Racjonalny System Opieki ZdrowotnejRp., RSOZ – projekt reformy systemu ochrony zdrowia w Polsce, opracowany przez Porozumienie Środowisk Medycznych.
Sposób zapisu nazwy z frazą Rp. w superskrypcie nawiązuje do zwyczajowego rozpoczynania każdej recepty lekarskiej od tego skrótu, który pochodzi od łacińskiego słowa Recipe co znaczy weź. mały|upright=1.5|alt=Strony tytułowe RSOZ i PUZ|Strony tytułowe RSOZ i PUZ
Autorzy projektu Projekt Racjonalnego Systemu Opieki ZdrowotnejRp. (RSOZ) powstawał w latach 2003–2007. Stworzyli go eksperci Porozumienia Środowisk Medycznych (PŚM), powołanego przez Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy (OZZL) z inicjatywy jego przewodniczącego Krzysztofa Bukiela, koordynatora prac i współautora opracowania, w składzie: Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy, Związek Pracodawców Szpitali Publicznych, Związek Pracodawców Niepublicznej Ochrony Zdrowia, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szpitali Niepublicznych, ekspert Krajowego Instytutu Ubezpieczeń i Centrum im. Adama Smitha dr ekonomii Wojciech Misiński z Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, ekspert Konfederacji Pracodawców Polskich, były dyrektor Śląskiej Regionalnej Kasy Chorych, prezes Narodowego Funduszu Zdrowia 2006-2007 dr med. Andrzej Sośnierz. Bazując na założeniach RSOZ, w 2005 OZZL rozpropagował własny projekt ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, rozwinięty i uszczegółowiony w 2007.
Zadania projektowanego systemu 1. Zapewnienie wydolności i bezpieczeństwa zdrowotnego. Każdy chory, objęty systemem otrzyma odpowiednią pomoc medyczną, mieszczącą się w zakresie świadczeń gwarantowanych i otrzyma ją bez zwłoki. W takim systemie nie ma miejsca na korupcję, szarą strefę, kolejki oczekujących (poza kolejkami wynikającymi z naturalnych ograniczeń jak liczba dawców do przeszczepów). Tylko system wydolny może zapewnić faktyczne bezpieczeństwo zdrowotne dla obywateli.
2. Zachowanie rzetelności (uczciwości). W systemie zachodzi stała równowaga między uczestnikami systemu: płatnikami, świadczeniodawcami (szpitale, przychodnie, lekarze itp.), pacjentami, ubezpieczonymi. Każda z wyżej wymienionych stron powinna mieć określony zakres obowiązków. Muszą być przewidziane mechanizmy rozstrzygania ewentualnych konfliktów i dochodzenia praw – ostatecznie na drodze sądowej.
3. Utrzymanie zróżnicowania i elastyczności. System musi odpowiadać na różne oczekiwania obywateli i elastycznie dopasowywać się do zmieniających się warunków ogólnych (jak np. zmiany trendów epidemiologicznych).
4. Zagwarantowanie bezpieczeństwa ekonomicznego. Przewidziane i opracowane są mechanizmy, które uchronią przed niekontrolowanym wzrostem kosztów i bankructwem zarówno płatnika, jak i świadczeniodawców.
Normy podstawowe System musi być racjonalny: logiczny, spójny, biorący pod uwagę ludzkie motywacje i prawa ekonomiczne. Priorytetem jest podmiotowość pacjenta i ubezpieczonego, który ma prawo wyboru szpitala, przychodni, lekarza, specjalisty oraz ubezpieczyciela, decydujący o tym, w jaki sposób wydawane są pieniądze przeznaczone na jego leczenie. Publiczna ochrona zdrowia ma być pozbawiona trwałych kolejek do świadczeń zdrowotnych, a każdy pacjent otrzymuje pomoc medyczną w odpowiednim czasie i o odpowiedniej jakości adekwatnie do jego faktycznych potrzeb. System oparty powinien być na mechanizmach: konkurencji między ubezpieczycielami i świadczeniodawcami. Mechanizmy są samoregulujące, potrafiące dostosować się do zmian demograficznych, wzrastających potrzeb zdrowotnych, zmieniających się kosztów. W finansowaniu świadczeń zdrowotnych decydujący udział mają środki publiczne, ze współudziałem środków prywatnych. Istnieje możliwość funkcjonowania dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych. Wszyscy świadczeniodawcy mają równe prawa. Administracyjne limitowanie liczby świadczeń refundowanych, które mogą wykonać poszczególne podmioty lecznicze, jest niedopuszczalne.
Zasady funkcjonowania Finansowanie świadczeń zdrowotnych Finansowanie proponowanej struktury pochodzi z trzech źródeł: z obowiązkowego powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (PUZ), ze środków prywatnych (wnoszonych bezpośrednio przez pacjenta lub za pośrednictwem dodatkowych, dobrowolnych ubezpieczeń zdrowotnych), oraz bezpośrednio z budżetu państwa.
Powszechne ubezpieczenie zdrowotne każdy obywatel RP jest objęty przez powszechne ubezpieczenie zdrowotne, opłacane przez budżet państwa w postaci bonu zdrowotnego: kwota bazowa bonu powstaje przez podzielenie 6% PKB przez liczbę obywateli (środki publiczne), ubezpieczenie jest realizowane przez podmioty zarówno publiczne, jak i niepubliczne, które mogą zarządzać środkami ubezpieczonych pochodzącymi z ubezpieczenia powszechnego, po wykazaniu spełniania określonych kryteriów, jak: minimalna liczba ubezpieczonych u danego ubezpieczyciela, minimalna wysokość kapitału własnego ubezpieczyciela, poziom rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, poziom kaucji gwarancyjnej (na pokrycie straty w sytuacji upadłości ubezpieczyciela (konkurencja płatników)), ubezpieczony ma możliwość wyboru dowolnej firmy ubezpieczającej, do której będzie przekazywana jego składka (prawo wyboru ubezpieczyciela), z obowiązkowej składki powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego jest opłacana zasadnicza część świadczeń zdrowotnych dostępna dla wszystkich ubezpieczonych: ubezpieczenie finansuje dane udzielone świadczenie zdrowotne do określonej kwoty (zwrot kosztów), każda firma funkcjonująca w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego płaci tę samą kwotę refundacji za to samo świadczenie (jednolitość), definicje, standardy, kryteria techniczne, wymagania personalne i koszty świadczeń opracowuje Agencja Standaryzacji Medycznej (standaryzacja), minister zdrowia ustala kwoty refundacji, listę świadczeń bezpłatnych i z dopłatami oraz wyłączonych z dopłat, listę leków refundowanych, w porozumieniu z Krajowym Związkiem Ubezpieczycieli i Krajowym Związkiem Świadczeniodawców na podstawie opracowań Agencji Standaryzacji Medycznej (zbilansowanie finansowe systemu), poza dopłatami, mogą być stosowane opłaty ryczałtowe (za porady i badania ambulatoryjne, za dzień hospitalizacji i inne) z zakresem i wysokością ustalonymi przez ministra zdrowia, świadczeniodawcy mają prawo do stosowania wyższych cen niż kwota refundacji, co wiąże się z koniecznością dopłat wnoszonych bezpośrednio przez pacjenta lub za pośrednictwem dobrowolnych ubezpieczeń, z określonymi wyjątkami (współpłacenie), nieuzasadnionym dopłatom zapobiega nadzór antymonopolowy, wolny wybór świadczeniodawców przez pacjentów, wpływ firm ubezpieczających, wyłączenie określonych świadczeń i grup pacjentów z możliwości stosowania dopłat, obowiązek publikowania przez świadczeniodawców i ubezpieczycieli cenników dopłat do świadczeń zdrowotnych (mechanizmy ograniczające dopłaty), zapewnienie rozwiązań osłonowych dla niektórych grup pacjentów przy współpłaceniu: wprowadzenie rocznego limitu kwoty współpłacenia, zwolnienie ze współpłacenia osób nie osiągających minimum socjalnego, osób w pewnym wieku (starszych, dzieci), pacjentów chorujących na niektóre choroby społeczne lub przewlekłe, osób korzystających z pomocy medycyny ratunkowej, ulgi podatkowe (osłona strefy wrażliwej społecznie).
Dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne są to ubezpieczenia dobrowolne i stanowią zabezpieczenie przed dopłatami do świadczeń udzielanych w ramach powszechnego ubezpieczenia, oraz przed kosztami nie finansowanymi przez ubezpieczenie powszechne, prowadzone przez firmy działające o różnej formie prawnej: towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, komercyjne, spółdzielcze, parytarne i inne, ubezpieczalnie te mogą prowadzić jednocześnie działalność w zakresie ubezpieczenia powszechnego, jak i dodatkowego, ubezpieczalnie dobrowolne mogą oferować szeroką paletę planów ubezpieczeniowych, jak np. opieka kierowana w sieci zamkniętej (HMO), lub system preferowanych dostawców (PPO).
Budżet państwa finansuje bezpośrednio część świadczeń (np. medycyna ratunkowa czy procedury wysokospecjalistyczne), z zakazem stosowania dopłat.
Organizacja świadczeń zdrowotnych Organizacja udzielania świadczeń zdrowotnym ma być oparta na zasadach rynkowych i finasowaniu otwartym:
równouprawnienie wszystkich świadczeniodawców, bez względu na formę własności, swobodny wybór świadczeniodawcy przez pacjenta (jako podstawy konkurencji między szpitalami, przychodniami i lekarzami), konkurencja między świadczeniodawcami o pacjenta i o środki przeznaczone na jego leczenie, funkcjonowanie świadczeniodawców na zasadach przedsiębiorstw rynkowych, bezkonkursowy tryb wejścia do systemu: każdy podmiot, który spełni kryteria opracowane przez Agencję Standaryzacji Medycznej (lokalowe, techniczne, wyposażenia, personalne i inne), bez konkursu ofert, ma prawo do udzielania świadczeń w ramach ubezpieczenia powszechnego, ustalenie zasad korzystania ze świadczeń zdrowotnych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (konieczność współpłacenia, wielkość dopłat, konieczność uzyskiwania skierowań itp.), brak wymogu zawierania umów ubezpieczycieli ze świadczeniodawcami: każdy świadczeniodawca, udzielający świadczeń refundowanych z ubezpieczenia powszechnego, ma prawo do udzielania ich każdemu ubezpieczonemu bez względu na to, z usług jakiej ubezpieczalni korzysta dany ubezpieczony, wszyscy świadczeniodawcy otrzymują z ubezpieczenia powszechnego tę samą kwotę refundacji za takie samo świadczenie, świadczeniodawca ma prawo stosować ceny od kwot refundacji: różnicę pokrywa pacjent lub jego ubezpieczenie dodatkowe, prowadzenie rejestru usług medycznych (w tym europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego) jako nadzór ubezpieczyciela nad zasadnością udzielanych świadczeń, zakaz limitowania ilościowego lub wartościowego refundowanych świadczeń zdrowotnych, rozwiązanie problemu zadłużenia szpitali przed wprowadzeniem nowego systemu.
Projekt ustawy o PUZ opartej na RSOZ Opracowany przez Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy społeczny projekt ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z października 2007 zawiera wszystkie komponenty składające się na Racjonalny System Opieki ZdrowotnejRp. Porozumienia Środowisk Medycznych.
Rekomendacje udzielone projektowi Koncepcja ustawy jest zgodna z rekomendacjami, sformułowanymi wspólnie przez następujące organizacje: Naczelna Rada Lekarska, Izba Gospodarcza „Medycyna Polska”, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szpitali Niepublicznych, Ogólnopolski Związek Pracodawców SPZOZ, Centrum im. Adama Smitha, Konfederacja Pracodawców Polskich, Podlaska Federacja Związków Zawodowych Pracowników Ochrony Zdrowia, Stowarzyszenie Menedżerów Opieki Zdrowotnej STOMOZ, Zachodniopomorski Związek Pracodawców Lecznictwa, Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy, Ogólnopolski Związek Pracodawców Prywatnej Służby Zdrowia, Wielkopolski Związek Pracodawców Ochrony Zdrowia, Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali, Okręgowa Rada Lekarska w Warszawie, Federacja Związków Pracodawców ZOZ, Transparency International Polska, Izba Gospodarcza Apteka Polska, Ogólnopolska Izba Gospodarcza Wyrobów Medycznych POLMED.
Odpowiedź na przyczyny i objawy kryzysu Projekt był i nadal jest odpowiedzią na faktyczne przyczyny kryzysu polskiej służby zdrowia. Objawy kryzysu to: limitowanie świadczeń zdrowotnych, kolejki do leczenia, oznaczające utrudniony dostęp do leczenia lub jego brak, szara strefa lub korupcja, zadłużanie się szpitali, dekapitalizacja sprzętu i budynków, niskie płace personelu medycznego, niedobór lekarzy i pielęgniarek. Objawy te wynikają z dwóch głównych wciąż istniejących przyczyn: nierównowaga między ilością pieniędzy przeznaczanych na opiekę zdrowotną, a zakresem świadczeń, jakie za te pieniądze trzeba sfinansować oraz nieefektywne wydawanie pieniędzy przeznaczanych na lecznictwo.