thumb|300px|Słowa zamykające dokument z 26 lipca 1821 r. o unii kościołów luterańskiego i ewangelicko-reformowanego w Wielkim Księstwie Badenii (po niemiecku) Kościoły ewangelicko-unijne – Kościoły protestanckie powstałe na mocy unii kościelnych. Tworzone są z połączenia Kościołów wywodzących się z pokrewnych lub różnych tradycji protestanckich. Początkowo zjawisko unii dotyczyło głównie zjednoczenia Kościoła ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego) i Kościoła ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego) w jeden Kościół krajowy.
Historia Pierwszym protestanckim aktem zjednoczeniowym na świecie była zgoda sandomierska, zawarta w 1570 roku. Dotyczyła ona Kościołów luterańskiego, kalwińskiego i czeskobraterskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Unia ta nie przetrwała długo, ale stała się wzorem do naśladowania dla innych wspólnot.
W XVIII wieku idee Kościoła unijnego głosił Nikolaus von Zinzendorf i wspierana przez niego Ewangelicka Jednota Braterska. Za właściwy początek rozwoju Kościołów ewangelicko-unijnych przyjmuje się jednak 1817 rok, gdy król pruski Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern odgórnie zarządził zjednoczenie w Królestwie Prus wszystkich zborów ewangelickich pod jedną administracją (Ewangelicki Kościół Unii Staropruskiej) i wprowadził ujednolicony dla kalwinistów i luteran porządek nabożeństw.
Największy rozkwit protestanckich unii kościelnych nastąpił w XX wieku, a zwłaszcza po zakończeniu II wojny światowej. Najczęściej były to zjednoczenia w ramach jednej wspólnoty Kościołów tradycji ewangelicko-reformowanej. Prym wiodły tutaj wspólnoty prezbiteriańskie, metodystyczne i kongregacjonaliści.
Przykładowe kościoły ewangelicko-unijne Afryka Zjednoczony Kościół Zambii
Ameryka Północna Zjednoczony Kościół Kanady Zjednoczony Kościół Chrystusa
Azja Kościół Chrystusowy w Tajlandii Kościół Południowych Indii Kościół Północnych Indii
Australia i Oceania Kościół Zjednoczony w Australii
Europa Ewangelicki Kościół Czeskobraterski Kościół Ewangelicki Berlina, Brandenburgii i śląskich Górnych Łużyc Kościół Ekumeniczny w Szwecji Kościół Ewangelicki Waldensów Zjednoczony Kościół Protestancki Francji Zjednoczony Kościół Protestancki w Belgii
Zobacz też Kościół unicki
Kategoria:Wyznania protestanckie