thumb|Sekundy odmierzane przez wskazówkę zegarka (wskazówka sekundowa jest rozmyta)
Sekunda, oznaczenie s, skrót sek. – jednostka czasu, jednostka podstawowa większości układów jednostek miar np. SI, MKS, CGS. Obecnie oznaczana sRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie legalnych jednostek miar ()., niegdyś sek.Mirosław Szymczak (red.), Słownik ortograficzny języka polskiego PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. , s. 721
Jest to czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma poziomami F = 3 i F = 4 struktury nadsubtelnej stanu podstawowego S1/2 atomu cezu 133Cs (powyższa definicja odnosi się do atomu cezu w spoczynku w temperaturze 0 K)Oficjalna definicja BIPM. Definicja ta, obowiązująca od 1967 r., została ustalona przez XIII Generalną Konferencję Miar. Poprzednio sekundę definiowano jako: 1/31 556 925,9747 część roku zwrotnikowego 1900 (XI Generalna Konferencja Miar z 1960 r.); 1/86400 część doby (do 1960 r.).
Termin sekunda pochodzi od łacińskiego wyrażenia pars minuta secunda – druga mała część. mały|Sterowany wahadłem wychwyt zegara, tykający co sekundę Określenie sekunda jest stosowane także jako miara kąta i interwał muzyczny. W zapisie czasem oznaczana jest znakiem bis (U+2033).
Nowa definicja Podczas 26. Generalnej Konferencji Miar przyjęta została nowa definicja sekundy. Sekunda, oznaczenie s, jest to jednostka czasu w SI. Jest ona zdefiniowana poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej częstotliwości drgań cezu ∆νCs, to jest częstotliwości nadsubtelnego przejścia w atomach cezu 133 w niezaburzonym stanie podstawowym, wynoszącej 9 192 631 770, wyrażonej w jednostce Hz, która jest równa s-1.
Przedrostki SI Wielokrotności i podwielokrotności sekundy (wyróżniono najczęściej używane): WielokrotnościPodwielokrotności Mnożnik Nazwa Symbol Mnożnik Nazwa Symbol100sekundas 101dekasekundadas10–1decysekundads102hektosekundahs10–2centysekundacs103kilosekundaks10–3milisekundams106megasekundaMs10–6mikrosekundaµs109gigasekundaGs10–9nanosekundans1012terasekundaTs10–12pikosekundaps1015petasekundaPs10–15femtosekundafs1018eksasekundaEs10–18attosekundaas1021zettasekundaZs10–21zeptosekundazs1024jottasekundaYs10–24joktosekundays1027ronnasekundaRs10-27rontosekundars1030quettasekundaQs10-30quectosekundaqs W praktyce używa się tylko niektórych podwielokrotności jednostki, ponieważ wielokrotności jako mało naturalne zastępowane są innymi, choć nienależącymi do układu SI, ale za to łatwiejszymi do wyobrażenia, takimi jak minuta, godzina, doba, tydzień, miesiąc, rok itd. Jedna z wielokrotności SI – gigasekunda – mogłaby prowadzić do nieporozumień, ponieważ jej skrót jest identyczny z jednostką indukcji magnetycznej Gs układu CGS (podobnie: ps jako pikosekunda lub parsek).
Wielokrotności sekundy 1 dekasekunda to 10 sekund. 1 hektosekunda to 1 minuta i 40 sekund. 1 kilosekunda to 16 minut i 40 sekund. 3,6 kilosekund to 1 godzina. 10 kilosekund to ok. 2 godziny i 50 minut. 100 kilosekund to ok. 1 dzień i 4 godziny. 1 megasekunda to ok. 11 dni i 14 godzin. 10 megasekund to ok. 3 miesiące i 26 dni. 100 megasekund to ok. 3 lata i 2 miesiące. 1 gigasekunda to ok. 31 lat i 8 miesięcy. 10 gigasekund to ok. 3 wieki. 100 gigasekund to ok. 3 tysiąclecia. 1 terasekunda to ok. 31 tysiącleci. 1 petasekunda to ok. 31 688 tysiącleci. 1 eksasekunda to ok. 31 688 087 tysiącleci. 1 zettasekunda to ok. 31 688 087 814 tysiącleci. 1 jottasekunda to ok. 31 688 087 814 029 tysiącleciPerełki oprogramowania WNT, W-wa 1992, 2001,2008, (tytuł oryginału Programming Pearls (2nd Edition), ).
Zobacz też
sekunda przestępna reguła pięciu sekund tercja kwarta
Przypisy
Linki zewnętrzne Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie legalnych jednostek miar (). John Kitching, Who decides how long a second is?, kanał TED-Ed na YouTube, 19 stycznia 2021 [dostęp 2024-08-22].
Kategoria:Jednostki czasu Kategoria:Jednostki podstawowe SI Kategoria:Jednostki CGS Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)