thumb|240px|Skrzyżowanie z ul. Łódzką około 1917 r.
Ulica Gliniana – ulica położona we Wrocławiu na osiedlu Huby, w dawnej dzielnicy Krzyki. Ulica ma 1003 m długości w ramach kategorii dróg gminnych. Oprócz tego obejmuje działki o statusie drogi wewnętrznej. Biegnie od skrzyżowania z ulicą Ślężną i Dyrekcyjną, do ulicy Hubskiej. Ulica przebiega przez obszar wpisany do gminnej ewidencji zabytków pod pozycją Huby i Glinianki, którego historyczny układ urbanistyczny podlega ochronie (z wyjątkiem odcinka od ulicy Ślężnej do ulicy Borowskiej). Ponadto przy ulicy i w najbliższym otoczeniu znajdują się obiekty wpisane do gminnej ewidencji zabytków oraz ujęty w rejestrze zabytków kościół św. Henryka z ogrodzeniem frontowym.
Historia Historia ulicy wiąże się z lokacją wsi Glinianki dokonaną przez radę Wrocławia w 1346 r. na terenach dawnych pastwisk komunalnych. Założona wieś stanowiła własność miasta i reprezentowała typ podmiejskich osad zagrodowo-warzywniczych (warzywniczo-sadowniczych). Początkowo stosowano do niej nazwę Nowa Wieś (Neudorf) koło Glinianek, którą następnie zmieniono na Glinianki (Lehmgruben). Nazwa ta używana była już w 1353 r. W 1562 r. wieś liczyła 25 zagród, w 1825 r. było tu 61 zagród, a przed włączeniem do miasta było 95 zagród. Wieś miała wówczas mieszkańców i 5 działek o charakterze wiejskim, a 27 miejskim. Droga prowadząca przez wieś miała kręty przebieg i nigdy nie była publicznym gościńcem. Początkowo zabudowa istniała tylko po jej stronie południowej, a nieregularny przebieg wynikał z narastania na wygonie od połowy XVI wieku nowych gospodarstw zagrodniczych i chałupniczych, zajmujących ulicę poza głównym rzędem zabudowań. Istniejące tu domy długo miały półwiejski charakter. Częściowa regulacja przebiegu ulicy oraz stopniowa zmiana charakteru osady następowała po włączeniu tego obszaru w granice miasta, co miało miejsce w 1868 r. Na bazie drogi przebiegającej przez opisaną wieś powstała ulica o charakterystycznym, krętym przebiegu, uregulowanym tylko częściowo.
Teren pomiędzy ulicą Glinianą a Suchą, Borowską i Gajową nazywany był Polami Stawowymi (Teichäcker). Nazwa ta pochodziła od stawu rybnego istniejącego jeszcze w XVI wieku. Przed włączeniem do miasta tego obszaru wytyczono ulice: Dyrekcyjną, Joannitów i Jana Władysława Dawida, zgodnie z planem Alfreda von Scholtza z 1859 r. Po wspomnianym wyżej włączeniu Glinianek do miasta w 1868 r. rozpoczął się od lat 90. XIX wieku proces powstawania przy ulicy zabudowy o charakterze miejskim. Nieco wcześniej powstawała już zabudowa na terenie wspomnianych Pól Stawowych w rejonie wymienionych ulic, kształtująca pierzeję północą ulicy Glinianej na omawianym odcinku. I tak w 1883 r. zbudowano katolicki kościół pw. św. Henryka, w 1890 r. szkołę elementarną, w 1892 r. szpital dziecięcy św. Anny, a w 1901 r. otwarto pierwsze miejskie ogródki działkowe. Natomiast po stronie południowej i po obu stronach ulicy na odcinku za Polami Stawowymi powstała pierzejowa zabudowa ciągła z kamienicami. Gęsta zabudowa kamienicowa powstała również w rejonie ulic Ślężnej i Borowskiej. Opisana zabudowa powstawała sukcesywnie. I tak pierwsza zabudowa miejska przy ulicy Glinianej powstała przed 1871 r. przy wschodnim krańcu ulicy, gdzie zbudowanych było 11 domów, przy ulicy Borowskiej od Glinianej do Wesołej – 17 domów, oraz pojedyncze domy przy ulicy Glinianej. W latach 1871–1880 przy tej ulicy zbudowano kolejne 4 kamienice, a w latach następnych kolejne 8 budynki. W latach 1900–1910 natomiast powstało przy tej ulicy kolejnych 31 kamienic.
W roku 1889 przy ulicy Glinianej 47/49 otwarty został dom wychowawczy dla osieroconych dzieci imienia Maryi Wspomożycielki (Mariahilf). Placówka powstała z inicjatywy i fundacji hrabiny Eleonory Stolberg. Zakupiono tu działkę i zbudowano dom z przylegającym niewielkim kościółkiem pod tym samym wezwaniem. Patronat nad domem sprawował wrocławski biskup Georg Kopp. Współcześnie budynek nie istnieje.
Innym historycznym już obiektem przy ulicy Glinianej był budynek, stanowiący własność Katedry Wrocławskiej, w którym mieściła się szkoła prac ręcznych i zabaw. W 1918 r. budynek przeznaczono na ochronkę i sierociniec prowadzony przez siostry od św. Wincentego, a od lat 30. XX wieku działający już jako państwowy. Ten budynek również nie istnieje.
Zachował się natomiast budynek przy ulicy Glinianej 22. Został on zbudowany w 1890 r. z fundacji hrabiny Anny von Saurma-Jeltsch, a przeznaczono go na szpital dziecięcy imienia św. Anny prowadzony i utrzymywany przez Śląskie Stowarzyszenie Rycerzy Maltańskich. Po zakończeniu I wojny światowej placówkę przekształcono na szpital ogólny, a po II wojnie światowej do lat 70. XX wieku prowadzono tu szpital kobiecy.
W latach 1890–1893 zbudowano, według projektu z 1889 r. Josepha Ebersa, w tej części miasta pierwszy katolicki kościół pod wezwaniem św. Henryka. Z inicjatywą jego budowy wystąpił biskup Heinrich Förster, a uzasadnieniem potrzeby budowy świątyni był gwałtowny wzrost liczby mieszkańców nowo powstającego osiedla. Nowa parafia została zatwierdzona 9 września 1893 r. Sama świątynia uzyskała neogotycką formę. Obok kościoła powstała, również w neogotyckim stylu plebania, która nie przetrwała do dziś.
Już przed II wojną światową ulicą Glinianą przebiegały linie tramwajowe. Pod koniec lat 30. XX wieku przebiegała tędy linia 6, w ramach której tramwaje kursowały z Tarnogaju w kierunku ulicy Hugona Kołłątaja i dalej ulicą Lotniczą do Pilczyc.
W rejonie osiedla Huby pod koniec II wojny światowej, podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r., prowadzone były działania wojenne. Pierwsze pociski w rejonie kościoła św. Henryka spadły już 28 stycznia 1945 r., 19 lutego zniszczeniu uległy witraże, 21 lutego uszkodzeniu uległy wieże kościoła, a 23 marca zniszczeniu uległo prezbiterium, zakrystia i plebania. Pod koniec lutego 1945 r. wysiedlono z tych okolic mieszkańców oraz spalono część zabudowy. Front dotarł do ulicy Przestrzennej (Goethego), równoległej i położonej na południe od ulicy Glinianej, około 25–26 marca 1945 r. W wyniku tych działań znaczna część zabudowy uległa zniszczeniu, choć niektórzy autorzy publikacji wskazują, że w tym rejonie miasta bardzo dużo zniszczeń było wynikiem podpaleń dokonanych przez żołnierzy Armii Radzieckiej dokonanych po zdobyciu tego obszaru, w szczególności przy ulicy Glinianej wzniecono pożar trwający od 11 maja 1945 r. Zniszczeniu uległa także szkoła, która istniała u zbiegu ulicy Glinianej i Wapiennej.
Odbudowę i nową zabudowę w tej części miasta rozpoczęto w latach 50. XX wieku i kontynuowano w latach 60. XX wieku w ramach budowy osiedla mieszkaniowego „Huby”. Na północ od ulicy Kamiennej, gdzie część zabudowy została zachowana, w ramach budowy osiedla Huby, oprócz typowych bloków wolnostojących z prefabrykatów, budowano także budynki w zabudowie plombowej. W 1960 r. oddano pierwszych 488 mieszkań przy ulicach Glinianej, Borowskiej i Łódzkiej. Od 1948 r. aż do lat 60. XX wieku sukcesywnie trwały prace nad obudową kościoła św. Henryka, który wyszedł z działań wojennych zniszczony w około 60 procentach. Później od początku lat 70. XX wieku prowadzono budowę nowej plebanii przy kościele św. Henryka, którą zakończono w 1975 r. Zabudowę ulicy uzupełniają budynki współczesne z lat 90. XX wieku i późniejszych. Między innymi przy skrzyżowaniu z ulicą Ślężną po stronie południowej ulicy Glinianej od 2011 r. do maja 2012 r., na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 2009 r., prowadzono inwestycję polegającą na budowie Hoteli Premiere Class i Campanile. Dla tej budowy inwestorem była firma Warimpex Finanz- und Beteiligungs AG, za projekt architektoniczny odpowiadało biuro Impressio z Wrocławia, a aranżację wnętrz hotelowych przygotował Patrick Jouin, znany francuski designer i architekt wnętrz. Natomiast przy skrzyżowaniu z ulicą Borowską po stronie północnej ulicy Glinianej w grudniu 2017 r. rozpoczęto budowę budynku Starter III, którą zakończono w styczniu 2020 r. Inwestorem była firma Dolnośląskie Inwestycje, a projekt opracowało biuro AP Szczepaniak. Budowa realizowana była na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 2017 r. W czerwcu 2006 r. rozpoczęto program przebudowy pomieszczeń w budynku przy ulicy Glinianej 20-22 z przeznaczeniem na utworzenie Powiatowego Urzędu Pracy, który zakończył się w grudniu 2015 r. Ponadto od listopada 2008 do stycznia 2010 r. zrealizowano, w ramach programu rewitalizacji wrocławskich kamienic "100 Kamienic", rewitalizację budynku przy ulicy Glinianej 38 i Gajowej 25, w październiku i listopadzie 2011 r. przebudowano siedzibę Rady Osiedla Huby przy ulicy Glinianej 55/2-3.
Nowa zabudowa powojenna zmieniała także część powiązań drogowych. Przykładowo powiązanie z ulicą Glinianą straciła ulica Wapienna, której północny odcinek został zlikwidowany. Także budowa bloków mieszkalnych przy ulicy Wesołej i Przestrzennej spowodowały przerwanie biegu ulicy Ciepłej zrywając z wymienionymi ulicami połączenie drogowe ulicy Glinianej poprzez tę ulicę.
Również sama ulica w XXI wieku została zmodernizowana i przebudowana, także w połączeniu z powiązanymi drogami. Między innymi zrewitalizowano torowiska tramwajowe w ulicy Hubskiej (lata 2009–2011) oraz zbudowano nowe w tej ulicy w kierunku północnym, zmieniając układ powiązań komunikacyjnych z ulicą Glinianą (lata 2016–2020).
Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Lehmgrubenstrasse, do 1945 r. Gliniana, od 1945 r.
Niemiecka nazwa ulicy Lehmgrubenstrasse nawiązywała do nazwy osiedla Lehmgruben, dziś Glinianki, powstałego w miejscu dawnej wsi, włączonego do miasta w 1868 r. Obie nazwy, niemiecka i polska, nawiązują do miejsca, w którym wydobywano glinę. W tłumaczeniu niemieckiej nazwy Lehm oznacza glinę, a Lehmgruben oznacza dół glinny (miejsce wydobywania giny). Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Wrocławia i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.12.1945 r.
Układ drogowy Do ulicy Glinianej przypisana jest droga gminna o długości (numer drogi 105821D, numer ewidencyjny drogi G1058210264011), a oprócz tego działki o statusie drogi wewnętrznej – odpowiednio działka 13 m i sięgacz 52 m. Biegnie od skrzyżowania z ulicą Ślężną i Dyrekcyjną, do ulicy Hubskiej. Ulica ma charakterystyczny, kręty przebieg i obejmuje odgałęzienia jezdni do ulicy Gajowej i Łódzkiej.
Ulica łączy się z następującymi drogami kołowymi: + Drogi powiązane Powiązanie kierunek Droga Fotografia Opis skrzyżowanie6px sygnalizacja świetlna ↑ kontynuacjadeptak, dalej sięgacz ulica Studzienna 160px brak połączenia drogowego ulica Ślężnaw kierunku południowym:torowisko tramwajoweklasy głównejdo 31.12.2019 r.: w kierunku północnym (zakaz wjazdu):klasy zbiorczej 160px ul. Ślężna, w lewo ul. Gliniana → 15px ulica Dyrekcyjnatorowisko tramwajowedo 31.12.2019 r.: 160px na pierwszym planie ul. Dyrekcyjna, w lewo przed hotelem ul. Gliniana skrzyżowanie6px sygnalizacja świetlna ← → 15px ulica Borowskaw kierunku północnym: torowisko tramwajoweklasy zbiorczejulica śródmiejska 160px autobus na ul. Glinianej, tramwaj skręcający z ul. Borowskiej skrzyżowanie → 15px ulica Joannitówklasy dojazdowej 160px w prawo 15px ← ulica Ciepła w lewo skrzyżowanie → 15px ulica Gliniana (odnoga do ulicy Gajowej w ramach działki nr 33/2, AM-18, obręb Południe) 160px na wprost(widok z ul. Łódzkiej) 15px ← ulica Łódzka 160px na wprost(widok z odnogi ul. Glinianej) skrzyżowanie 15px ← → 15px ulica Gajowa 160px ul. Gajowa na wprostul. Gliniana po lewej i po prawej włączenie do drogi publicznej ← sięgacz ulicy Glinianejdroga wewnętrzna 160px widok z sięgacza skrzyżowanie6px sygnalizacja świetlna 15px ← → 15px ulica Hubskatorowisko tramwajowedo 1.10.2018 r. (2019 r.): 25px DW 395 160px widok z ul. Glinianej, poprzeczna: ul. Hubska
thumb|160px|Odnoga ul. Glinianej do ul. Gajowej
Drogi przypisane do ulicy