thumb|160px|Herb Ostoja, wersja średniowieczna. thumb|160px|Świerczyńsko, Gieski i Truszczanek na mapie Davida Gilly z lat 1802–1803D. Gilly, Special Karte von Südpreussen: mit Allergrösster Erlaubniss aus der Königlichen grossen topographischen Vermessungs-Karte, unter Mitwürkung des Directors Langner, Berlin 1802–1803, arkusz: C4.. thumb|160px|Autograf Józefa Gabriela Świerczyńskiego z 1840 rokuArchiwum Państwowe w Łodzi, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej św. Jakuba w Piotrkowie Trybunalskim, urodzenia, nr aktu/rok: 117/1840.. thumb|160px|Nagrobek Józefa Świerczyńskiego oraz Antoniego Świerczyńskiego, legionisty i oficera WP. thumb|160px|Gmach Ministerstwa Komunikacji zaprojektowany przez Rudolfa Świerczyńskiego. thumb|160px|Willa Rudolfa Świerczyńskiego przy ul. Myśliwieckiej 12 w Warszawie.

Świerczyńscy – polski ród szlachecki pieczętujący się herbem Ostoja, należący do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców)K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839–1845, t. VIII, s. 579., wywodzący się ze ŚwierczyńskaE. Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836–1861, Warszawa 2000, s. 703–704. koło Rozprzy w dawnym powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiegoS. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, Poznań 1926, t. A-O, s. 159–160..

Najstarsze świadectwa źródłowe dotyczące rodu Poniżej wymienione są wybrane świadectwa źródłowe dotyczące Świerczyńskich herbu Ostoja oraz ich wsi gniazdowej.

Najstarsza wzmianka dotycząca wsi Świerczyńsko (de Swirczynsko) pochodzi z 1398 rokuS. Zajączkowski, S.M. Zajączkowski, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku. Część II, Łódź 1970, s. 143..

Najstarsza wzmianka dotycząca Świerczyńskich pieczętujących się herbem Ostoja pochodzi z 1402 roku, z dokumentu, w którym Andrzej, syn Stanisława ze Świerczyńska dowiódł przed Maciejem, kasztelanem rozpierskim, w Rozprzy, że jego herbem rodowym jest Ostoja. W tym dokumencie wymieniono Krzywosąda z Bilanowic (dziś Blanowice) jako tego, który naganił w szlachectwie Andrzeja ŚwierczyńskiegoA. Z. Helcel, Starodawne prawa polskiego pomniki. Tom II, Kraków 1870, s. 140..

W XV wieku obok Świerczyńskich herbu Ostoja dziedziczyli działy w Świerczyńsku także rycerze innych rodów. W źródłach wzmiankowani są: Marek ze Świerczyńska herbu Moszczenica, Paweł ze Świerczyńska herbu Prus i Marcin ze Świerczyńska herbu Wyskota. W roku 1403 wzmiankowany jest także Mikołaj ze Świerczyńska, a w 1411 roku Klemens ze Świerczyńska.

W połowie XV wieku występuje w źródłach Stanisław ze Świerczyńska zwany Świnia. W roku 1460 ożenił się z Jadwigą z Widawy, wdową po Mikołaju Dundzie z Białej. W roku 1466 wziął w zastaw karczmę w Białej od Jana Wierusza BielskiegoT. Stolarczyk, Szlachta wieluńska od XIV do połowy XVI wieku, WTN, Wieluń 2005, s. 66, 69..

W początkach XVI wieku Świerczyńsko w źródłach występuje jako Świerczyńsko Wielkie i Małe. W roku 1550 Marcin Świerczyński zastawił za 60 grzywien swoje dobra w Świerczyńsku u Piotra z Chotowa, koło WieluniaT. Stolarczyk, Szlachta wieluńska od XIV do połowy XVI wieku, WTN, Wieluń 2005, s. 215.. W roku 1552 w księgach poborowych województwa sieradzkiego wymienieni są trzej bracia dziedziczący w Świerczyńsku Małym. Są to: Wojciech (Albertus), Marcin i Jan ŚwiniowieAGAD, Rejestry poborowe woj. sieradzkiego, sygn. 25, k. 133v.. Sygnatariuszem uchwały sejmiku sieradzkiego z roku 1575 był Sebastian ŚwierczyńskiJ. Kobierzycki, Przyczynki do dziejów ziemi sieradzkiej, Warszawa 1915, cz. I, s. 21..

Majątki ziemskie należące do rodu Poniżej wymienione są ważniejsze dobra ziemskie należące do Świerczyńskich herbu Ostoja.

Świerczyńsko, Świerczyńsko Mniejsze, Gieski, Truszczanek, Chwalibogowo, Chwalibogówko, Wiszczelice, Błenna, Dziewczopólko, RudnikJ. Piłatowicz, Świerczyński Rudolf, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. LI, Warszawa–Kraków 2016–2017, s. 338–341., Zakrzew.

Przedstawiciele rodu Adam Świerczyński (zm. po 1650) – dziedzic dóbr w Świerczyńsku Mniejszym, Gieskach i Truszczanku. Sprzedał swoje części w tych wsiach w roku 1650. Jego potomkowie, w XIX wieku, legitymowali się ze szlachectwa przed Heroldią Królestwa Polskiego jako szlachta herbu Ostoja.

Marcin Świerczyński (zm. po 1673) – dziedzic części dóbr w Świerczyńsku Mniejszym. Wymieniony został w rejestrach pogłównego generalnego województwa sieradzkiego w roku 1673AGAD, Rejestry pogłównego generalnego woj. kaliskiego, sieradzkiego, łęczyckiego i brzesko-kujawskiego, sygn. 74, k. 336v..

Antoni Świerczyński (Świrczyński) (1670–1727) – ksiądz katolicki, jezuita, profesor etyki i matematyki w Lublinie, filozofii w Poznaniu i Kaliszu, teologii w Krakowie i we Lwowie, prefekt studiów w Krakowie i Sandomierzu, rektor kolegium jezuitów w Bydgoszczy oraz rektor i mistrz nowicjatu w Krakowie, autor książekA. P. Bieś, Świrczyński Antoni, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. LI, Warszawa-Kraków 2016–2017, s. 614–615.. Jego rodzicami byli – Stanisław Antoni Świerczyński i Katarzyna z PrzeborowskichBiblioteka Kórnicka, PAN, Teki Dworzaczka – Grodzkie i ziemskie > Kalisz > Inskrypcje > XVII/XVIII wiek – 3846 (Nr 157) 1706., dziedzice Chwalibogowa i Chwalibogówka koło WrześniBiblioteka Kórnicka, PAN, Teki Dworzaczka – Grodzkie i ziemskie > Poznań > Inskrypcje > XVII/XVIII wiek – 1467 (Nr 1139 IX) 1700..

Walenty Świerczyński (ur. 1766) – dziedzic Zakrzewa, zastawny posiadacz majątku Kotfin koło Radomska. Był synem Stanisława i Agaty Kaczorowskiej. Ożenił się w 1809 roku z Wiktorią LenczowskąArchiwum Państwowe w Łodzi, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Chorzęcinie, małżeństwa, nr aktu/rok: 14/1809.. Wylegitymowany ze szlachectwa (z herbem Ostoja) w roku 1848.

Antoni Świerczyński (zm. po 1774) – łowczy latyczowski (miał sprawować ten urząd w 1774 roku)A. Gąsiorowski (red.), Urzędnicy podlascy XIV–XVIII wieku. Spisy, Kórnik 1998, s. 168, 236..

Franciszek Świerczyński (zm. po 1779) – dziedzic dóbr Wiszczelice i Błenna. Jego syn Wojciech Rafał (ur. 1779), ożeniony z Justyną Ubysz, dziedziczył majątek Dziewczopólko koło Przedecza.

Wincenty Świerczyński (zm. 1808) – kapitan 3 pułku piechoty wojsk Księstwa WarszawskiegoB. Gembarzewski, Wojsko polskie. Księstwo Warszawskie 1807–1814, Warszawa 1912, s. 66.. Według Stupnickiego poległ podczas oblężenia Saragossy w 1808 rokuH. Stupnicki, Herbarz polski i imionospis zasłużonych w Polsce ludzi wszystkich stanów i czasów: ułożony porządkiem alfabetycznym na podstawie Herbarza Niesieckiego i manuskryptów. Tom III, Lwów 1862, s. 106..

Józef Gabriel Świerczyński (1800–1858) – sędzia prezydujący w Sądzie Policji Poprawczej w Kaliszu, prokurator Sądu Kryminalnego w Lublinie, profesor w gimnazjum gubernialnym w Piotrkowie (wykładał prawo)R. Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808–1831. Słownik biograficzny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977, s. 217., radca kolegialny, członek Deputacji SzlacheckiejA. Kulecka, Urzędnicy Królestwa Polskiego (1815–1915). Materiały do biogramów, Warszawa 2019, s. 2904.. Był synem Franciszka Świerczyńskiego, posesora klucza krzykowskiego ekonomii koronnej wolborskiej i Antoniny z Kamińskich. Ożenił się z Emilią Bayer (Amelią Bajer).

Antoni Jan Świerczyński (ur. ok. 1804) – sekretarz Głównego Urzędu Pocztowego Nadwornego w WarszawieA. Kulecka, Urzędnicy Królestwa Polskiego (1815–1915). Materiały do biogramów, Warszawa 2019, s. 2903.. Był synem Jana i Magdaleny Świerczyńskich, prawnukiem (po mieczu) Wojciecha i Felicjany ze Świeżawskich. Ożenił się z Anielą Kuśmierską. Jego ojciec Jan Świerczyński był archiwistą Trybunału Cywilnego Województwa KaliskiegoArchiwum Archidiecezjalne w Warszawie, Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej Św. Jana Chrzciciela w Warszawie, małżeństwa, nr aktu/rok: 92/1832..

Romuald Józef Julian Świerczyński (1837–1906) – sędzia śledczy, radca stanu, rejent hipoteczny m. Warszawy. Był synem Józefa Gabriela i Emilii Bayer. Ożenił się z Albertyną Bóbr. Zachował się pomnik nagrobny jego rodziny na Starych Powązkach w Warszawie.

Aleksandra Świerczyńska (1842–1898) – założycielka i przełożona pierwszej w Lublinie, prywatnej, wyższej pensji żeńskiej, jednej z pierwszych na ziemiach polskich. Była córką Józefa Gabriela i Emilii Bayer.

Piotr Paweł Świerczyński (ur. 1860) – asystent dyrektora „Cukrowni Ciechanów”. Jego małżonką była Aniela Maria hr. Łubieńska herbu Pomian, córka Piotra i Florentyny z GrzegorzewskichArchiwum Archidiecezjalne w Warszawie, Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej Św. Jana Chrzciciela w Warszawie. Księga zaślubionych 1896-99, nr aktu/rok: 66/1896.A. Boniecki, Herbarz polski, Warszawa 1913, t. XVI, s. 64..

Rudolf Świerczyński (1887–1943) – polski architekt, współtwórca Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, którego był profesorem, a w latach 1931–1934 dziekanemEncyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 859.. Był synem Teodora, właściciela majątku Rudnik (obecnie Piaski Rudnickie) i Heleny z Myszkiewiczów. Zachował się pomnik nagrobny jego rodziny na Starych Powązkach w Warszawie.

Synowie Józefa Makarego Wawrzyńca (1861–1913) i Heleny Anny z Plichtów (1870–1934): Józef (1893–1940), pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, zamordowany w Charkowie, Wincenty (1894–1940), kapitan administracji (artylerii) Wojska Polskiego, zamordowany w Charkowie, Jan (1897–1969), generał brygady Wojska Polskiego, Tadeusz (1904–1978), porucznik kawalerii Wojska PolskiegoW. Rojek, Świerczyński Jan, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. LI, Warszawa-Kraków 2016–2017, s. 337–338..

Zobacz też Herb Ostoja Ród Ostojów (Mościców)

Przypisy

Bibliografia K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839–1845, t. VIII. Polski Słownik Biograficzny, t. LI, Warszawa-Kraków 2016–2017. S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, Poznań 1926, t. A-O. M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego. A. Kulecka, Urzędnicy Królestwa Polskiego (1815–1915). Materiały do biogramów, Warszawa 2019. R. Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808–1831. Słownik biograficzny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977.

Kategoria:Polskie rody szlacheckie Kategoria:Polskie rody rycerskie