Pedagogika porównawcza – oddzielna dyscyplina naukowa zajmująca się porównywaniem i ocenianiem efektów zastosowania różnych systemów wychowawczych w różnych krajach oraz różnych epokach. Bazuje na historii wychowania, na naukach z zakresu organizacji i zarządzania oświatą, statystyce, ekonomii.
Stadia rozwoju stadium relacji podróżników (od starożytności do XIV w.) stadium zapożyczeń (XV–XVI do początków XX w.) – bezkrytyczne zapożyczanie wzorów obcych i zaszczepianie ich. Twórca pedagogiki porównawczej – M.A. Jullien de Paris (XVIII–XIX w.) – podróżował i opisywał systemy edukacyjne różnych krajów. stadium międzynarodowej współpracy (20 lecie międzywojenne – do dziś) stadium sił i czynników pojawiło się po II wojnie światowej, w niektórych krajach trwa do chwili obecnej (położenie geograficzne kraju, sytuacja ekonomiczna ustrój) stadium problemowe (od 10–15 lat), np. skąd się bierze agresja u młodocianych przestępców.
Koncepcje metodologiczne pedagogiki porównawczej i jej główni przedstawiciele Marc-Antoine Jullien de Paris – jego koncepcja miała na celu podniesienie poziomu szkolnictwa francuskiego poprzez wykorzystywanie najlepszych wzorów, jakie występowały w innych krajach z zakresu teorii i praktyki pedagogicznej. Uważał, że wychowanie można by poznać na podstawie faktów i obserwacji. Pedro Rossello (Hiszpan), zm. 1970 – pedagogika porównawcza ma stanowić instrument porozumiewania międzynarodowego, badania miały objąć cały świat, a ich rezultatem miało być wykrycie prądów w obrębie wychowania. Utworzył dwie stosowane do dziś zasady interpretujące powstawanie prądów w zakresie wychowania: życie społeczne i szkoła wzajemnie na siebie oddziałują fakty oświatowe pozostają wobec siebie w stosunku wzajemnej zależności Michael Sadler: w badaniach porównawczych należy wnikać w siłę duchową narodów. Wysunął dwie ciągle aktualne tezy: to, co się dzieje poza szkołą znaczy więcej niż to, co się dzieje w szkole praktyczna korzyść z badań porównawczych zagranicznych systemów oświaty polega na tym, że zaczynamy lepiej rozumieć nasz własny system oświatowy Izaak Kandel uważał, że badania porównawcze należy prowadzić różnymi metodami: opis metoda statystyczna analiza tradycji oświatowych pełny obraz badań porównawczych analiza kultury kraju analiza społeczno-ekonomiczna Nikolas Hans: należy dokonać analizy historycznej sił, które miały wpływ na oświatę. Są trzy grupy sił kształtujących oświatę: siły naturalne (środowisko geograficzne, ekonomiczne, rasa, język) siły religijne (chrześcijaństwo, islam, hinduizm) czynniki świeckie (humanizm, socjalizm, nacjonalizm) Fridrich Schneider, Franz Hilker stworzyli listę czynników mających wpływ na rozwój oświaty w poszczególnych krajach. Naród jest zwarty jednością duchowa, pedagogika zaś jest uzewnętrznieniem charakteru narodowego George Bereday (Zygmunt Fijałkowski): aby prowadzić skuteczne badania porównawcze należy stworzyć metodologię prowadzenia tych badań: należy wybrać jedno zjawisko gromadzić i porządkować dane dotyczące problemu dokonać interpretacji z wykorzystaniem wiedzy z innych dyscyplin naukowych sformułować hipotezy dokonać weryfikacji hipotez Brian Holmes – jego zdaniem pedagogika porównawcza jest środkiem do planowego rozwoju reformy i polityki oświatowej; służy ustaleniu zasad, układów czy praw, które pomagają w wyjaśnieniu funkcjonowania systemów oświatowych. By osiągnąć te cele zaleca wybór metody problemowej, dzięki której będzie można tworzyć teorie i ułatwić formułowanie predykacji (relacja łącząca dwa elementy w odpowiedniej konfiguracji strukturalnej) – w tym przypadku wyników możliwych wariantów polityki oświatowej. W opracowaniu metody problemowej Holmes sięgnął do analizy myślenia refleksyjnego Johna Deweya. Analiza ta jest wyrażona w następującej sekwencji: Niejasność lub problem, Hipoteza lub sformułowanie rozwiązania, Intelektualizacja problemu (lub analiza problemu), Analiza kontekstu, Logiczna dedukcja konsekwencji, Praktyczna weryfikacja. Holmes przyczynił się do wzbogacenia metodologii badań porównawczych w pedagogice – jego celem było „unaukowienie” pedagogiki porównawczej, tak by mogła nie tylko pomagać w rozwiązywaniu problemów ale również przyczynić się do tworzenia teorii szkoły.
Kategoria:Pedagogika