Kardynałek żółtodzioby (Paroaria capitata) – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae), występujący w centralnej Ameryce Południowej. W latach trzydziestych XX w. został sztucznie zasiedlony na kilku wyspach archipelagu Hawajów. Zwykle wyróżnia się dwa podgatunki. Ze względu na atrakcyjny wygląd i melodyjny głos jest chętnie hodowany w niewoli. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern).
Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku – na podstawie holotypu pochodzącego z Corrientes w Argentynie – dokonali francuscy ornitolodzy Alcide d’Orbigny i Frédéric de Lafresnaye w 1837 roku, nadając mu nazwę Tachyphonus capitatus. Kardynałek żółtodzioby razem z kardynałkiem czarnouchym, kardynałkiem rdzawoczelnym i kardynałkiem czarnogardłym był zaliczany do osobnego rodzaju Coccopsis. Jest najbliżej spokrewniony z kardynałkiem czarnogardłym. Obecnie zwykle wyróżnia się dwa podgatunki P. capitata: P. c. capitata (d’Orbigny & Lafresnaye, 1837) P. c. fuscipes Bond & Meyer de Schauensee, 1939. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje kardynałka żółtodziobego za gatunek monotypowy.
Morfologia Niewielki ptak o średnim, dosyć grubym i lekko zaokrąglonym dziobie, obie szczęki tego samego żółtego przechodzącego w pomarańczowy koloru. Głowa lekko spłaszczona, cała czerwona podobnie jak policzki, okolice wąsów i kantarek. Gardło czarne ze śliniaczkiem w kształcie trójkąta, zwężającym się aż do górnej części piersi. Szyja, piersi i brzuch białe z lekko ciemniejszym obszarem spodu brzucha i podbrzuszem. Górna część karku biała, przechodząca w dolnej części w kolor czarniawy. W takim samym kolorze skrzydła, grzbiet i ogon. Skrzydła z czarnymi obrzeżami lotek czarniawe z czarnymi brzegami. Nogi różowo-pomarańczowe. Obie płcie wybarwione tak samo. Osobniki młodociane są podobne do dorosłych, różnią się kolorem upierzenia głowy. Zamiast koloru czerwonego ich głowa ma kolor pomarańczowy z wyraźnie brązowym odcieniem. Długość ciała 16,5 cm, masa ciała 17–24,5 g.
Zasięg występowania Kardynałek żółtodzioby występuje na terenach położonych do wysokości 500 m n.p.m. Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 2,78 mln km². Poszczególne podgatunki występują: P. c. capitata – w południowej Brazylii (w stanach Mato Grosso, Mato Grosso do Sul i Rio Grande do Sul, sporadycznie spotykany jest jeszcze dalej na wschód), we wschodniej Boliwii (w departamencie Santa Cruz w części bezpośrednio przylegającej do Brazylii), w Paragwaju, północnej Argentynie (od prowincji Salta, Formosa i Corrientes na południe po zachodnią część Córdoby i północną część prowincji Buenos Aires) oraz w skrajnie północno-zachodnim Urugwaju, P. c. fuscipes – we wschodniej części departamentu Tarija w południowo-wschodniej Boliwii. Jest gatunkiem osiadłym. W latach trzydziestych XX w. kardynałek żółtodzioby został sztucznie zasiedlony na kilku wyspach archipelagu Hawajów.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są bagna z krzewami i drzewami, zalane łąki, brzegi zbiorników wodnych: jezior, stawów i rzek. Spotykany jest także w pobliżu osiedli ludzkich i na obrzeżach podmokłych terenów rolniczych. Żywi się roślinnością (nasiona, jagody, młode pędy) i owadami, które podejmuje bezpośrednio z ziemi. Na terenach bliskich zamieszkania ludzi żywi się odpadkami i resztkami pożywienia człowieka. Występuje zazwyczaj w parach, czasami w niewielkich rodzinnych grupach oraz małych stadach. W okresie pozalęgowym spotykany jest także w większych stadach.
Rozmnażanie Sezon lęgowy trwa od września do marca. Gniazda w kształcie miseczek są umieszczane w gałęziach drzew i krzewów na wysokości 1,4–3,6 m. Gniazdo zbudowane jest z włókien roślinnych, wyścielone korzonkami i włosiem. Spotykane są w nich 3–4 jaja o kolorze zielonkawo-ochrowym lub kremowym z ciemniejszymi lub szarawymi plamkami. Brak dalszych szczegółowych danych.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN kardynałek żółtodzioby jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2004 roku. Wcześniej był zaliczany do kategorii Lower Risk/Least Concern. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.
Filatelistyka Wizerunek kardynałka żółtodziobego znajduje się na dwóch znaczkach pocztowych – wydanym w 1994 roku w Paragwaju o nominale 150 guaraní z okazji Philatelic Exhibitions Parafil 94 oraz znaczku o nominale 5 peso wydanym na Kubie w 2017 roku z okazji Expo Internacional de filatelia 2017 w Brazylii.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Tanagrowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1837 roku Kategoria:Taksony opisane przez Alcide’a d’Orbigny’ego Kategoria:Taksony opisane przez Frédérica de Lafresnaye Kategoria:Fauna Argentyny Kategoria:Fauna Boliwii Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Paragwaju Kategoria:Fauna Urugwaju