Smenchkare (także: Semenchkare, Semenechkare lub Smenkare) – faraon starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa.

Nie wiadomo jest jego dokładne pochodzenie oraz stopień pokrewieństwa z innymi członkami rodziny królewskiej. Był mężem Meritaton, najstarszej córki faraona Echnatona, z którym prawdopodobnie współrządził.

Pochodzenie i rodzina Ponieważ okres amarneński, w czasie którego Smenchkare panował, został skazany na zapomnienie przez jego następców, niewiele o nim można powiedzieć z pewnością. Istnieje wiele hipotez o jego pochodzeniu i roli, którą odgrywał. Przyjmuje się, że był członkiem egipskiej rodziny królewskiej, bratem albo synem faraona Echnatona. Jeśli był jego bratem, to matką Smechkare prawdopodobnie była Wielka Małżonka Królewska i główna żona faraona Amenhotepa III, Teje, albo księżniczka Sitamon. Istnieje też hipoteza mówiąca, że Smenchkare był synem starszego brata Echnatona, księcia Totmesa, i nieznanej z imienia kobiety, możliwe że jednej z jego sióstr.

Z pewnością wiadomo, że Smenchkare ożenił się ze starszą córką Echnatona, Meritaton, której nadano tytuł Wielkiej Małżonki Królewskiej. Inskrypcje wspominają również o Królewskiej Córce, Meritaton-Taszerit (egipsk. Meritaton Młodsza), która prawdopodobnie była ich dzieckiem.

Zmarł prawdopodobnie w wieku 18 lub 19 lat.

Datowanie i charakter rządów Smenchkare

Okres panowania Z wyżej wymienionych przyczyn brakuje jasnych źródeł opisujących charakter rządów Smenchkare.

Problem, na który rok (albo lata) należy datować okres rządów Smenchkare i jakie jest jego miejsce w porządku faraonów amarneńskich po Echnatonie również nie został jeszcze rozwiązany. Istnieje kilka hipotez, które starają się to wyjaśnić. Aidan Dodson uważa, że Smenchkare nigdy nie sprawował rządów samodzielnych, a był tylko współrządcą Echnatona przez około rok ok. 1340 r. p.n.e. (13. Rok Królewski Echnatona). James Peter Allen uznaje Smenchkare za następcę kobiety-faraona Neferneferuaton. Marc Gabolde zaś uważa go za następcę Echnatona, a jego małżonkę Meritaton utożsamia z Neferneferuaton, która zaczęła panować samodzielnie jako faraon po śmierci męża.

Istnieje również hipoteza mówiąca, że po śmierci Echnatona na tron wstąpiła Nefertiti, przyjmując imię Neferneferuaton, z którym to imieniem również niekiedy utożsamiany jest Semenechkare. Po jej śmierci miał on sprawować samodzielną władzę przez około rok lub dwa lata.

Najprawdopodobniej Smenchkare zmarł w ciągu pierwszego roku swojego panowania. Świadczą o tym etykiety z wina: pierwsza, pochodząca z „domu Smenchkare”, wymienia I Rok KrólewskiJ. D. S. Pendlebury, The City of Akhenaten, część III, tom II, pl 86, 1951.. Druga, też datowana na I Rok Królewski, podaje imię Smenchkare i określa go jako zmarłegoJ. D. S. Pendlebury, The City of Akhenaten, część III, pl lxxxvi i xcvii, 1951.J. Allen, The Amarna Succession, s. 5, 2006..

Niektórzy egiptolodzy przypuszczają jendak, że jego rządy mogły trwać 2 bądź 3 lataMiller, J. (2007) s. 275, to wit: Krauss, R. 1997:247; 2007 i Hornung, E. 2006:207.. Opierają się na dowodach archeologicznych: kilka innych etykiet z wina znalezionych w Amarnie, na których nie ma imienia faraona, ale jest oznaczony rok panowania 2 albo 3Zwykle na etykietach wina w Starożytnym Egipcie umieszczane były imię faraona, za rządów panowania którego te wino zostało wyprodukowane, oraz rok, liczony od początku jego rządów.. Mogą one jednak oznaczać lata panowania innych faraonów amarneńskich i niekoniecznie stanowią dowód na długość rządów SmenchkareJ. Miller, (2007) s. 275..

Koregencja z Echnatonem Zgodnie z hipotezą Aidana Dodsona, Smenchkare nigdy nie był samodzielnym faraonem, a tylko współrządcą Echnatona, i zmarł jeszcze za czasów jego rządówDodson A. 2006, s. 27–29.. Imię Smenchkare bez kartuszy królewskich ukazuje się tylko na zabytkach z okresu panowania EchnatonaDuhig, Corinne. „The remains of Pharaoh Akhenaten are not yet identified: comments on 'Biological age of the skeletonized mummy from Tomb KV55 at Thebes (Egypt)' by Eugen Strouhal” in Anthropologie: International Journal of the Science of Man Vol 48 Issue 2 (2010), pp 113–115., a w kartuszach tylko na tzw. wazie kulistej z grobowca Tutanchamona, obok kartuszy samego TutanchamonaAllen, J. 2006 s, 2..

Smenchkare następcą Neferneferuaton Według hipotezy Jamesa Allena sukcesja wyglądała inaczej: po śmierci Echnatona władzę miała objąć córka zmarłej w 13. bądź 14. roku jego rządów Nefertiti, Neferneferuaton-Taszerit, która ogłosiła się faraonem pod imieniem NeferneferuatonJames P. Allen, „The Amarna Succession” in Causing His Name to Live: Studies in Egyptian Epigraphy and History in Memory of William J. Murnane, red. P. Brand and L. Cooper. Culture and History of the Ancient Near East 37. Leiden: E. J. Brill Academic Publishers, 2006.. Jej rządy miały trwać około dwóch albo trzech lat, a po jej śmierci tron przejął Smenchkare i panował około pięciu lub sześciu latJames P. Allen, „The Amarna Succession” in Causing His Name to Live: Studies in Egyptian Epigraphy and History in Memory of William J. Murnane, red. P. Brand and L. Cooper. Culture and History of the Ancient Near East 37. Leiden: E. J. Brill Academic Publishers, 2006..

Hipotezę tę jednak podważyła odkryta w 2012 roku w kamieniołomie w Dajr Abu Hinnis inskrypcja hieroglificzna datowana na 16. rok rządów Echnatona, według której Nefertiti wciąż wtedy żyła i nadal była Wielką Małżonką KrólewskąMeyvis, Ludo. „New light on the life of Nefertiti”. nieuws.kuleuven.be. Retrieved 18 August 2019..

Sala Smenchkare Jednym z nielicznych zabytków i artefaktów, które świadczą cokolwiek o rządach Smenchkare, jest wielka Sala Smenchkare (nazywana też Salą Koronacyjną), wybudowana obok Głównego Królewskiego Pałacu w Amarnie w 15. roku panowania Echnatona. Prawdopodobnie była ona poświęcona jakiemuś ważnemu wydarzeniu związanemu z rządami Smenchkare.

Tytulatura

Zobacz też Nefertiti Neferneferuaton

Przypisy

Bibliografia Cyril Aldred: Akhenten: King of Egypt, Londyn: Wydawnictwo Thames & Hudson, 1991, . Aidan Dodson: Amarna Sunset: Nefertiti, Tutankhamun, Ay, Horemheb, and the Egyptian Counter-Reformation. Kair: The American University in Cairo Press, 2009, ISBN 978-977-416-304-3. Aidan Dodson, Dylan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt (First paperback ed.). Londyn: Thames & Hudson, 2004, ISBN 978-977-424-957-0. Jared Miller: Amarna Age Chronology and the Identity of Nibhururiya [w] Altorientalische Forschungen 34. Berlin: De Gruyter, 2007, OCLC 836822737. Ronald T. Ridley: Akhenaten: A Historian’s View. Kair: The American University in Cairo Press, 2019, .

Tarek Tawfik, Susanna Thomas, Ina Hegenbarth-Reichardt: „New Evidence for Tutankhamun’s Parents: Revelations from the Grand Egyptian Museum” [w] Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo. 74: 179–195, Kair: Wydawnictwo MDAIK, 2019 Joyce Tyldesly: Chronicle of the Queens of Egypt, Londyn: Wydawnictwo Thames & Hudson, 2006, ISBN UOM:39015066864474.

Kategoria:Faraonowie XVIII dynastii Kategoria:Okres amarneński Kategoria:Zmarli w XIV wieku p.n.e.