Luiza Pesjak (również Lujiza Pesjakova; ur. 12 czerwca 1828 w Lublanie, zm. 31 marca 1898 tamże) – słoweńska pisarka, poetka i tłumaczka. Jest uznawana za pierwszą kobietę, która napisała powieść, jak i również jako pierwsza wprowadziła do literatury motyw macierzyństwa w Słowenii.
Życiorys Alojzija Crobath urodziła się 12 czerwca 1828 jako córka prawnika Blaža Crobatha. Została ochrzczona 13 czerwca tego samego roku. Uczęszczała do Instytutu Fröhlicha, a także była uczona przez lokalnych nauczycieli, m.in. przez France’a Prešerena. Korespondowała ze zaznajomionymi pisarzami z Franem Levstikem, Simonem Gregorčičiem i Josipem Stritarem. Pesjak poświęcała dużo czasu nad czytaniem, oglądaniem twórczości w teatrze oraz operze, podróżowaniem i życiem towarzyskim. Jest uważana za jedną z pierwszych słoweńskich nowelistów, wydając powieść Beatin dnevnik () w 1887, pisała również poezję oraz libretto do operetki Gorenjski slavček. Pesjak zawierała w swoich dziełach patriotyczne przesłania. Twórczość wydawała w Słowenii i Niemczech. Z początku jej pierwsze dzieła były po niemiecku, kiedy nie umiała jeszcze słoweńskiego.
thumb|Ulica Luizy Pesjak (2020) 13 lipca 1848 zmarł jej ojciec. 3 października tego samego roku Pesjak zawarła małżeństwo z przedsiębiorcą Simonem Pesjakiem. Mieli pięć córek: Helenę, Louisę, Mary, Idę i Emmę. Rodzina posługiwała się językiem niemieckim i francuskim, dla dziewczynek zaproszono miejscowych nauczycieli do nauki języka słoweńskiego, kiedy w Cesarstwie Austrii wprowadzono zmianę w konstytucji przyznającą swobodę obywatelską i polityczną w 1860. Po tym wydarzeniu Pesjak zaczęła uczyć się i pisać w tym języku. Rozpoczęła również promować naukę lokalnego języka i tłumaczyć na niego wiersze. Pesjak zajęło dziesięć lat zanim jej udało się jej wydać pamiętnikową powieść w 1887. Pod koniec jej życia stabilność finansowa spadła, a sama została prawie zapomniana. W 1897 doznała udaru mózgu w Podbrezju; zmarła w marcu 1898 w Lublanie.
Na jej cześć została nazwana ulica w lublańskiej dzielnicy Bežigrad, a portret Luizy Pesjak autorstwa Michaela Stroja został wykorzystany na jugosłowiańskim znaczku pocztowym. Tenże portret można obejrzeć w Narodowej Galerii Słowenii, w której jest jednym z najbardziej popularniejszych dzieł muzeum.
Dzieła thumb|Okładka Beatin dnevnik, wydanie z 1887 Utwory Kar ljubim (1864) Vijolice (1885)
Proza Očetova ljubezen (1864) Dragotin (1864) Rahela (1870) Beatin dnevnik (1887)
Dramat Svitoslav Zajcek (1865) Slovenia Guide (1866) In Koprivnik (1872)
Libretto Gorenjski slavček (1872)
Autobiografia Iz mojega detinstva (1886)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Słoweńscy poeci XIX wieku Kategoria:Słoweńscy tłumacze Kategoria:Pisarze związani z Lublaną Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublanie Kategoria:Słoweńscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Słoweńscy dramaturdzy Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1898