2 Pułk Artylerii Ciężkiej (1920)

2 pułk artylerii ciężkiej (2 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Wiosną 1919 przystąpiono do formowania brygad artylerii dla dywizji piechoty. Brygada składała się z dowództwa, pułku artylerii polowej i pułku artylerii ciężkiej (dywizjon trzybateryjny). Drugi dywizjon pułku artylerii ciężkiej przeznaczony był do rezerwy artylerii Naczelnego Dowództwa.

Dekretem Naczelnego Wodza Wojska Polskiego z 1 września 1919 wyznaczeni zostali dowódcy wszystkich istniejących wówczas ośmiu pułków artylerii ciężkiej. Dowódcą 2 pułku artylerii ciężkiej został ppłk Karol Podonowski. Latem 1920 jego bateria zapasowa stacjonowała w Kielcach.

We wrześniu 1919 w składzie 2 DP Leg. walczyła 1 i 2 baterii 2 pac leg., każda wyposażona w cztery 105 mm armaty włoskie.

Opracowany w październiku plan rozbudowy artylerii do końca 1919 przewidywał, że z dniem 31 grudnia zakończona zostanie organizacja baterii i dowództw formowanych w kraju przez baterie zapasowe pułków artylerii. W okresie od października do końca grudnia 1919 bateria zapasowa 2 pułku artylerii ciężkiej miała wystawić baterie 4, 5, 6 oraz dowództwo II dywizjonu.

Formowanie i walki I dywizjonu W listopadzie 1918 kpt. Tadeusz Bogdanowicz rozpoczął formowanie na Cytadeli w Warszawie „dywizjonu artylerii ciężkiej na Cytadeli”. Już w końcu listopada sformowano 1. i 2 baterię. Dywizjon uzbrojony był we włoskie105 mm armaty. Posiadał też na wyposażeniu poaustriacką 155 mm haubicę wz. 99 i cztery inne działa. W grudniu dywizjon został oficjalnie przemianowany na 3 pułk artylerii ciężkiej. Jednocześnie przystąpiono do formowania II dywizjonu. Zanim jednak pułk osiągnął pełne stany I dyon pod dowództwem kpt. Bizona odszedł do 1 Dywizji Piechoty Legionów i zmienił nazwę na 1 pułk artylerii ciężkiej, a po dwóch tygodniach oddział otrzymał nazwę 2 pułk artylerii ciężkiej Legionów, a dowództwo nad nim objął ppłk Karol Podonowski. Jednocześnie dotychczasowy II dywizjon został przemianowany na I/2 pac. Uzbrojony był we włoskie działa o kal. 105 i 155 mm. Przystąpiono też do formowania II dywizjonu. W Radomiu powstała bateria zapasowa pułku. 1 czerwca 1919 I/2 pac przegrupował się do Łomży. Tu przystąpiono do formowania 3 baterii. Otrzymała ona dwie austriackie 150 mm haubice wz. 80. Pod koniec czerwca bateria ta odeszła do Radomia, natomiast na jej miejsce przydzielono, sformowaną w Przemyślu, a działającą we Lwowie baterię pozycyjną por. Dziubińskiego. Na przełomie lipca i sierpnia przybyła pod Mińsk Litewski 2 bateria. Wspierała ona 2 Dywizję Piechoty Legionów w walce o to miasto. 9 sierpnia do Mińska dotarło dowództwo dywizjonu wraz z 1 baterią. Będąc w ciągłej walce, obie baterie miały swój udział w zdobyciu Borysowa i osiągnęły linię Berezyny. W kolejnych dniach, do 7 października dywizjon wspierał piechotę odpierającą silne kontrataki nieprzyjaciela. Obie baterie odniosły szereg sukcesów niszcząc lub uszkadzając kilka samochodów pancernych oraz pociąg pancerny. 15 listopada w skład dywizjonu weszła bateria pozycyjna „Andrzej” uzbrojona w zdobyczne dwa działa 3-calowe i dwa działa 6-calowe.

20 grudnia dywizjon przewieziony został do Radomia celem reorganizacji. Tam 1. i 2 bateria otrzymała 105 mm armaty włoskie, a 3 bateria – 100 mm haubice austriackie wz. 14. Ta ostatnia z powodu braku koni nie była zdolna do działań. Dywizjon pozostawał w Radomiu do końca marca 1920.

Na początku czerwca I/2pac (bez 3 baterii) przybył nad Berezynę z zadaniem wsparcia piechoty w czasie powstrzymania ofensywy sowieckiej. 1 bateria zajęła stanowiska koło folwarku Żabinki, a 2 bateria w okolicach Osowa. Z tych stanowisk przez miesiąc zwalczano artylerię i gniazda karabinów maszynowych nieprzyjaciela.

4 lipca ruszyła kolejna ofensywa wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego. Trzy dni później dywizjon walczył na bliskich odległościach odpierając ataki przeciwnika. Na tym etapie walk uniknięto strat w sprzęcie i w ludziach. Sytuacja na froncie była jednak katastrofalna i dywizjon rozpoczął działania opóźniające. Podczas odwrotu, w ciągu zaledwie 23 godzin przebył 150 km, co okupiono stratą 7 koni padłych z wysiłku.Ostatecznie 5 sierpnia dywizjon znalazł się w rejonie Małkini. Tu dywizjon, wbrew pierwotnym rozkazom, nie zdecydował się na porzucenie ciężkiego sprzętu, a kpt. Bogdanowicz, przekonał dowództwo 2 Dywizji Piechoty Legionów i poprowadził oddział okrężną drogą przez Nur na drugi brzeg Bugu. Wkrótce baterie zajęły stanowiska ogniowe na zachodnim brzegu Wisły z zadaniem wspierania ogniem 3 pułku piechoty Legionów.

W tym samym czasie 3 bateria nadal znajdowała się w Radomiu. Z braku rozkazów, dowódca baterii ppor. Czapski podjął samodzielną decyzję udania się do Warszawy i tym sposobem bateria uczestniczyła w ostatniej fazie walk o Stolicę.

Dywizjon w okresie bitwy warszawskiej pozostawał w odwodzie Naczelnego Wodza. Dopiero 20 sierpnia baterie 1. i 2 wspierały swoim ogniem działania piechoty w rejonie Wojsławice–Hrubieszów. 29 sierpnia, w rejonie Uchani 2 bateria walczyła z kozakami Budionnego. Za swoją postawę w tym boju dowódca 2 baterii został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, a obsługi – Krzyżami Walecznych.

Po przewiezieniu koleją na północ, działający już w pełnym składzie, dywizjon uczestniczył w pościgu za nieprzyjacielem. Ostatecznie, 12 października odzyskano Mołodeczno, a zwiady bateryjne działały głównie jako pododdziały kawalerii. Baterie ogniowe natomiast kilkakrotnie ostrzeliwały straże tylne bolszewików.18 października zawieszenie broni zastało dywizjon w Wilejce i Kuczeńcach, gdzie zakończył się jego szlak bojowy. W okresie zimowo wiosennym dywizjon kwaterował w Budomli, a potem w Perstum.

Rozkazem dowódcy 2 Dywizji Piechoty Legionówi z 16 listopada 1920 dywizjon przemianowany zostaje w 2 dywizjon artylerii ciężkiej Legionów, a 11 grudnia, rozkazem dowódcy dywizji nr 313/org. przemianowany na I dywizjon 10 pułku artylerii ciężkiej.

Obsada personalna 2 pułku artylerii ciężkiej StanowiskoStopień, imię i nazwiskoOkresUwagidowódca pułkuppłk Karol Podonowski dowódca I dywizjonukpt. Tadeusz Bogdanowiczpo por. Adam Machnowskibył VI 1920– adiutant dywizjonupor. Michał Kułakowskibył 1 VI 1919–por. Adolf Schiffmanbył VI 1920–oficer zwiadowczypor. Roman Badiorbył 1 VI 1919–oficer łącznościpchor. Michał Kułakowskibył 1 VI 1920–oficer kasowyppor. Karol Milenikbył 1 VI 1919–oficer prowiantowypchor. Edward Goldbył 1 VI 1919–lekarzppor. Śniegowskibył 1 VI 1919–lekarz weterynariippor. Gliwabył 1 VI 1919– dowódca 1 bateriipor. Adam Machnowskibył 1 VI 1919–ppor. Bolesław Dziubińskibył VI 1920– oficerpor. Borkowskibył 1 VI 1919–por. Konstanty Wieczorekbył VI 1920– oficer młodszyppor. Hillbył 1 VI 1919–ppor. Mieczysław Przybylskibył VI 1920– oficer młodszyppor. Jeziorowskibył 1 VI 1919–pchor. Jerzy Dormusbył VI 1920– dowódca 2 bateriipor. Żyborskibył 1 VI 1919–por. Stanisław Królikiewiczbył 1 VI 1920 oficerpor. Andrzejewskibył 1 VI 1919–ppor. Władysław Zahorskibył VI 1920– oficer młodszyppor. Witkiewiczbył 1 VI 1919–ppor. Władysław Jeziorowskibył VI 1920– oficer młodszyppor. Wieczorekbył 1 VI 1919–ppor. Władysław Jastrzębskibył VI 1920–dowódca 3 baterii (pozycyjna)por. Bolesław Dziubińskidowódca 3 bateriippor. Czapskiprzem. na 4 bateriębateria Andrzejpor. Andrzejewskidowódca II dywizjonukpt. Józef Kapciukkpt. Bizońbył 1918por. Wachowiczbył 1918por. Żyborskibył 1918ppor. Piotrowskibył 1918

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

P Kategoria:Oddziały 2 Dywizji Piechoty Legionów Kategoria:Polskie jednostki artylerii rozwiązane w 1920