Jerzy Tyc (ur. 24 listopada 1967, zm. w lecie 2025 na wschodniej Ukrainie) – polski wojskowy i działacz społeczny o profilu prorosyjskim. Był założycielem Stowarzyszenia Kursk, które zajmowało się konserwacją i restauracją radzieckich pomników wojennych i cmentarzy wojskowych w Polsce. Zginął walcząc jako ochotnik w Siłach Zbrojnych Federacji Rosyjskiej podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej, gdzie służył pod pseudonimem „Zygmunt”.
Życiorys Młodość i służba w Wojsku Polskim Urodził się 24 listopada 1967 roku. Według Tyca, jego matka, Helena Tyc, została uratowana przez radzieckiego żołnierza zimą 1945 roku, gdy miała 13 lat. Żołnierz ten miał wyciągnąć ją z płonącego domu podpalonego przez wycofujące się wojska niemieckie. Tyc dorastał we wsi Surmówka w północnej Polsce, gdzie wraz z młodszym bratem Adamem, jednym z pięciorga rodzeństwa, prowadził gospodarstwo rolne i hodował pszczoły. Jako dzieci Tyc i jego przyjaciele przebierali się za żołnierzy Armii Czerwonej i bawili się w wojnę.
Ukończył szkołę wojskową i służył jako młodszy chorąży w artylerii Sił Zbrojnych PRL, dowodząc plutonem do 1989 roku, kiedy to odszedł ze służby wojskowej w trakcie transformacji ustrojowej w Polsce. Później twierdził, że jest dumny z tego, że nigdy nie służył w armii NATO. Po odejściu z wojska Tyc służył w Policji, a później został współwłaścicielem firmy budowlanej, jednocześnie zajmując się rolnictwem.
Aktywizm w Polsce W 2008 roku założył Stowarzyszenie Kursk, nadając mu nazwę na cześć bitwy na łuku kurskim podczas II wojny światowej. Według Tyca, misją organizacji jest renowacja i ochrona radzieckich pomników wojennych i cmentarzy wojskowych w Polsce, które popadły w ruinę lub zostały opuszczone. Działalność stowarzyszenia rozpoczęła się od prób naprawy opuszczonych bunkrów z czasów zimnej wojny w pobliżu Katowic. W ciągu następnej dekady stowarzyszenie odrestaurowało ponad 40 pomników Armii Czerwonej w całej Polsce, pozyskując darowizny od organizacji charytatywnych powiązanych z rosyjskim rządem.
Od 2016 roku Tyc zaczął regularnie podróżować do Moskwy, aby spotykać się ze sponsorami i stowarzyszeniami rosyjskich weteranów. W październiku 2016 roku odwiedził muzeum pod Moskwą, gdzie został przyjęty przez Mariję Zacharową, rzeczniczkę MSZ Rosji. W tym okresie zaczął regularnie pojawiać się w rosyjskich mediach państwowych. Według doniesień „The Guardian” z 2018 roku, Tyc był przedstawiany jako „zwykły Polak walczący z historycznym rewizjonizmem w obliczu bezkompromisowego rządu”. Jego aktywizm został wykorzystany przez rosyjską propagandę państwową do promowania popieranej przez państwo rosyjskie narracji dotyczącej roli ZSRR w historii Polski podczas II wojny światowej.
W 2016 roku rosyjska dziennikarka telewizyjna Anna Zacharian zwróciła się do Tyca z prośbą o pomoc w odnalezieniu grobu jej dziadka, który zaginął w akcji w Polsce podczas II wojny światowej. Po tym wydarzeniu nawiązała z Tycem romantyczną relację, a wkrótce została mianowana oficjalnym rosyjskim przedstawicielem Stowarzyszenia Kursk. W 2018 roku Zacharian, wówczas już żona Tyca, została zatrzymana przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod zarzutem stwarzania zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski i organizowania działalności szpiegowskiej, po czym została deportowana.
W 2017 roku Stowarzyszenie Kursk odrestaurowało radziecki pomnik we wsi Mikolin, poświęcony żołnierzom 1 Frontu Ukraińskiego, którzy zginęli podczas przeprawy przez Odrę w styczniu 1945 roku. Renowacja trwała dwa lata i kosztowała 20 000 złotych.⇔ Wysiłek ten wsparły rosyjskie i prorosyjskie organizacje oraz aktywiści z Kaliningradu, którzy zorganizowali internetowe zbiórki funduszy. Odnowiony pomnik został odsłonięty 22 czerwca 2017 roku, w 76. rocznicę inwazji państw Osi na Związek Radziecki, w obecności członków rosyjskiej misji dyplomatycznej, natomiast polscy urzędnicy odmówili wzięcia udziału w uroczystości. Data ta zbiegła się z uchwaleniem przez polski rząd ustawy dekomunizacyjnej, której celem było zburzenie wszystkich sowieckich pomników w Polsce. Pomnik w Mikolinie stał się przedmiotem żądań o jego usunięcie na mocy oczekującej nowelizacji ustawy, której celem było wyeliminowanie wszelkich symboli komunistycznych z przestrzeni publicznej, ponadto brakowało na nim inskrypcji w języku polskim, co jest wymogiem prawnym. Kolejnym projektem stowarzyszenia była renowacja cmentarza wojskowego w Proszowicach, na którym pochowano ponad 600 żołnierzy Armii Czerwonej.
Przeprowadzka do Rosji, udział w wojnie rosyjsko-ukraińskiej i śmierć W maju 2020 roku minister obrony Rosji Siergiej Szojgu przyznał Tycowi Medal „Pamięci Bohaterów Ojczyzny” za jego „wybitne osiągnięcia w dziedzinie badania historii wojskowości, propagowania wiedzy i realizacji ważnych projektów publicznych o charakterze historyczno-patriotycznym”. Fundacja Russkij mir opublikowała w 2020 roku profil Tyca.
W nieznanym dokładnie momencie Tyc przeniósł się na stałe do Rosji. Tam dołączył do Rosyjskiego Towarzystwa Historycznego. W tej roli rozpowszechniał informacje o Armii Polskiej w ZSRR (z jego inicjatywy odsłonięto pomnik Anieli Krzywoń w Kańsku) i oskarżał polski rząd o „próby fałszowania historii”. W 2025 roku wstąpił jako ochotnik do armii rosyjskiej, aby walczyć w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, przyjmując pseudonim „Zygmunt” na cześć gen. Zygmunta Berlinga.
Pierwsza publiczna informacja o śmierci Tyca pojawiła się w niezweryfikowanym raporcie portalu Nasza Wiersja z 11 września 2025 roku, w którym podano, że zginął on na wschodniej Ukrainie. Rosyjskie władze i media potwierdziły jego śmierć dziesięć dni później. Według rosyjskiego kanału Telegram Tyc zaginął w akcji na wschodniej Ukrainie w czerwcu, a jego szczątki odkryto we wrześniu.
Rodzina Był mężem Anny, rosyjskiej reżyserki. W maju 2026 roku Anna Tyc poniosła śmierć, spadając do rzeki z mostu wiszącego w Osetii Południowej podczas realizacji zdjęć do filmu dokumentalnego o rosyjskiej „specjalnej operacji wojskowej”.
Upamiętnienie 10 kwietnia 2026 roku Jerzy Tyc został pośmiertnie odznaczony rosyjskim Orderem Męstwa.
Przypisy
Kategoria:Podoficerowie ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy policjanci Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy pszczelarze Kategoria:Uczestnicy walk w trakcie inwazji Rosji na Ukrainę (strona rosyjska) Kategoria:Żołnierze wojsk rosyjskich polegli w wojnie rosyjsko-ukraińskiej Kategoria:Polacy odznaczeni rosyjskimi orderami i odznaczeniami (Federacja Rosyjska) Kategoria:Odznaczeni Orderem Męstwa Kategoria:Urodzeni w 1967 Kategoria:Zmarli w 2025