mały|240px Żółta karłowatość cebuli () – wirusowa choroba cebuli zwyczajnej i innych gatunków cebuli, wywołana przez wirusa żółtej karłowatości cebuli (Onion yellow dwarf virus, OYDV).

Występowanie i szkodliwość Choroba występuje we wszystkich rejonach uprawy cebuli na świecie. W uprawie cebuli konsumpcyjnej powoduje straty do 25% plonu, ale na plantacjach nasiennych straty mogą wynieść nawet 70%. Poraża nie tylko cebulę zwyczajną, ale także pory. Wirus OYDV raz z innymi wirusami na uprawianych warzywach z rodzaju czosnek wywołuje także chorobę mozaika i pasiastość liści czosnku. W pierwszym roku uprawy na liściach porażonych roślin powstają nieregularne, żółte smugi, z czasem przechodzące w duże chlorozy. Porażony szczypior wielokrotnie załamuje się, skręca, ulega spłaszczeniu i skędzierzawieniu, wskutek czego zwisa i wygląda na silnie zwiędniętego. Porażone rośliny tworzą mniejsze cebule, a ich szyjka nie zasycha, gdyż ciągle tworzone są nowe liście. Cebule takie łatwo gniją podczas przechowywania, ponadto łatwiej wybijają w szczypior. W drugim roku uprawy (na plantacjach nasiennych i na plantacjach dymki) objawy choroby są jeszcze silniejsze. Pędy kwiatostanowe są skarlałe, zniekształcone, poskręcane, bez woskowego nalotu i często z żółtymi smugami. W kwiatostanach jest niewiele kwiatów, a te są drobne i nie wszystkie zawiązują nasiona. Nasiona mają obniżoną zdolność kiełkowania. Część porażonych cebul w ogóle nie wytwarza kwiatostanów.

Epidemiologia Żywicielami wirusa OYDV są gatunki z rodziny liliowatych, także dziko rosnące, oraz gatunki ozdobne. Na rośliny uprawne przenoszony jest przez mszyce, głównie przez mszycę brzoskwiniowo-ziemniaczaną (Myzus persicae). Eksperymentalnie można go przenosić także mechanicznie przez sok, ale w warunkach polowych w ten sposób nie przenosi się. Nie jest przenoszony także przez nasiona.

Wirus może zimować w cebuli dymce i cebulach wysadkowych na plantacjach nasiennych, a z nich może być przez mszyce przenoszony na uprawy cebuli konsumpcyjnej. Żerująca na cebulach mszyca Myzus ascalonicus może przenosić wirusa na inne cebule, dokonując infekcji wtórnych.

Ochrona Zaleca się zakładanie plantacji nasiennych w odległości około 0,5 km od innych plantacji cebuli, czosnku (konsumpcyjnych i nasiennych) i plantacji roślin ozdobnych z rodziny liliowatych. Cebule podejrzane o chorobę należy oddzielić od zdrowych i przechowywać oddzielnie. Do plantacji nasiennych używać wyłącznie zdrowych cebul. Nie należy wysadzać cebul bijących w szczypior już w przechowalni i cebul ze zgrubiałymi szyjkami – są one prawdopodobnie już porażone. Można przed sadzeniem sprawdzić zdrowotność cebul przeprowadzając na niewielkiej ich ilości próbę kiełkowania. Systematyczna lustracja plantacji nasiennej umożliwia dostrzeżenie chorych roślin i usunięcie ich z pola. Zaleca się zwalczanie mszyc w okresie wegetacji cebuli.

Przypisy

Kategoria:Wirusowe choroby roślin