Ignacy Daum

Ignacy Daum ps. „Michał”, „Zygmunt”, „Ignacy”, „Otto” (ur. 17 października 1869 w Kaliszu, zm. 15 marca 1932 w Saint-Claude) – polski lekarz, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.

Życie i działalność Ukończył szkołę średnią w Kaliszu, a następnie podjął studia na Uniwersytecie WarszawskimWładysław Pobóg-Malinowski, Daum Ignacy (1869-1932), Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 456–457.. Tam związał się z patriotycznymi kręgami radykalnie i socjalistycznie nastawionej młodzieży, Za swoją aktywność został w 1893 wydalony ze studiów z tzw. „wilczym biletem”, czyli zakazem studiowania na wszystkich uczelniach w Rosji. W l. 1893–1894 mieszkał w Kaliszu pod nadzorem policji. Po uzyskaniu zgody władz wyjechał do Paryża gdzie rozpoczął studia medyczne na Sorbonie. Był jednym z wybitniejszych przedstawicieli organizacji studenckiej „Spójnia”Stanisław Kalabiński, Daum Ignacy (1869-1932), Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1, Warszawa 1978, s. 400–401.. Związał się także z lokalną sekcją Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich (ZZSP) kierowaną przez Kazimierza KeIles-Krauza – pod którego silnym wpływem pozostawał. W l. 1895–1899 był kasjerem paryskiej sekcji ZZSP. Na przełomie 1899/1900 wziął udział w ostatnim Zjeździe ZZSP w Zurychu, gdzie organizację tę włączono do Polskiej Partii Socjalistycznej jako jej oddział zagraniczny. Studia medyczne ukończył broniąc w 1899 pracę dyplomową pt. Traitement abortif de la blennorrhagie chez l’homme (Intensywne leczenie rzeżączki u mężczyzn)Cataloue Sudoc – Ignace Daum..

W 1900 powrócił do kraju i rozpoczął pracę jako lekarz w kopalni „Kazimierz” w Zagłębiu DąbrowskimJerzy Pająk, Daum Ignacy (1869-1932), Świętokrzyski Słownik Biograficzny, t. 2, Kielce 2009, s. 101–102.. Podjął też działalność w PPS, wspomagając organizację strajku górników w lutym 1900. Zagrożony aresztowaniem wiosną 1902 wyjechał do Warszawy. W kwietniu 1902 został aresztowany za udział w manifestacji w Alejach Ujazdowskich i skazany na 4 tygodnie aresztu na ratuszu. Od września 1902 do grudnia 1903 pracował w szpitalu praskim w Warszawie. Od grudnia 1903 kierował pracami Warszawskiego Komitetu Robotniczego PPS koordynując prace na terenie gub. warszawskiej i płockiej. W tym czasie poświęcał szczególnie dużo uwagi na agitację wśród robotników i pracowników Kolei Nadwiślańskiej. Aresztowany ponownie 23 marca 1904, przez kilka miesięcy był więziony w Cytadeli Warszawskiej.

Po zwolnieniu w lipcu 1904 przeniósł się do Wierzbnika na stanowisko lekarza fabrycznego w Starachowickich Zakładach Górniczych. Należał wówczas do tzw. czwórki kierowniczej pełniącej rolę OKR w radomskim okręgu PPSJerzy Pająk, Konspiracyjne życie polityczne w Staropolskim Okręgu Przemysłowym 1882-1904, Kielce 1994, s. 100, 110, 117, 130, 164, 185, 186, 190, 196, 244.. Kierował pracami Lokalnego Komitetu Robotniczego PPS w Starachowicach., prowadząc ożywioną działalność agitacyjną zwłaszcza na jesieni 1905 po ogłoszeniu przez carat manifestu konstytucyjnego. Współpracował wówczas ze Stanisławem Jędrzejewskim, Marianem Malinowskim oraz z Ignacym Boernerem, prowadzącym podobną działalność w sąsiednim Ostrowcu. Uczestniczył również w działalności Organizacji Techniczno-Bojowej PPS, organizując jej liczne akcje na swoim terenieJerzy Pająk, Organizacje bojowe partii politycznych w Królestwie Polskim 1904-1911, Warszawa 1985, s. 75.. 24 grudnia 1905 zorganizował i kierował tzw. Republiką Starachowicką podczas której zlikwidowano w osadzie i okolicach władzę rosyjską. Podczas pacyfikacji przez karną ekspedycję rosyjską pod dowództwem gen. Riazina Starachowic, Wierzbnika i Wąchocka ukrył się. Następnie poszukiwany przez policję wyjechał do Warszawy, gdzie 20 stycznia 1906 został aresztowany. Początkowo więziono go w Radomiu, a następnie w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. W trakcie dziesięciomiesięcznego śledztwa, podczas którego był torturowany nie załamał się i nikogo nie wydał. Dwukrotnie sądzony za kierowanie starachowicką PPS i dokonanie szeregu akcji terrorystycznych. Dla braku dowodów winy zarówno w pierwszym, jak i w drugim procesie w lecie 1906 został uniewinniony. Ostatecznie minister spraw wewnętrznych w wyniku zabiegów rodziny pozostawił do wyboru albo zesłanie na 3 lata do guberni archangielskiej albo przymusowy wyjazd za granicę również na 3 lata.

Po dwudziestomiesięcznym więzieniu w grudniu 1907 udał się na emigrację do FrancjiTimothy Snyder,Nationalism, Marxism, and Modern Central Europe: A Biography of Kazimierz Kellez-Krauz 1872-1905, Oxford 2018, Biographical Steches, p. 264.. Tam pracował jako lekarz najpierw w Paryżu, a następnie przez rok w Detroit w USA. Po powrocie do Francji osiadł na prowincji w Jura, kolejno w Ain, Dortanie, a od 1918 w Saint-Claude w departamencie Jura. Uczestniczył także w działalności miejscowej sekcji Francuskiej Partii Socjalistycznej w Lons-le-Saunier. Od 6 lutego 1921 był członkiem Komitetu Centralnego tej partii, reprezentując umiarkowany nurt w tej partiiDAUM Ignace – Le Maitrone. Dictionnaire biographique mouvement ouvier mouvement social.. W okresie międzywojennym działał także w Lidze Praw Człowieka. Był także głównym inicjatorem powołania Uniwersytetu Ludowego w Saint-Claude.

Rodzina Pochodził z bogatej mieszczańskiej rodziny żydowskiej mieszkającej w Kaliszu, pierwotnie nosił imię Izaak. Syn Jakuba. W grudniu 1904 ożenił się z Marią z Burczyńskich, również działaczką PPS.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości z Mieczami – 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”Zarządzenie o nadaniu Krzyża Niepodległości z mieczami, Krzyża Niepodległości oraz Medalu Niepodległości ().

Przypisy

Bibliografia Władysław Pobóg-Malinowski, Daum Ignacy (1869–1932), Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 456–457. Stanisław Kalabiński, Daum Ignacy (1869–1932), Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1, Warszawa 1978, s. 400–401. Jerzy Pająk, Daum Ignacy (1869–1932), Świętokrzyski Słownik Biograficzny, t. 2, pod red. Jerzego Szczepańskiego, Kielce 2009, s. 101–102.

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Paryskiego Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polonia we Francji Kategoria:Francuscy socjaliści Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani ze Starachowicami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Urodzeni w 1869 Kategoria:Zmarli w 1932