thumb|250px|Flamingi różowe w miejscowym ZOO Dvůr Králové nad Labem (niem. Königinhof an der Elbe) – miasto w Czechach, w kraju hradeckim, w powiecie trutnowskim. Według danych z 31 grudnia 2023 powierzchnia miasta wynosiła 3 584 ha, a liczba jego mieszkańców 15 339 osób.
W miejscowości jest stacja kolejowa Dvůr Králové nad Labem.
Demografia Rok197019801991200120032006Liczba ludności 16 828 17 911 16 976 16 381 16 150 16 428
Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
Historia Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1270. Już wtedy istniał tu kościół i osada. Pierwotnie miasto nosiło nazwę Dvůr (Curia). Herb został nadany w 1398 przez czeskiego króla Wacława IV. Kiedy miasto stało się częścią wiana czeskich królowych, zyskało nazwę Dvůr Králové (tzn. dwór królowej) i w przypadku śmierci króla miało zapewniać m.in. środki konieczne na utrzymanie dworu.
Miasto posiadało mury obronne, z których do dziś została jedna z czterech wież (strzegąca niegdyś południowej bramy miasta) Wieża Šindelářska (Šindelářská věž – šindel czyli gont) o wysokości 20 m i ścianach grubości 2 m oraz ulica Wałowa (Valova ulička) biegnąca wzdłuż dawnej linii murów.
Nad miastem góruje kościół pw. Św. Jana Chrzciciela (kostel sv. Jana Křtitele), w którego wieży 16 września 1817 Václav Hanka znalazł tzw. Rękopis królowodworski (Rukopis královédvorský) – ważny dokument w historii Czech, który został zidentyfikowany w końcu XIX w przez profesora Tomasza Masaryka jako falsyfikat. W 1911 odsłonięto w przyziemiu kościoła relikty romańskiej absydy.
Miasto niszczone było przez wiele pożarów – po jednym z nich w roku 1572 wzniesiony został renesansowy Stary Ratusz, na fasadzie, którego znajduje się m.in. zegar słoneczny i napis łaciński: "Ten dom nie znosi zła, kocha pokój, potępia przestępstwa, dochowuje praw, czci szlachetność".
Miasto znane jest głównie z przemysłu tekstylnego (obecnie zakłady Tiba), założonego przez Josefa Sochora (1866–1931), pioniera czeskiego przemysłu. Zakłady te pozostały w rękach rodziny i były potem prowadzone przez synów założyciela: Zdenka, Stanislava i Pavla. W 1938 zatrudnionych było tu 1300 pracowników. W tym samym czasie wyszło stąd wiele oryginalnych patentów.
Zabytki kościół pw. Św. Jana Chrzciciela (kostel sv. Jana Křtitele) Wieża Šindelářska – Wieża Gontowa (Šindelářská věž) renesansowy Stary Ratusz (Radnice) z 1572 barokowy Dwór Kohouta z 1738 (zbudowany przez zarządcę dóbr Sporków, Athanasiusa Bergera, obecnie siedziba Muzeum Miejskiego) barokowy Posąg Mariański z 1754 autorstwa Josefa Procházki z Chrudima północna i zachodnia pierzeja rynku T.G. Masaryka z zachowanymi arkadami secesyjny budynek Miejskiej Kasy Oszczędności z lat 1909–1910 budynek gimnazjum z 1890 na Placu Partyzantki (Odboje) neorenesansowy Dom Hankego (Dom Hankeho) z lat (1867–1874) Pływalnia Tyrša współfinansowana przez Miejską Kasę Oszczędności, otwarta w 1933 z basenem o długości 130 m budynek dyrekcji ZOO Dvůr Králové – kopia renesansowego pałacu podwiedeńskiego z początku XX w.
Związani z Dvorem Králové nad Labem Josef Sochor (1866–1931), pionier czeskiego przemysłu tekstylnego Rudolf Antonín (1899–1966), znany jako R. A. Dvorský, śpiewak i kompozytor Otto Gutfreund (1889–1927), rzeźbiarz Antonin Wagner (1834–1895), rzeźbiarz Václav Hanka (1791–1861), twórca falsyfikatu i "znalazca" Rękopisu królowodworskiego Ferdinand Albin Pax (1858–1942), botanik Śląska i Karpat Miasta partnerskie Piegaro Verneuil-en-Halatte Kamienna Góra
Przypisy
Kategoria:Miasta w kraju hradeckim