Chanuka (hebr. סידרת מטבעות חנוכה, sidrat matbe’ot chanuka) – seria monet, obejmująca izraelskie miedzioniklowe, srebrne i złote monety kolekcjonerskie emitowane przez Bank Izraela w latach 1958–1990, które upamiętniały żydowskie święto – Chanukę. Miały one status legalnego środka płatniczego, a dystrybuowane są przez Israel Coins and Medals Corporation (ICMC). Pierwsza moneta z serii została wybita w 1958 roku.

Emisja serii obejmuje okresy funta izraelskiego (1960–1980), szekla (1980–1985) i nowego szekla (od 1985).

Chanuka Po około dwóch miesiącach od zakończenia Sukot Żydzi obchodzą Chanukę. Nie jest to święto, które pojawia się w Tanachu. W Talmudzie zapisane jest, iż Machabeusze podczas powstania (167–160 p.n.e.) zdobyli Świątynię Jerozolimską. W niej znaleźli jedno naczynie z czystą oliwą, której miało starczyć tylko na jeden dzień palenia się lampy. Ostatecznie lampa paliła się osiem dni. Według Pierwszej i Drugiej Księgi Machabejskiej Chanuka ma upamiętniać odnowienie odprawiania rytuałów świątynnych. Judaizm nie czci zwycięstwa militarnego. Traktuje Chanukę jako symbol cudu bożego, który pozwolił na tak długie palenie się oliwy. Święto trwa osiem dni i każdego zapala się jedną świecę świecznika zwanego Chanukiją, który powinien być ustawiony w oknie, aby każdy mógł dowiedzieć się o cudzie. Narracje syjonistyczna, a później państwowa zaczęły podkreślać militaryzm i odwagę Machabeuszów. Ich powstanie utożsamia się z walką o niepodległość i przeciwstawianiem się okupantowi.

Lista monet w serii Funt izraelski Seria monet z okresu obowiązywania funta izraelskiego obejmuje monety miedzioniklowe oraz srebrne (próby 500 i 750). Wszystkie wybijane były z jednym nominałem (1 ILP w latach 1958–1963, 5 ILP 1972–1973, 10 ILP 1974–1977, 25 ILP w 1978, 100 ILP w 1979). Każda moneta miała odmianę zwykłą i lustrzaną. W przypadku pierwszej monety z serii, z 1958 roku, ciężko jest odróżnić obie odmiany. Prawdopodobnie monety lustrzane i zwykłe były wybijane jednym stemplem. Pierwsze sztuki wykazywały cechy monet lustrzanych, a każde kolejne miały bardziej matowy wygląd. Dwie kolejne monety odbiegają tematycznie od reszty serii. Moneta z kibucem Deganja została wybita na 50. rocznicę powstania kibucu i w celu upamiętnienia kolektywnego osadnictwa w Izraelu. Moneta ta na awersie ma wybitą złą datę kalendarza gregoriańskiego (1960). Poprawną datą powinien być rok 1959, kiedy miała miejsce emisja na Chanukę. Druga odbiegająca tematycznie moneta z 1960 roku dedykowana jest Henrietcie Szold z okazji 100. rocznicy jej urodzin. Moneta z 1961 roku upamiętnia powstanie Machabeuszów, podczas którego zdobyto i poświęcono na nowo Świątynię Jerozolimską, co upamiętniane jest przez Chanukę. Reszta monet z tego okresu na rewersie ma przedstawienie Chanukij z różnych miejsc na świecie, w których mieszkali Żydzi oraz podpis świecznika w języku hebrajskim. Na awersie monet z lat 1962–1963 znajdował się nominał, nazwa waluty w języku hebrajskim, nazwa państwa w językach hebrajskim i arabskim oraz data według kalendarza gregoriańskiego i żydowskiego. Od 1973 roku na awersach pojawiła się również nazwa państwa w języku angielskim. Na monetach z 1976 i 1979 na awersach pojawił się dodatkowo herb Izraela. Moneta z 1976 roku na rewersie miała dodatkowo opis świecznika w języku angielskim.

Mennice: Swissmint – Berno; Drukarnia Rządowa – Jerozolima; Kanadyjska Mennica Królewska – Ottawa; Królewska Mennica Holenderska – Utrecht. Odm.MonetaRok emisjiNominałStopŚrednica (mm)Masa (g)Znak mennicyStempelMennicaNakładNr KrauseWizerunek1 Światło Tory 1958 1 ILP CuNi 32 14 braklustrzany Swissmint5000 KM# 22 AwersRewers2zwykły149 5941 Henrietta Szold 1960 1 ILP CuNi 32 14מlustrzany Królewska Mennica Holenderska3000 KM# 28AwersRewers2brakzwykły16 781AwersRewers1 Kibuc Deganja 1960 1 ILP CuNi 32 14מlustrzany Królewska Mennica Holenderska4702 KM# 32AwersRewers2brakzwykły49 455AwersRewers1 Powstanie Machabeuszów 1961 1 ILP CuNi 32 14מlustrzany Królewska Mennica Holenderska9324 KM# 34AwersRewers2brakzwykły18 801AwersRewers1 Chanukija z Włoch 1962 1 ILP CuNi 32 14מlustrzany Swissmint5941 KM# 38AwersRewers2brakzwykły9560AwersRewers1 Chanukija z Północnej Afryki 1963 1 ILP CuNi 32 14מlustrzany Królewska Mennica Holenderska5412 KM# 42AwersRewers2brakzwykły9928AwersRewers1 Chanukija z Rosji 1972 5 ILP Ag 750 34 20מlustrzany Drukarnia Rządowa22 336KM# 69.2 AwersRewers2✡zwykły74 506KM# 69.11 Chanukija z Babilonii 1973 5 ILP Ag 500 34 20מlustrzany Drukarnia Rządowa44 860KM# 75.2 AwersRewers2✡zwykły94 686KM# 75.11 Chanukija z Damaszku 1974 10 ILP Ag 500 34 20מlustrzany Drukarnia Rządowa58 642KM# 78.2AwersRewers2✡zwykły74 112KM# 78.1AwersRewers1 Chanukija z Holandii 1975 10 ILP Ag 500 34 20מlustrzany Drukarnia Rządowa33 537KM# 84.2AwersRewers2✡zwykły44 215KM# 84.1AwersRewers1 Chanukija ze Stanów Zjednoczonych 1976 10 ILP Ag 500 34 20מlustrzany Drukarnia Rządowa19 989KM# 87.2AwersRewers2✡zwykły24 844KM# 87.1AwersRewers1 Chanukija z Jerozolimy 1977 10 ILP CuNi 34 15מlustrzany Drukarnia Rządowa29 516KM# 91.2AwersRewers2✡zwykły46 106KM# 91.1AwersRewers1 Chanukija z Francji 1978 25 ILP CuNi 34 15מlustrzanyKanadyjska Mennica Królewska22 300KM# 94.2AwersRewers2✡zwykłyDrukarnia Rządowa36 200KM# 94.1AwersRewers1 Chanukija z Egiptu 1979 100 ILP Ag 500 34 20מlustrzany Swissmint19 019KM# 103.2 AwersRewers2✡zwykły31 588KM# 103.1

Szekel Seria monet z okresu szekla obejmuje monety srebrne próby 850. Monety z lat 1980 i 1981 miały jeden nominał (1 ILR), natomiast wybijane w latach 1982–1985 miały już dwa nominały (1 ILR i 2 ILR). Monety jednoszeklowe były wybijane zwykłym stemplem, a dwuszeklowe lustrzanym. Wszystkie miały na rewersie wizerunek świecznika wraz z jego podpisem w języku hebrajskim. Na awersach natomiast wybito nominał, nazwę waluty w językach hebrajskim i angielskim, nazwę państwa w językach angielskim, hebrajskim i arabskim, herb Izraela oraz datę według kalendarza gregoriańskiego i żydowskiego. Na monecie z 1984 roku na rewersie widnieje dodatkowy opis świecznika w języku angielskim oraz daty istnienia obozu Theresienstadt.

Mennice: Swissmint – Berno; Mennica Bawarska – Monachium; Kanadyjska Mennica Królewska – Ottawa; Francuska Mennica Państwowa – Paryż; Mennica Państwowa Badenii-Wirtembergii – Stuttgart. Odm.MonetaRok emisjiNominałStopŚrednica (mm)Masa (g)Znak mennicyStempelMennicaNakładNr KrauseWizerunek1 Chanukija z Corfu 1980 1 ILR Ag 850 30 14,4מlustrzany Kanadyjska Mennica Królewska15 428KM# 110.2AwersRewers2✡zwykły23 753KM# 110.1AwersRewers1 Chanukija z Polski 1981 1 ILR Ag 850 30 14,4מlustrzanyFrancuska Mennica Państwowa11 186KM# 116.2AwersRewers2✡zwykłyMennica Państwowa Badenii-Wirtembergii16 115KM# 116.1AwersRewers1 Chanukija z Jemenu 19821 ILR Ag 8503014,4✡zwykłyFrancuska Mennica Państwowa14 475KM# 123AwersRewers22 ILR3728,8מlustrzanyMennica Państwowa Badenii-Wirtembergii8996KM# 124AwersRewers1 Chanukija z Pragi 19831 ILR Ag 8503014,4✡zwykłyFrancuska Mennica Państwowa12 777KM# 129AwersRewers22 ILR3728,8מlustrzanySwissmint10 894KM# 131AwersRewers1 Chanukija z Theresienstadt 19841 ILR Ag 8503014,4✡zwykłyFrancuska Mennica Państwowa11 004KM# 144AwersRewers22 ILR3728,8מlustrzanySwissmint10 011KM# 145AwersRewers1 Chanukija z Aszkenazu 19851 ILR Ag 8503014,4✡zwykłyFrancuska Mennica Państwowa9460KM# 161AwersRewers22 ILR3728,8מlustrzanySwissmint9225KM# 162AwersRewers

Nowy szekel Seria monet z okresu nowego szekla obejmuje monety srebrne próby 850. Wszystkie monety mają dwa nominały (1 ILS i 2 ILS). Monety jednoszeklowe były wybite zwykłym stemplem, a dwuszeklowe lustrzanym. Na rewersach widnieje wizerunek świecznika wraz z jego podpisem w języku hebrajskim. Na awersach natomiast wybito nominał, nazwę waluty w językach hebrajskim i angielskim, nazwę państwa w językach angielskim, hebrajskim i arabskim, herb Izraela oraz datę według kalendarza gregoriańskiego i żydowskiego.

Mennice: Hiszpańska Mennica Królewska – Madryt; Mennica Bawarska – Monachium; Mennica Państwowa Badenii-Wirtembergii – Stuttgart; Królewska Mennica Holenderska – Utrecht. Odm.MonetaRok emisjiNominałStopŚrednica (mm)Masa (g)Znak mennicyStempelMennicaNakładNr KrauseWizerunek1 Chanukija z Algierii 19861 ILS Ag 8503014,4✡zwykły Mennica Państwowa Badenii-Wirtembergii8227KM# 175AwersRewers22 ILS3728,8מlustrzany8343KM# 176AwersRewers1 Chanukija z Anglii 19871 ILS Ag 8503014,4✡zwykłyMennica Państwowa Badenii-Wirtembergii7810KM# 183AwersRewers22 ILS3728,8מlustrzanyMennica Bawarska8039KM# 184AwersRewers1 Chanukija z Tunezji 19881 ILS Ag 8503014,4✡zwykły Królewska Mennica Holenderska6688KM# 191AwersRewers22 ILS3728,8מlustrzany7110KM# 192AwersRewers1 Chanukija z Persji 19891 ILS Ag 8503014,4✡zwykły Hiszpańska Mennica Królewska6171KM# 205 AwersRewers22 ILS3728,8מlustrzany6282KM# 2061 Chanukija z Koczin 19901 ILS Ag 8503014,4✡zwykły Mennica Państwowa Badenii-Wirtembergii5259KM# 215AwersRewers22 ILS3728,8מlustrzany5383KM# 216AwersRewers

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Serie monet izraelskich