Wyciążek (Cyllodes) – rodzaj chrząszczy z rodziny łyszczynkowatych i podrodziny Nitidulinae. Ma zasięg kosmopolityczny. Obejmuje około 60 opisanych gatunków.
Morfologia Chrząszcze o bardzo mocno wypukłym po stronie grzbietowej ciele długości poniżej centymetra. Wierzch ciała jest nagi i połyskujący. Głowa jest przeciętnie poprzeczna, punktowana, o krótkiej wardze górnej z szeroko wklęśniętymi i zaopatrzonym w skrócone wcięcie środkowe brzegiem przednim. Żuwaczki mają ząbkowane krawędzie wierzchołkowe, opatrzone dużymi i poprzecznymi listewkami regiony molarne i wyposażone w pędzelki ze szczecinek prosteki. Ostatni człon głaszczków szczękowych jest duży i trochę stożkowaty, zaś wargowych beczułkowaty. Warga dolna ma szeroką bródkę z drobnym punktowaniem wzdłuż krawędzi bocznych i tylnej. Czułki zbudowane są z jedenastu członów, z których trzonek jest rozszerzony, nóżka jest krótsza od członu kolejnego, a trzy lub cztery człony ostatnie formują luźno zestawioną buławkę.
Przedplecze jest nieco poprzeczne, o brzegu przednim pośrodku zaopatrzonym w głębokie, trapezowate wcięcie, kątach przednich równomiernie zaokrąglonych, brzegach bocznych równomiernie łukowatych, kątach tylnych zaokrąglonych do wystających, a brzegu tylnym prawie prostym z lekkim rozszerzeniem pośrodku. Tarczka może być półkolista, odwrotnie trapezowata lub niemal trójkątna, zawsze jednak osiąga duże rozmiary. Pokrywy mają punktowane rzędy i osobno zaokrąglone wierzchołki. Przedpiersie ma wierzchołek nieprzedłużony i styka się z wydatnym zapiersiem, zazwyczaj pozostawiając żeberkowane śródpiersie ukrytym. Panewki bioder tylnej pary są szeroko rozstawione. Odnóża danej pary mają uda od 1,5 do 2,5 raza szersze od goleni, które z kolei mają kąty zewnętrzno-wierzchołkowe zaostrzone, ale nie kolcowate. Stopy mają człony od pierwszego do trzeciego rozszerzone, dwupłatowate, zaopatrzone w poduszeczki z gęsto upakowanych szczecinek, pazurki zaś niezmodyfikowane. Rozszerzone i spłaszczone grzbietobrzusznie trzy początkowe człony stóp tylnej pary są cechą wyróżniającą rodzaj na tle całego plemienia.
Odwłok samca cechuje się dobrze zesklerotyzowanymi genitaliami z tegmenem zaopatrzonym w nieparzysty, długi płat brzuszny o płytko wyciętym szczycie. U samicy długie gonokoksyty są zrośnięte pośrodku i rozszerzone u podstawy.
Ekologia i występowanie Wyciążki to owady saproksyliczne, żerujące na rozmaitych grzybach nadrzewnych (mykofagi), w tym na hubach. C. bifascies notowany jest w chińskiej prowincji Kuangsi jako szkodnik upraw boczniaka ostrygowatego.
Rodzaj ten ma zasięg kosmopolityczny. Najliczniej reprezentowany jest w krainie orientalnej, gdzie stwierdzono ponad 20 jego gatunków. W Polsce występuje tylko wyciążek czarny, który jest w tym kraju owadem rzadkim i spotykanym sporadycznie.
Taksonomia Takson ten po raz pierwszy wprowadzony został w 1792 roku przez Johanna Friedricha Wilhelma Herbsta pod nazwą Strongylus. Nazwa ta została jednak wykorzystana już wcześniej, w 1780 roku, przez Ottona Friedricha Müllera, w związku z czym w 1843 roku Wilhelm Ferdinand Erichson wprowadził dla nową nazwę Cyllodes.
Do rodzaju tego należy około 60 opisanych gatunków, w tym:
Cyllodes accentus Kirejtshuk, 1985 Cyllodes ater (Herbst, 1792) – wyciążek czarny Cyllodes bifascies (Walker, 1859) Cyllodes biplagiatus LeConte, 1866 Cyllodes blackburni (Grouvelle, 1902) Cyllodes literatus (Reitter, 1878) Cyllodes multimaculatus Grouvelle, 1914 Cyllodes nakanei Hisamatsu, 1961 Cyllodes pseudoliteratus Kirejtshuk, 2005 Cyllodes punctidorsum Nakane & Hisamatsu, 1955 Cyllodes quinquemaculatus Liu, Yang & Huang, 2016 Cyllodes ruficeps (Reitter, 1880) Cyllodes scriptum Kirejtshuk, 2005 Cyllodes tigrinus Grouvelle, 1914
Przypisy
Kategoria:Łyszczynkowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1843 roku