350px|right|thumb|Wyniki w roku 2012. „" (Matematyka). 350px|right|thumb|Wyniki w roku 2012. „" (Nauki ścisłe). 350px|right|thumb|Wyniki w roku 2012. „” (Czytanie ze zrozumieniem). () – międzynarodowe badanie koordynowane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Jego celem jest uzyskanie porównywalnych danych o umiejętnościach uczniów, którzy ukończyli 15. rok życia w celu poprawy jakości nauczania i organizacji systemów edukacyjnych.
Cele i założenia badania Program PISA powstał w 1997 roku. PISA bada umiejętności i wiedzę ważną z perspektywy wyzwań, przed jakimi 15-latkowie staną w swym dorosłym życiu. Punktem wyjścia jest pojęcie „alfabetyzmu” () odnoszące się do „zdolności stosowania wiedzy i umiejętności, analizowania, argumentowania i efektywnego komunikowania w procesie stawiania, rozwiązywania i interpretowania problemów w różnych sytuacjach” (OECD 2003:23).
Narzędzia badawcze ukierunkowane są na zbadanie umiejętności praktycznego kojarzenia i wykorzystania wiedzy i umiejętności z różnych dziedzin. Założeniu temu towarzyszy odwołanie do idei „kształcenia ustawicznego” – motywacji i postaw sprzyjających samodzielności w zdobywaniu dalszej wiedzy. Stąd treść zadań jest w możliwie dużym stopniu osadzona w codziennych sytuacjach życiowych. Testy PISA różnią się więc od typowych zadań szkolnych związanych z konkretnymi programami nauczania.
W badaniu PISA wyróżniono trzy podstawowe dziedziny: czytanie i interpretacja (), matematyka () i rozumowanie w naukach przyrodniczych (). Badanie realizowane jest regularnie co trzy lata, począwszy od 2000 r. W każdym z kolejnych badań szczególny nacisk jest położony na zbadanie jednej dziedziny: w 2000 roku było to czytanie ze zrozumieniem, 2003 – matematyka, w 2006 – rozumowanie w naukach przyrodniczych. W 2003 roku badano dodatkowo umiejętność rozwiązywania problemów ().
Metodologia Każdy z uczniów biorących udział w badaniu wypełnia zeszyt testowy zawierający zadania z pytaniami. Następnie uczniowie wypełniają kwestionariusz. Osobny kwestionariusz jest wypełniany przez dyrektora szkoły i (od 2003 roku, w większości krajów) rodziców ucznia.
Na podstawie otrzymanych wyników szacuje się poziom umiejętności każdego ucznia. Pomiar opiera się na pytaniach wielokrotnego wyboru i pytaniach otwartych, wymagających skonstruowania przez ucznia własnych odpowiedzi. Odpowiedzi na pytania otwarte są skrupulatnie kodowane w oparciu o uzgodnione międzynarodowo klucze kodowe. Uzyskane wyniki są kalibrowane w taki sposób, by wynik krajów członkowskich OECD wynosił 500 punktów oraz by ok. dwie trzecie uczniów z tych krajów miało wynik mieszczący się w przedziale 400-600 punktów.
W 2012, Polska znalazła się w gronie 10 państw, w którym uczniowie zdobyli najwyższy wynikhttp://www.oecd.org/pisa/keyfindings/pisa-2012-results-overview.pdf.
Wyniki badania Pierwsze badanie PISA zrealizowano w 2000 roku: objęło ono 265 tys. uczniów z 32 krajów, w tym 28 krajów OECD. W PISA 2003 wzięły udział 42 kraje (ponad 275 tys. uczniów), w tym wszystkie kraje OECD. W badaniach PISA 2006 uczestniczyło 56 krajów, natomiast PISA 2009 badało uczniów z 64 krajów.
Czytanie i interpretacja Najlepsze wyniki zanotowano w następujących krajach: PISA 2000PISA 2003PISA 2006PISA 2009PISA 2012PISA 2015PISA 2018PISA 20221. Finlandia5462. Kanada5343. Nowa Zelandia5294. Australia5285. Irlandia5276. Hongkong5257. Korea Południowa5258. Wielka Brytania5239. Japonia52210. Szwecja51625. Polska4791. Finlandia5432. Korea Południowa5343. Kanada5284. Australia5255. Liechtenstein5256. Nowa Zelandia5227. Irlandia5158. Szwecja5149. Holandia51310. Hongkong51016. Polska4971. Korea Południowa5562. Finlandia5473. Hongkong5364. Kanada5275. Nowa Zelandia5216. Irlandia5177. Australia5138. Liechtenstein5109. Szwecja50810. Polska5071. – Szanghaj5562. Korea Południowa5393. Finlandia5364. Hongkong5335.5266. Kanada5247. Nowa Zelandia5218. Japonia5209. Australia51510. Holandia50815. Polska5001. – Szanghaj5702. Hongkong5453.5424.5385.5366.5247. Tajwan5237. Kanada5237. Irlandia52310. Polska5181. 5352. Hongkong5273. Kanada5274.5265.5216.5197.5178.5169. Norwegia51310. Nowa Zelandia50913. Polska5061.Pekin-Szanghaj-Jiangsu-Zhejiang5552.5493. Makau5254. Hongkong5245.5236. Kanada5207.5208.5189.51410. Polska5121.5432.5162.5164.5154. Tajwan5155.5116. Makau5107. Kanada5078.5049.5019. Hongkong50015. Polska489
Matematyka Najlepsze wyniki zanotowano w następujących krajach: PISA 2000PISA 2003PISA 2006PISA 2009PISA 2012PISA 2015PISA 2018PISA 20221. Hongkong5602. Japonia5573. Korea Południowa5474. Nowa Zelandia5375. Finlandia5366. Australia5337. Kanada5338. Szwajcaria5299. Wielka Brytania52910. Belgia52025. Polska4701. Hongkong5502. Finlandia5443. Korea Południowa5424. Holandia5385. Liechtenstein5366. Japonia5347. Kanada5328. Belgia5299. Makau52710. Szwajcaria52724. Polska4901. Tajwan5492. Finlandia5483. Hongkong5474. Korea Południowa5475. Holandia5316. Szwajcaria5307. Kanada5278. Makau5259. Liechtenstein52510. Japonia52325. Polska4951. – Szanghaj6002. Singapur5623. Hongkong5554. Korea Południowa5465. Tajwan5436. Finlandia5417. Liechtenstein5368. Szwajcaria5349. Japonia52910. Kanada52725. Polska4951. – Szanghaj6132.5733. Hongkong5614.5605.5546. Makau5387. Japonia5368. Liechtenstein5359. Szwajcaria53110. Holandia52313. Polska5181.5642. Hongkong5483. Makau5444.5425. Japonia5326.Pekin-Szanghaj-Jiangsu-Guangdong5317.5248. Szwajcaria5219.52010. Kanada51617. Polska5041.5912.5693. Makau5584. Hongkong5515.5316. Japonia5277.5268.5239. Holandia51910. Polska5161.5752. Makau5523.5474. Hongkong5405. Japonia5366.5277.5108.5089.4979.49315. Polska489
Rozumowanie w naukach przyrodniczych Najlepsze wyniki zanotowano w następujących krajach: PISA 2000PISA 2003PISA 2006PISA 2009PISA 2012PISA 2015PISA 2018PISA 20221. Korea Południowa5522. Japonia5503. Hongkong5414. Finlandia5385. Wielka Brytania5326. Kanada5297. Nowa Zelandia5288. Australia5289. Austria51910. Irlandia51322. Polska4831. Finlandia5482. Japonia5483. Hongkong5394. Korea Południowa5385. Liechtenstein5256. Australia5257. Makau5258. Holandia5249. Czechy52310. Nowa Zelandia52119. Polska4981. Finlandia5632. Hongkong5343. Kanada5344. Tajwan5325. Estonia5316. Japonia5317. Nowa Zelandia5308. Australia5279. Holandia52510. Liechtenstein52223. Polska4981. – Szanghaj5752. Finlandia5543. Hongkong5494. Singapur5425. Japonia5396. Korea Południowa5387. Nowa Zelandia5328. Kanada5299.52810. Australia52719. Polska5081. – Szanghaj5802. Hongkong5553.5514.5475.5456. Estonia5417. Korea Południowa5388. Wietnam5289. Polska52610. Liechtenstein52510. Kanada5251.5562.5383. Estonia5344. Tajwan5325.5316. Makau5297. Kanada5288. Wietnam5259. Hongkong52310.51823. Polska5011.5902.5513. Makau5444.5305.5296.5227. Korea Południowa5198. Kanada5189. Hongkong51710. Tajwan51611. Polska5111.5612.5473. Makau5434. Tajwan5375. Korea Południowa5286.5267. Hongkong5208. Kanada5159.51110.50717. Polska499
Organizacja badania PISA jest wspólnym przedsięwzięciem wielu krajów. Każdy z nich ma możliwość kształtowania celów i metodologii badania. Całość badania koordynuje 8-osobowy zespół w Sekretariacie OECD, w którym zasiadał m.in. dr Maciej Jakubowski z Polski. Priorytety badania określa Rada Zarządzająca (), w której zasiada po jednym przedstawicielu z każdego kraju (przedstawicielem Polski jest Piotr Mikiewicz z Ministerstwa Edukacji Narodowej). Na kształtowanie narzędzi badawczych mają także wpływ powoływane przez OECD grupy ekspertów. Polska reprezentowana jest w grupie eksperckiej ds. matematyki (prof. Zbigniew Marciniak). Realizację badania organizuje i nadzoruje międzynarodowe konsorcjum, które odpowiada też przed OECD za całość procesu badawczego. W Polsce od 2013 roku za realizację badań odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych. Kierownikiem badania PISA 2018 była Elżbieta Barbara Ostrowska.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa programu PISA Polska strona badania PISA Raport z edycji badania w 2006 r. Learning for Tomorrow’s World: First results from PISA 2003 –publikacja podsumowującea wyniki badania z 2003 r. Stefan T. Hopmann, Gertrude Brinek, Martin Retzl (Hrsg.): PISA zufolge PISA. PISA According to PISA. LIT-Verlag, Wien (2007). Rindermann, Heiner (2007). The g-factor of international cognitive ability comparisons: the homogeneity of results in PISA, TIMSS, PIRLS and IQ-tests across nations. European Journal of Personality, 21, 667-706
Kategoria:Oświata Kategoria:Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju