thumb|500px|Dialekty sztokawskie, w tym dialekt szumadyjsko-wojwodiński Dialekt szumadyjsko-wojwodiński () – dialekt sztokawski należący do grupy nowosztokawskich, używany w Wojwodinie (Baczka, Banat, Srem) i w północno-zachodniej Serbii Centralnej (Szumadii) po Kraljevo. Oprócz tego używany jest w izolowanych punktach w Slawonii, w Rumunii nad rzeką Maruszą a także na Węgrzech w koloniach sztokawskich w pobliżu Budapesztu.
Cechy językowe Do cech fonetycznych dialektu szumadyjsko-wojwodińskiego należą: nowosztokawska akcentuacja, charakteryzująca się na ogół cofnięciem miejsca akcentu o jedną sylabę, niejednolita tendencja do skracania samogłosek długich, np. râdim, sȅje zamiast râdīm, sȅjē, zastępstwo prasłowiańskiego *ě przez e (ekawica), np. sténa, mȅsto, choć z licznymi ikawizmamami, np. gńízdo, sìkira, viditi, lètiti, divojka, liczne ikawizmy są też w końcówkach, jak np. slàbiji, nísam, dȉ, nigdȉ, mèni, tèbi, dòbrīma, zanik fonemu *χ, np. vȑ, kòžu, strâ zamiast vȑh, kòžuh, strâh, fonem f na ogół zostaje zastąpiony przez v,
Spośród zmian w morfologii należy wymienić: rozszerzone użycie końcówki -du i -u w 3. os. l. mn. czasu teraźniejszego, np. bežídu, môradu, ukrádedu, túčedu se, slȕšu, zàpēvu, prežívu, w Szumadii żywe użycie aorystu, zaś w Wojwodinie zanik odmiany przez osoby i formy typu mî òdoše, zanik imperfektu, upowszechnienie pochodzącej z narzędnika do celownika i miejscownika końcówki -im, np. o tim, na dr̀venim plùgu, kâžem òvīm drûgu zamiast literackich o tome, na drvenom plugu, kažem ovome drugu.
Gwary południowej części obszaru dialektalnego (Szumadii) są dość niejednolite, nawiązują do pobliskich gwar kosowsko-resawskich i wschodniohercegowińskich, jednak gwary Wojwodiny dzielą szereg wspólnych cech, do których należą: tendencja do zamkniętej wymowy długich e i o, co nieraz powoduje ich dyftongizację do i̯e, ûo, np. dẹ́te, šîest, mûoj < psł. *dětę, *šestь, *mojь, z drugiej strony tendencja do szerokiej wymowy krótkich e i o, np. dèaca, dȍasta, liczne archaizmy deklinacyjne, jak formy narzędnika typu s vòlovi czy miejscownika typu po lìvada, nà vrati (z regularnym zanikiem końcowego -χ), w słownictwie liczne germanizmy, szczególnie w dziedzinie kultury materialnej, oprócz tego liczne pożyczki węgierskie, a w gwarach Banatu także rumuńskie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Języki Serbii