundiali z polską drużyną narodową i klubowy mistrz Polski jako zawodnik i trener.
W latach 1977–1980 reprezentant Polski w piłce nożnej. Uczestnik Mistrzostw Świata 1978. Zdobywca mistrzostwa Polski z Wisłą Kraków jako zawodnik (1977/1978) i trener (2000/2001), poza tym jako trener Wisły Kraków zdobywca Pucharu Ligi Polskiej w sezonie 2000/2001. W latach 2013–2018 selekcjoner reprezentacji Polski, którą poprowadził na Mistrzostwach Europy 2016, osiągając najwyższy wynik w historii występów Polski na Euro (ćwierćfinał), oraz na Mistrzostwach Świata 2018. W latach 2015–2017 trzykrotnie wybrany trenerem roku w Polsce w plebiscycie Piłki Nożnej, w 2015 wybrany trenerem roku w plebiscycie Przeglądu Sportowego.
Kariera klubowa Nawałka w wywiadach twierdził, że rozpoczął piłkarską karierę w 1969 w Wiśle Kraków, której jest wychowankiem. W rzeczywistości pierwsze kroki stawiał w LKS Orlęta Rudawa, gdzie trenował go ojciec, a fakt uczestniczenia Adama w zajęciach Orląt potwierdziło kilkanaście osób, również reportaż w Piłce Nożnej z 1982Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017, str. 247. Nawałka 21 maja 1975 zadebiutował w ekstraklasie. W 1975 i 1976 wywalczył z Wisłą mistrzostwo Polski juniorów, zaś w 1978 stał się podstawowym zawodnikiem pierwszego zespołu, który zdobył mistrzostwo kraju. Jako gracz Białej Gwiazdy nosił boiskowy pseudonim CiepłyAndrzej Gowarzewski, Jerzy Cierpiatka, Bożena Lidia Szmel: Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski (6) 2008-2015, Wydawnictwo GiA, Katowice 2016, str. 165. W najwyższej rodzimej klasie rozgrywkowej rozegrał 190 oficjalnych spotkań, w których zdobył 9 goli. W 1985 opuścił Wisłę i wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie występował w polonijnym klubie Polish-American Eagles SC.
Kariera reprezentacyjna W 1978 znalazł się w kadrze powołanej przez Jacka Gmocha na Mistrzostwa Świata. Podczas turnieju rozegrał pięć spotkań w pełnym wymiarze czasowym. W zespole narodowym wystąpił 34 razy. Swojego jedynego gola w reprezentacji zdobył podczas przegranego 1:2 meczu z Węgrami, który był jednocześnie jego debiutem.
Statystyki kariery reprezentacyjnej Mecze w reprezentacji lp. Data Miejsce Przeciwnik Rezultat Rozgrywki Grał Uwagi1. 13 kwietnia 1977 Budapeszt 1-2 towarzyski od 46' 2. 15 maja 1977 Limassol 3-1 el. MŚ 1978 od 85' 3. 29 maja 1977 Buenos Aires 1-3 towarzyski od 44' 4. 10 czerwca 1977 Lima 3-1 90' 5. 19 czerwca 1977 São Paulo 1-3 90' 6. 7 września 1977 Wołgograd 1-4 90' 7. 21 września 1977 Chorzów 4-1 el. MŚ 1978 od 87' 8. 29 października 1977 Chorzów 1-1 90' 9. 5 kwietnia 1978 Poznań 5-2 towarzyski 90' 10. 12 kwietnia 1978 Łódź 3-0 do 71' 11. 26 kwietnia 1978 Warszawa 1-0 90' 12. 1 czerwca 1978 Buenos Aires 0-0 MŚ 1978 90' 13. 6 czerwca 1978 Rosario 1-0 90' 14. 14 czerwca 1978 Rosario 0-2 90' 15. 18 czerwca 1978 Mendoza 1-0 90' 16. 21 czerwca 1978 Mendoza 1-3 90' 17. 15 listopada 1978 Wrocław 2-0 el. ME 1980 90' 18. 4 kwietnia 1979 Chorzów 1-1 towarzyski 90' 19. 18 kwietnia 1979 Lipsk 1-2 el. ME 1980 90' 20. 2 maja 1979 Chorzów 2-0 90' 21. 19 sierpnia 1979 Słupsk 5-0 towarzyski do 45' 22. 12 września 1979 Lozanna 2-0 el. ME 1980 90' 23. 26 września 1979 Chorzów 1-1 do 73' 24. 10 października 1979 Kraków 2-0 90' 25. 17 października 1979 Amsterdam 1-1 90' 26. 17 lutego 1980 Marrakesz 0-1 towarzyski do 55' 27. 27 lutego 1980 Bagdad 1-1 90' 28. 29 lutego 1980 Bagdad 0-1 od 46' 29. 19 kwietnia 1980 Turyn 2-2 od 89' 30. 26 kwietnia 1980 Borovo 1-2 90' 31. 13 maja 1980 Frankfurt nad Menem 1-3 od 68' 32. 28 maja 1980 Poznań 1-0 90' 33. 29 czerwca 1980 São Paulo 1-1 do 77' 34. 9 lipca 1980 Bogota 4-1 90'
Kariera trenerska Ukończył Akademię Trenerską Polskiego Związku Piłki Nożnej, uzyskując tytuł trenera I klasy. Po powrocie do Polski, od 1996 trenował seniorski zespół Świtu Krzeszowice. W 1998 powrócił do Wisły Kraków, gdzie objął funkcję koordynatora do spraw szkolenia młodzieży. Przez pewien czas pełnił również funkcję trenera pierwszej drużyny, z którą zdobył wicemistrzostwo oraz mistrzostwo kraju, a także wywalczył Puchar Ligi. Przez pierwsze 10 kolejek sezonu 2002/03 Nawałka prowadził Zagłębie Lubin. Przed kolejnymi rozgrywkami objął trzecioligową Sandecję Nowy Sącz. 1 września 2004 został pierwszym szkoleniowcem Jagiellonii Białystok, jednak z tego klubu zwolniono go 20 kwietnia 2006 z powodu niezadowalających wyników. 19 grudnia 2006 roku ponownie objął Wisłę, gdzie 16 kwietnia 2007 odsunięto go od prowadzenia drużyny. thumb|left|Adam Nawałka, Dariusz Dziekanowski i prezydent Lech Kaczyński (2008) 28 maja 2007 został tymczasowo włączony do sztabu szkoleniowego reprezentacji Polski, gdzie zastąpił nieobecnego Dariusza Dziekanowskiego. Pomagał wówczas Leo Beenhakkerowi w przygotowaniach do meczów eliminacji Mistrzostw Europy z Azerbejdżanem i Armenią. W sierpniu 2007 podjęto decyzję, że Nawałka pozostanie w sztabie kadry do końca eliminacji. 21 września 2008 został trenerem GKS-u Katowice, gdzie pracował do 31 grudnia 2009. Wcześniej, 23 grudnia podpisał kontrakt z Górnikiem Zabrze, który to zespół objął ostatecznie 1 stycznia 2010. 1 czerwca 2010 awansował z tym klubem do Ekstraklasy.
26 października 2013 Nawałka został oficjalnie ogłoszony selekcjonerem reprezentacji Polski, którą to funkcję objął 1 listopada 2013. Wraz z objęciem nowej funkcji Nawałka przestał być trenerem Górnika Zabrze, mimo iż zapewniano, że zostanie on w Zabrzu do grudnia 2013. Ostatni mecz Nawałka w roli szkoleniowca Górnika rozegrał 28 października przeciwko Cracovii.
11 października 2015 po zwycięstwie 2:1 nad Irlandią Nawałka wywalczył z reprezentacją Polski awans do turnieju finałowego Euro 2016. Jest pierwszym polskim trenerem w historii, który pokonał seniorską reprezentację Niemiec (2:0 w Warszawie). Jest także pierwszym w historii szkoleniowcem Reprezentacji Polski, który awansował z nią do ćwierćfinału mistrzostw Europy.
6 lipca 2016 PZPN poinformował, że przedłużył kontrakt z Adamem Nawałką do zakończenia eliminacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2018, a w razie awansu (który wywalczył 8 października 2017) – do końca tego turnieju. Po mundialu w Rosji, na konferencji prasowej 3 lipca 2018 prezes PZPN Zbigniew Boniek ogłosił, że Adam Nawałka przestaje być selekcjonerem reprezentacji z dniem 30 lipca 2018.
W lipcu 2018 media spekulowały o możliwym zatrudnieniu Adama Nawałki na stanowisku trenera przez Legię Warszawa. 25 listopada podpisał kontrakt z Lechem Poznań, który obowiązywał do 30 czerwca 2021. 31 marca 2019 został jednak zwolniony z funkcji trenera Lecha Poznań.
Po odejściu z Lecha Poznań wraz z Kamilem Barwinkiem kilkukrotnie organizował spotkania i treningi dla dzieci i młodzieży w Kołobrzegu.
Na przełomie grudnia 2021 i stycznia 2022 roku był jednym z kandydatów na selekcjonera reprezentacji Polski, po nagłej rezygnacji z tej funkcji Paulo Sousy. Ostatecznie decyzją prezesa PZPN Cezarego Kuleszy stanowisko objął Czesław Michniewicz. Również na przełomie czerwca i lipca 2025 był kandydatem na selekcjonera, jednak wybrano Jana Urbana.
Sukcesy Zawodnicze
Wisła Kraków Mistrzostwo Polski (1x): 1977/78
Trenerskie Wisła Kraków Mistrzostwo Polski (1x): 2000/01 Puchar Ligi (1x): 2000/01
Górnik Zabrze awans do Ekstraklasy w sezonie 2009/10
Reprezentacja Polski awans do turnieju finałowego i ćwierćfinał Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2016 awans do turnieju finałowego Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2018
Indywidualne Człowiek Roku w Plebiscycie Piłki Nożnej: 2014 Trener Roku w Plebiscycie „Przeglądu Sportowego”: 2015 Trener Roku w Plebiscycie Piłki Nożnej: 2015, 2016, 2017
Statystyki kariery Trener Stan na 31 marca 2019 ZespółOdDoStatystykaGKS Katowice22 września 200831 grudnia 2009Górnik Zabrze1 stycznia 201031 października 2013Polska1 listopada 201330 lipca 2018Lech Poznań25 listopada 201831 marca 2019Łącznie
Życie prywatne Jego ojciec, również Adam, także był piłkarzem i grał w klubie Orlęta Rudawa. Brat matki, Jan, został dominikaninem.
W 1983 wziął ślub z Katarzyną Nawałką, de domo Kotulińską.
Mieszka w Rudawie k. Krakowa.
Zobacz też Mecze reprezentacji Polski w piłce nożnej mężczyzn prowadzonej przez Adama Nawałkę
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Urodzeni w 1957 Kategoria:Reprezentanci Polski w piłce nożnej Kategoria:Piłkarze Wisły Kraków Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1978 Kategoria:Polscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Trenerzy piłkarzy Wisły Kraków Kategoria:Trenerzy piłkarzy Zagłębia Lubin Kategoria:Trenerzy piłkarzy Sandecji Nowy Sącz Kategoria:Trenerzy piłkarzy Jagiellonii Białystok Kategoria:Trenerzy piłkarzy GKS Katowice Kategoria:Trenerzy piłkarzy Górnika Zabrze Kategoria:Selekcjonerzy reprezentacji Polski w piłce nożnej mężczyzn Kategoria:Trenerzy piłkarzy Lecha Poznań Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Rudawą Kategoria:Reprezentanci Polski U-21 w piłce nożnej