Maciej Masłowski (ur. 24 stycznia 1901 w WarszawieZob. świadectwo urodzenia – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski,_Birth_certificate,_24_January_1901_arranged_in_Warsaw_12_September_1942.jpg., zm. 17 sierpnia 1976 w Wysokiem Mazowieckiem) – polski historyk sztuki.

Życiorys thumb|upright|left|Maciej Masłowski, w wieku 3 lat i jego matka Aniela z Ponikowskich Masłowska (1904)Pod zdjęciem odręczne objaśnienie ojca Macieja. thumb|Maciej Masłowski – piąty z lewej – na zebraniu Wydziału Sztuki Ministerstwa W.R.i O.P., Warszawa, 1938, pod przewodnictwem ówczesnego naczelnika tego wydziału Władysława Zawistowskiego (siedział dziesiąty od lewej, w głębi na wprost)Ponadto niektóre inne osoby wymienione na liście szczegółowej sporządzonej przez Armanda Vetulaniego: pierwszy z lewej – Armand Vetulani (historyk sztuki), druga z lewej – Monika Moraczewska, trzeci z lewej – Jerzy Szablowski (historyk sztuki), czwarta z lewej Jadwiga Mączewska (?- pisownia nieczytelna), szósty z lewej Stanisław Furmanik (teoretyk literatury i krytyk literacki), siódma z lewej Michalina Chełmońska-Szczepankowska (?), ósmy z lewej „Mirski”? (brak imienia), dziewiąta z lewej Wanda Telakowska (artystka sztuk plastycznych, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego), jedenasty od lewej Jan Alfred Lauterbach (historyk sztuki i muzeolog), dwunasty od lewej Tadeusz Mayzner Pedagog, Kompozytor i Dyrygent, a także popularyzator muzyki wśród dzieci i młodzieży, trzynasta od lewej Anna Sosińska („Kropeczka”), czternasty od lewej Michał Rusinek (pisarz), piętnasta od lewej Hanna Garlińska-Walicka-Zebmrzuska (córka Czesława Garlińskiego założyciela znanego salonu sztuki w Warszawie, zamężna m.in. za Michałem Walickim), szesnasta od lewej Halina Balińska-Tabęcka, siedemnasty od lewej Karol Wilhelm Henneberg, osiemnasta od lewej Jadwiga Przeworska, dziewiętnasty od lewej Kazimierz? – lub Stanisław Golachowski, dwudziesty od lewej (pierwszy z prawej) – Michał Gabriel Karski (Tłumacz i poeta) – zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Barbary Vetulani, żony Armanda Vetulaniego – zob. listę obecnych na zebraniu zanotowaną odręcznie przez Armanda Vetulaniego: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_list_of_participants_of_assembly_Fine_Art_Section_of_Polish_Ministry_of_Religious_Denominations_and_Public_Education_in_1930ies.jpeg. thumb|upright|left|Kamienica, przy ul. Chmielnej 60 w Warszawie, w której mieszkała rodzina Masłowskich przed rokiem 1945 thumb|Wnętrze lokalu zajmowanego przez rodzinę Masłowskich w Warszawie (ul. Chmielna 60 m.7, III piętro), przed rokiem 1945 (fragment)

thumb|Odwiedziny Masłowskiego u rodziny Stanisława Austa, wnuka J. Chełmońskiego, Kuklówka Zarzeczna, 1947 (Stanisław Aust z żoną – pośrodku, Masłowski stoi pochylony), żona Masłowskiego Halina stoi z lewej, w tle „dworek” Chełmońskich thumb|Wizyta Masłowskiego u rodziny Stanisława Austa, wnuka J. Chełmońskiego, Masłowski w berecie po prawej, Aust i jego żona po lewej, samochód „komandorka” udostępniony na potrzeby badawcze przez warszawskie Muzeum Narodowe, Kuklówka Zarzeczna, 1947 thumb|Maciej Masłowski (z lewej), w towarzystwie konsula Stefana Płońskiego, Plac św. Marka w Wenecji, sierpień 1948 thumb|left|Okładka książki „Maksymilian Gierymski i jego czasy”, wyd. I, 1970 thumb|Maciej Masłowski, Muzeum Polskie w Rapperswilu, Szwajcaria, lipiec–sierpień 1948 thumb|Wizyta wakacyjna Anny i Jerzego Sienkiewiczów u rodziny Masłowskich, Nur, Jerzy Sienkiewicz (po lewej), jego żona Anna z Podoskich primo voto Połujan (pośrodku), Halina Masłowska (z prawej), Maciej Masłowski siedzi odwrócony tyłem, zdjęcie z około 1975 thumb|Grób Macieja Masłowskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, kwat. 11-1-7/8, stan w listopadzie 2012 Był synem artysty malarza Stanisława Masłowskiego (1853–1926) i nauczycielki muzyki Anieli z Ponikowskich (1864–1940)Aniela z Ponikowskich Masłowska (1864–1940 – grób – „Stare Powązki” w Warszawie, kwat. 26-1-1) była córką Krystyny z Choynackich/Chojnackich Ponikowskiej (1827–1869 grób – „Stare Powązki” w Warszawie, kwat. 30) i Juliusza (1820–1873), siostrą Cezarego (1853–1944), ciotką Marii Ponikowskiej (1894–1969), Krystyny z Ponikowskich (zm. 1954) zamężnej za Stanisławem Wierzbickim, Janiny z Ponikowskich zamężnej za Januszem Zdzienickim (adwokatem osiadłym w Lublinie) i Wacława Ponikowskiego (1884–1944). Po swej wspomnianej wyżej matce Krystynie z Choynackich/Chojnackich Ponikowskiej (wg inskrypcji na nagrobku: 13 marca 1827 – 4 lipca 1869) była wnuczką Teresy z Umińskich Choynackiej/Chojnackiej (1796–1868 – groby – „Stare Powązki” w Warszawie, kwat. 30) i Andrzeja Choynackiego/Chojnackiego, siostrzenicą Barbary z Choynackich/Chojnackich Chrząszczewskiej (4 grudnia 1830 – 31 sierpnia 1873), a także przybraną siostrą Bronisławy Girdwoyń (z urodzenia Lobzin, 3 października 1853) zamężnej za Kazimierzem Girdwoyniem.. Po ukończeniu gimnazjum im. Mickiewicza (Konopczyńskiego) w Warszawie studiował na Uniwersytecie Warszawskim, początkowo historię, a następnie historię sztuki u prof. Zygmunta Batowskiego.

W latach 1931–1939 pracował w Wydziale Sztuki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (WRiOP)Zob. – legitymacja wystawiona w 1935: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski_Identity_Card_of_Ministry_of_Religious_Affairs_and_Public_Education,_1935-1939.jpg. i równocześnie jako dyrektor Ruchomej Wystawy Sztuki i organizator Wakacyjnych Instytutów Sztuki (w Żabiem na Huculszczyźnie – 1938 i w Zakopanem – 1939). Od 1937 był delegatem Ministra WRiOP do Międzyministerialnej Komisji ds. Przemysłu Ludowego i Sztuki Ludowej.

W latach 1939–1945 był doradcą artystyczno-naukowym Towarzystwa Ochrony Sztuki Ludowej w Warszawie „Tamka”, Warszawa, ul. Tamka 1Zob świadectwo zatrudnienia wystawione w 1941 roku – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski,_Permanent_occupation_certificate,_Warsaw,1941-1944.jpg.. Zamieszkiwał do 1941 w Warszawie (ul.Chmielna 60 – ten dom wraz z odcinkiem Chmielnej między ul. Marszałkowską a aktualną w 2021 – Aleją Jana Pawła II został zniszczony na przełomie lat 1944 i 1945 w ramach planowego systematycznego zburzenia Warszawy po zakończeniu powstania warszawskiego), a później, wraz z rodziną, w okolicy Warszawy, w osadzie „Wierzbówek” w Otrębusach (wówczas gmina Helenów, powiat Sochaczew-Błonie)Zob. świadectwo zameldowania z ok. 1943 roku: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski,_Permanent_residence_certificate,_Otrebusy_by_Warsaw,_ca_1943.jpg. dojeżdżając kolejką EKDZob. kopię biletu miesięcznego EKD z 1943 roku: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski,_Permanent_railway_ticket,_Warsaw,1943.jpg. do pracy zarobkowej w Warszawie. Od sierpnia 1945, do śmierci w sierpniu 1976, zamieszkiwał wraz z rodziną w Podkowie Leśnej (przy ulicy Jeleniej, początkowo pod nr 6, a w miarę zmian numeracji – kolejno pod nr 36 i 3)Zob. potwierdzenie meldunku: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski_and_his_family_movement_from_Otrebusy_to_Podkowa_Lesna,_August_1945.jpg..

W latach 1945–1946 współpracował z Państwowym Instytutem Historii Sztuki w Warszawie. W okresie 1947–1949 był profesorem Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Warszawie, a w latach 1948–1949 – dyrektorem Instytutu Upowszechniania Sztuk Plastycznych w Warszawie, przekształconego później w Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, a następnie w Galerię Zachęta. W 1948 został komisarzem działu polskiego na Biennale w WenecjiZob. odpowiedni dokument: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski_-_Appointment_to_the_post_of_commissioner_of_Polish_Section_of_Biennale_Exposition,_Venice,_5_April_1948.jpg., w 1949 – dyrektorem Muzeum Polskiego w RapperswiluJak wynika z zachowanej korespondencji, przebywał tam w lipcu i sierpniu 1948, by już we wrześniu powrócić do kraju. Funkcje kierownicze sprawował – w okresie obowiązywania, od 1 stycznia 1949 do 31 lipca 1949, formalnej umowy „stosunku służbowego” – drogą korespondencyjną przez swego zastępcę. – Zob. zachowaną w tej sprawie delegację wystawioną Maciejowi Masłowskiemu 7 lipca 1948 https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Maciej_Maslowski_-_Appointment_to_the_post_of_managing_director_of_Muzeum_Polskie_-_Rapperswil,_Switzerland,_July_1948.jpg., w Szwajcarii. W tym samym roku był też komisarzem Retrospektywnej Wystawy Malarstwa Polskiego w Pradze, w Czechosłowacji. W latach 1950–1951 był samodzielnym pracownikiem nauki w Państwowym Instytucie Sztuki w Warszawie (przekształconym później w Instytut Sztuki PAN). Po Macieju Masłowskim zachowały się obszerne materiały badawcze w formie licznych notatek, fiszek, korespondencji, odpisów itp. Zostały one - jako oryginały i jako kopie (skany) zdeponowane w Instytucie Sztuki PAN - Biblioteka - Dział Zbiorów Specjalnych (Warszawa, ul. Długa, wejście od Pl.Krasińskich). Dotyczą one wielu artystów, między innymi: Józefa Chełmońskiego, Maksymiliana Gierymskiego, Zygmunta Waliszewskiego, Juliana Fałata, Henryka Grombeckiego, Stanisława Masłowskiego.

W okresie stalinowskim – od 1951 – zrezygnował z pracy etatowej, do której już nie powrócił. Usiłując przetrwać podejmował się różnorodnych zajęć zarobkowych (m.in. rękodzieło – tkactwo samodziałowe i farbiarstwo, dzierżawa gospodarstwa rolnego) i uprawiał pracę naukowo-badawczą i literacką w domu w Podkowie Leśnej (gdzie mieszkał stale od 1945 do śmierci w 1976). Udało mu się jednak uniknąć represji takich, jakich doświadczyli niektórzy jego koledzy – historycy sztuki: prof. prof. Jerzy Sienkiewicz i Michał Walicki, którzy opuścili komunistyczne więzienie dopiero w przeddzień upadku reżimu Bolesława Bieruta, „odwilży październikowej” i dojścia do władzy Władysława Gomułki w 1956 r.We wspomnieniu pośmiertnym Jerzego Sienkiewicza o Macieju Masłowskim czytamy: „Dziś trudno nam na twórczość Chełmońskiego, Maksa Gierymskiego, Ruszczyca i wielu zapomnianych czy niedostrzeżonych uprzednio artystów spojrzeć bez odkrywczego ich widzenia oczyma Macieja Masłowskiego. Tę wyniesioną już z domu kulturę i umiłowanie sztuki, tę niezwykłą inteligencję umocniła wyjątkowa pracowitość, gruntowność studiów i zadziwiająca pasja twórcza, która pozwoliła mu wyłączyć się w ciągu lat ostatnich z normalnego życia w sensie kontaktów z ludźmi, usunięcie się, osamotnienie do szczupłego grona najbliższych – a jednocześnie pozostać w pełni aktywnym, czynnym, do ostatnich chwil pisać, do ostatnich chwil powiększać i wzbogacać swój dorobek krytyka i historyka sztuki” (Jerzy Sienkiewicz: Maciej Masłowski (1901–1976) – wspomnienie pośmiertne, „Tygodnik Powszechny”, 1976, nr 38 (1443, z 19 września), s. 3.).

Po 1956 r. opublikowano między innymi jego prace o Józefie Chełmońskim, Maksymilianie GierymskimMaria Olszaniecka: Wspomnienie o Macieju Masłowskim – Tej książki nie będziemy już czytać, „Kultura” 1976, nr 37 (z 12 września).Omawiając pracę Masłowskiego o Maksymilianie Gierymskim Jarosław Iwaszkiewicz pisał: „[..] Jeżeli Masłowski uważa, że stosunek [...] historii do zjawiska imieniem Maks Gierymski jest letni – to my musimy skonstatować, że stosunek monografisty do bohatera książki jest gorący. Gorący od entuzjazmu, gorący od miłości. Ba, jakże tu nie kochać takiego człowieka, takiego artysty! Maksymilian Gierymski przede wszystkim jest artystą światowym. Jak się urodził taki człowiek, skąd się wziął? Jakim sposobem na ulicy Zatyłek w Warszawie ukazało się to zjawisko? Jakim cudem ten piękny młodzieniec tak biegle grał na fortepianie? Jak on rozumiał Etiudy Chopina? [...]