Wyszukiwarka internetowa – program komputerowy lub strona internetowa odnajdująca w internecie informacje według podanych przez użytkownika słów kluczowych lub wyrażeń sformułowanych w języku naturalnym.

Umożliwia użytkownikom wyszukiwanie – co do zasady – wszystkich stron internetowych lub stron internetowych w danym języku za pomocą zapytania na jakikolwiek temat przez podanie słowa kluczowego, wyrażenia lub innej wartości wejściowej. W wyniku przedstawia odnośniki, pod którymi można znaleźć informacje związane z zadanym zapytaniemDyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1148 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii .

Określenie „wyszukiwarka” stosowane jest w odniesieniu do: stron internetowych serwisów wyszukujących – czyli implementacji oprogramowania wyszukującego działającego z interfejsem WWW ogólnodostępnym dla internautów oprogramowania przeznaczonego do indeksowania i wyszukiwania informacji w Internecie.

Wyszukiwarki gromadzą w sposób automatyczny informacje o dokumentach tekstowych oraz plikach zgromadzonych w sieci (z obszaru wyznaczonego do indeksowania).

Historia wyszukiwarek Historia wyszukiwarek na świecie 1990 Archie 1991 Veronica

1992 1993 WWW Wanderer JugHead 1994 Yahoo! WebCrawler Lycos 1995 AltaVista MetaCrawler Excite 1996 Google na Uniwersytecie Stanforda (pod adresem: google.stanford.edu) HotBot 1997 Yandex Northern Light 1998 Google (Google.com) 2000 Baidu 2004 hakia 2006 Windows Live Search Google custom search engine MSN Search 2008 Cuil Duck Duck Go

2009 Bing Wolfram Alpha 2013 Qwant Altavista kończy działalność 2020 Petal Search 2021 Brave Search 2026 NeoFind

Historia wyszukiwarek w Polsce 1991 Emulti 1994 Polski Archie 1996 Netoskop Sieciowid polska AltaVista 1997 Sieciowid kończy działalność Polski Infoseek ICM 1998 polska wersja Google 1999 Infoseek Onet Inktomi pojawia się w WP 2000 Arena.pl przejmuje zasoby Polskiego Infoseeka NetSprint 2001 Szukacz AltaVista Interia Polski Yandex 2002 Netsprint pojawia się w WP 2005 koniec NEToskopu koniec polskiej wersji wyszukiwarki Yandex 2008 koniec Infoseek Onet, wyszukiwarkę zastąpiło Google koniec AltaVista Interia, wyszukiwarkę zastąpiło Google 2011 Swoper koniec wyszukiwarki Szukacz 2012 Nekst, polska wyszukiwarka semantyczna koniec NetSprint w portalu WP, wyszukiwarkę zastąpiło Google 2014 Xtem Search, w języku angielskim

Podział wyszukiwarek Wyszukiwarki oparte na analizie treści strony Ponieważ Internet rośnie znacznie szybciej niż jakakolwiek grupa ludzi może go katalogować oraz z powodu wad katalogów (np. pod danym hasłem może znajdować się tysiące stron), powstały wyszukiwarki, które przeszukują Internet, analizując zawartość stron. Kiedy użytkownik poda wyszukiwarce zapytanie, ona odpowie mu łączami do stron, które uzna, w zależności od użytego algorytmu, za najbardziej odpowiednie.

Wyszukiwarki oparte na tej zasadzie mogą objąć znacznie większą część sieci niż katalogi. Niestety są one bardzo podatne na nadużycia, przez co użytkownik zamiast użytecznych informacji dostaje linki na strony niemające nic wspólnego z jego zapytaniem. Szczególnie wyspecjalizowały się w tym strony pornograficzne.

Wyszukiwarki oparte na analizie topologii sieci Żeby przeciwdziałać temu, stosuje się wyszukiwarki, w których na szczycie list pojawiają się strony, do których odnosi się najwięcej stron dotyczących danego zapytania. Tak więc stronę uważa się za odpowiadającą zapytaniu „britney spears”, jeśli wiele stron na temat „britney spears” do niej linkuje. Strona porno z nagimi zdjęciami Britney, niezależnie od własnej treści i niezależnie od całkowitej liczby linków (głównie z innych stron porno) na nią, nie będzie w ten sposób uznana za związaną z tematem. Natomiast jeśli zada się zapytanie „britney spears nude”, strona ta zostanie uznana za istotną, ponieważ linkuje na nią wiele stron o tematyce „nude”.

Początkowa istotność na podstawie prostej heurystyki, po czym zwykle używa się algorytmu losowego skakania po linkach. Pierwszą wyszukiwarką, która zastosowała zaawansowane algorytmy analizy topologii sieci był Google.

Wyszukiwarki oparte na analizie topologicznej są często uważane za bardzo odporne na nadużycia. W rzeczywistości stosunkowo częstym atakiem są spam-systemy automatycznej wymiany linków. Inną formą ataku jest stworzenie dużej ilości gęsto linkowanych stron, z czego wszystkie na ten sam temat. Jest to jednak zadanie trudne i wymagające dużego nakładu pracy, a modyfikując heurystykę wartości początkowych, można znacznie ograniczyć ten proceder, którego skala na razie jest minimalna.

Wyszukiwarki oparte na zasadzie aukcji miejsc Osobnym pomysłem jest wprowadzony przez Overture system, gdzie strony płacą wyszukiwarce kilka centów za każde kliknięcie, przy czym miejsca są licytowane – strona, która daje więcej za kliknięcie znajdzie się wyżej na liście rezultatów. Pozycje płatne są oznaczone jako takie, razem z ceną. System ten jest korzystny dla właścicieli stron – płacą oni tylko za wejścia nie za wyświetlenia. Twórcy twierdzą, że jest on również korzystny dla użytkownika, gdyż tylko strony, które oferują coś użytecznego z danej dziedziny mogą sobie pozwolić na taką reklamę. Z drugiej jednak strony wiele użytecznych stron jest niekomercyjnych, a nawet przy stronach komercyjnych wyniki będą często nieoptymalne – np. na taką reklamę nie mogą sobie pozwolić strony, które mają niskie marże i oferują produkty po niskich cenach, a jedynie te, które mają wysokie marże i oferują produkty drożej.

Reklamy w wyszukiwarkach Wyszukiwarki stanowią wymarzony cel reklamodawców, ponieważ mają oni praktycznie pełną gwarancję, że osoba wyszukująca dane hasło jest nim zainteresowana. Tak więc większość wyszukiwarek oferuje reklamy zależne od treści zapytań (np. Google Ads oferowany przez Google). Nie zawsze są one właściwie oddzielone od wyników poszukiwań, co stało się źródłem protestów grup ochrony praw konsumentów oraz kilku do dziś nierozstrzygniętych spraw sądowych. Ze względu na szeroką krytykę procederu nieoddzielania reklam od wyników, większość wyszukiwarek z niego zrezygnowała i wyraźnie zaznacza teraz reklamy.

Oprogramowanie wyszukiwarek Oprogramowanie wyszukiwarek to zestaw programów, modułów, z których każdy ma oddzielne zadanie. W skład zestawu wchodzą takie elementy jak: Crawler, Robot, Pająk, Spider, Bot – moduły pobierające dokumenty z sieci Indekser – moduł analizujący i oceniający Searcher – interfejs wyszukujący wyszukiwarki/podsystem odpowiadający na zapytania/analizator zapytań oraz moduł prezentacji wyników

Oraz dochodzą do tego: programy konwersji dokumentów (np. PDF) programy archiwizujące repozytorium (najczęściej w postaci skompresowanej) programy analizy i wykrywania technik niepożądanych (spam) moduły administracyjne

Współczesne oprogramowanie wyszukiwarek jest wysoce skomplikowanym systemem rozproszonym uruchamianym zwykle w wielu oddzielnych etapach na tysiącach oddzielnych komputerów – zarówno ze względu na rozmiar i skalę przeszukiwanej sieci, jak i ze względów na poprawienie dostępności usługi w wypadku awarii poszczególnych komponentów.

Algorytmy stosowane w wyszukiwarkach Algorytmy oceny istotności (tzw. relewancji) dokumentu względem szukanej frazy – algorytmy oceny zawartości strony Binarne Ważenie częstością słów TF – częstość wystąpień słowa Częstość słów – odwrotna częstość w dokumentach TFIDF – model wektorowy PageRank In-degree Metoda Robertsona i Sparck-Jones (1997) Okapi BM-25 TF – Metoda Robertsona (1994) KL-Dir Model Markova Metoda bazowa B Liczba wizyt (tzw. klikohit) HITS PHITS

PLSA/PHITS

Poprawa istotności oraz jakości wyników wyszukiwania grupowanie (klasteryzacja oraz automatyczne łączenie wyników w łatwo przeszukiwalne kategorie) dostosowanie wyniku do osoby (personalizacja) tezaurus (użycie synonimów), podpowiedzi, weryfikacja pisowni, odmiana przez przypadki, wyszukiwanie słów o podobnym rdzeniu lub z pomyłkami stop-words (ignorowanie krótkich powszechnie występujących słów, takich jak spójniki i zaimki, np. „i”, „z”).

Pozycjonowanie stron w wyszukiwarkach Cloaking Doorway page Jump Pages, Portal Pages keyword stuffing (meta tag stuffing) spamdexing ukryty tekst link farm Farmy linków biasing client pull (odświeżanie)

Zobacz też optymalizacja dla wyszukiwarek internetowych katalog stron WWW Robots Exclusion Protocol

Przypisy

Linki zewnętrzne