Titawin (Ypsilon Andromedae, υ And) – gwiazda w gwiazdozbiorze Andromedy, odległa o 44 lata świetlne od Słońca. Gwiazda ma układ planetarny.
Nazwa Nazwa własna gwiazdy, Titawin, nie jest nazwą tradycyjną, lecz została wyłoniona w publicznym konkursie w 2015 roku. Wywodzi się ona od marokańskiego miasta Tetuan, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nazwę tę, jak również nazwy planet, zaproponował Klub Astronomiczny Vega z Maroka. Gwiazda nie miała tradycyjnej nazwy własnej, dla Koptów stanowiła część „stacji księżycowej” Kuton, „nić”.
Charakterystyka obserwacyjna Ypsilon Andromedae to gwiazda o wielkości obserwowanej 4,10, a jej wielkość absolutna jest równa 3,45m. Widoczna gołym okiem, jest najjaśniejszą z gwiazd położonych pomiędzy jaśniejszymi gwiazdami Almach i Mirach, bliżej pierwszej z nich.
Charakterystyka fizyczna Ypsilon Andromedae jest gwiazdą podwójną. Jej główny składnik A (Titawin) to żółto-biały karzeł, gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego F9 lub F8. Ma ona temperaturę około 6200 K i świeci 3,4 razy jaśniej niż Słońce. Jej promień jest o 63% większy niż promień Słońca, masę tej gwiazdy szacuje się na około 1,3 masy Słońca.
Gwiazda ta ma towarzyszkę Ypsilon Andromedae B, która jest czerwonym karłem. W 2002 roku stwierdzono, że ma ona taki sam ruch własny jak jaśniejsza gwiazda. Odległa o 55,6″ (pomiar z 2015 roku), jest oddalona w przestrzeni od składnika υ And A o około 750 au i obiega ją w czasie co najmniej 16 tysięcy lat. Należy do typu widmowego M4,5.
Ponadto układ ma dwie inne optyczne towarzyszki.
Układ planetarny mały|lewo|200px|Układ planetarny Ypsilon Andromedae (NASA, ESA i A. Feild STScI), ilustracja nie uwzględnia odkrytej później czwartej planety. W latach 1996–1999 astronomowie zidentyfikowali trzy planety krążące wokół tej gwiazdy. Był to pierwszy zidentyfikowany układ wielu planet krążących wokół gwiazdy ciągu głównego (oprócz Układu Słonecznego. W 2015 roku w konkursie wyłoniono nazwy planet: Saffar (Ypsilon Andromedae b), Samh (c) i Majriti (d).
Długofalowy trend zmian prędkości radialnej wykazał też istnienie czwartej planety, Ypsilon Andromedae e, o ponad dziesięcioletnim okresie obiegu. Wszystkie te ciała są gazowymi olbrzymami; masywna Ypsilon Andromedae d (Majriti) krąży w ekosferze gwiazdy.
Obserwacje tego układu wskazują, że płaszczyzny orbit planet c i d (Samh i Majriti) są nachylone pod kątem 30° jedna do drugiej. Nachylenie to może być skutkiem silnych oddziaływań grawitacyjnych lub nawet zderzeń pomiędzy ciałami w układzie, które mogły być wywołane przez grawitację masywnych planet lub gwiazdy Ypsilon Andromedae B. Dzięki określeniu nachylenia orbity do osi obserwacji, możliwe stało się wyznaczenie rzeczywistej masy tych planet.
Zobacz też lista gwiazd w gwiazdozbiorze Andromedy lista gwiazd posiadających zidentyfikowane planety lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
Przypisy Obliczona na podstawie paralaksy i wielkości obserwowanej.
Kategoria:Gwiazdy podwójne Kategoria:Gwiazdy typu widmowego F Kategoria:Gwiazdy typu widmowego M And, υ